مطالعات اجتماعی
اجتماع 

درس اول

1. جاهای خالی را با عبارات مناسب تکمیل کنید.

الف- خانواده پدیده ای است که با ................................ انسان به وجود می آید.

ب- به مجموعه پدیده هایی که در گستره زندگی اجتماعی انسان قرار می گیرند .............................. می گویند.

ج- هرچیزی که با زندگی اجتماعی انسان ارتباط داشته باشد، درون .............................. قرار می گیرد.

د- زلزله و خشکسالی از جهت ارتباطی که با زندگی اجتماعی پیدا می کنند درون ................................. قرار می گیرد.

 

2. در عبارات زیر، موارد صحیح و غلط را مشخص کنید.

الف- هرچیزی که با زندگی اجتماعی  انسان ارتباط داشته باشد، درون جهان اجتماعی قرار می گیرد.

ب- جهان اجتماعی، واژه ای است که برای اشاره به مجموعه های بزرگ به کار می رود.

ج- شناخت خداوند و جهان ماوراء طبیعی، آرمان ها و ارزش های آدمیان را تغییر می دهد و کنش های اجتماعی آنها را دگرگون می سازد.

د- احترام به قانون، یک کنش اجتماعی است و درون جهان اجتماعی جای می گیرد.

 

3. به سوالات زیر پاسخ کوتاه دهید.

الف- معیار شناسایی پدیده های جهان اجتماعی چیست؟

ب- دو مورد از پدیده هایی را که با کنش اجتماعی انسان ها به وجود می آیند، بنویسید.

 

سوالات تستی

الف- کدامیک از پدیده های زیر با کنش اجتماعی انسان ها به وجود نمی آید؟

1) احترام به قانون                    2) خانواده                        3) زلزله                        4) امنیت

 

ب- کدامیک، درون جهان اجتماعی قرار می گیرند؟

1) خورشید                           2) فلزات                           3) خانواده                      4) رودخانه

 

ج- احترام به قانون ، یک کنش ................................. است.

1) طبیعی                             2) فردی                        3) اجتماعی                         4) اقتصادی

 

سوالات تشریحی

1- پدیده ی «زلزله» به کدام جهان تعلق دارد: جهان طبیعی یا جهان اجتماعی؟ چرا ؟

 

درس دوم

1. جاهای خالی را با عبارت مناسب تکمیل کنید.

الف- به خرده نظام هایی که نقش مهم و تعیین کننده در نظام اجتماعی کل داشته باشند و یکی از نیازهای اساسی آن را برطرف کنند .................................... می گویند.

ب- هر نظام اجتماعی به بخش ها و اجزایی تقسیم می شود که به آنها ................................. می گویند.

ج-  از نوع ارتباط و پیوندی که بین پدیده های اجتماعی وجود دارد، با عنوان ................................ یاد می شود.

 

2. در عبارات زیر موارد صحیح و غلط را مشخص کنید.

الف- مجموعه پدیده های جهان اجتماعی را از نظر ساختار و ارتباط آنها با یکدیگر، نظام اجتماعی می گویند.

ب- به خرده نظام هایی که نقش تعیین کننده در نظام اجتماعی کل داشته باشند، نهاد فرهنگی می گویند.

 

3. به سوالات زیر پاسخ کوتاه بدهید.

الف- از نوع ارتباط و پیوندی که بین پدیده های اجتماعی وجود دارد، به چه عنوانی یاد می شود؟

ب- کدام مفهوم، مجموعه پدیده های اجتماعی را از جهت ساختار و ارتباطی که با هم دارند، مورد توجه قرار می دهد؟

 

سوالات تستی

1- به خرده نظام هایی که نقش مهم و تعیین کننده در نظام اجتماعی کل داشته باشند، گفته می شود.

الف) نهاد فرهنگی                     ب) نهاد اجتماعی                      ج) ساختار اجتماعی               د) جهان اجتماعی

 

2- کدام مفهوم، مجموعه پدیده های اجتماعی را از جهت ساختار و ارتباطی که با هم دارند، مورد توجه قرار می دهد؟

الف) نهاد اجتماعی                   ب) نظام اجتماعی                    ج) جهان اجتماعی               د) ساختار اجتماعی

 

5. هر یک ار تعاریف ( ستون اول) به کدام یک از مفاهیم ( ستون دوم) اشاره دارد ( 1 مورد اضافی است)

تعاریف

مفاهیم

الف. نوع ارتباط و چینش پدیده هایی است که جهان اجتماعی را می سازد.

ب. مجموعه پدیده های جهان اجتماعی را با توجه به ساختار آنها مورد توجه قرار می دهد.

پ. خرده نظام هایی که نقش مهم و تعیین کننده در نظام اجتماعی کل داشته باشند.

ت. مجموعه پدیده هایی است که در گستره ی زندگی اجتماعی انسان ها قرار می گیرد.

1. جهان اجتماعی

2. نهاد اجتماعی

3. ساختار اجتماعی

4. ساختار ساختمان

5. نظام اجتماعی

سوالات تشریحی

1- ساختار اجتماعی را تعریف کنید.

2- تفاوت بین « جهان اجتماعی» و «  نظام اجتماعی» را بنویسید.

3- نهاد اجتماعی را تعریف کنید.

 

درس سوم

1. درعبارت زیر، موارد صحیح و غلط را مشخص کنید.

الف- مفهوم فرهنگ به شیوه و نوع زندگی افراد یک جامعه اشاره دارد.

ب- فرهنگ پدیده ای اکتسابی و آموختنی است.

پ- شیوه های یادگیری، از مصادیق جامعه به شمار می رود.

ت- فرهنگ غریزی نیست، بلکه پدیده ای اکتسابی و آموختنی است.

ج- جامعه در حکم جان و روح و فرهنگ در حکم جسم و کالبد می باشد.

د- فرهنگ پدیده ای آموختنی است و از راه آموزش از نسلی به نسل دیگر انتقال می یابد.

ه – خرده فرهنگ های سازگار با فرهنگ عمومی، خرده فرهنگ موافق گفته می شود.

و – بخش هایی از فرهنگ که مربوط به قشر و گروه خاصی است، فرهنگ عمومی نام دارد.

ی – در نظام سرمایه داری، افزایش ثروت از ارزش های اصلی نهاد اقتصاد است.

ن – جامعه به گروهی از انسان ها اطلاق می شود که سالیان متمادی با یکدیگر زندگی می کنند.

 

2. به سوالات زیر پاسخ کوتاه بدهید.

الف. به خرده فرهنگ های سازگار با فرهنگ عمومی چه می گویند؟

ب. «باورها و ارزش های اجتماعی» از مصادیق فرهنگ به شمار می رود یا جامعه؟

ج. مهمترین نهادهای اجتماعی را نام ببرید. ( 3 مورد کافی ست)

د. نمونه ای از خرده فرهنگ موافق را ذکر کنید.

ه . کدام نهاد فرهنگی دانش تخصصی سایر نهاد ها را فراهم می کند؟ فقط نام ببرید.

 

سوالات تستی

1. خرده فرهنگ های سازگار با فرهنگ عمومی را چه می نامند؟

الف) فرهنگ آرمانی             ب) فرهنگ واقعی           ج) خرده فرهنگ واقعی                د) خرده فرهنگ موافق

 

2. کدام نهاد فرهنگی در تأمین خرده فرهنگ های سایر نهادهای اجتماعی سهم بیشتری دارد.

الف) خانواده             ب) رسانه های عمومی                  ج) آموزش و پرورش                د) آموزش عالی

 

3. فرهنگ چه نوع پدیده ای است؟

الف) فطری                ب) غریزی                                 ج) اکتسابی                            د) انتسابی

 

سوالات تشریحی

1. در چه صورت یک خرده فرهنگ را « ضد فرهنگ » می نامند ؟ یک مثال بزنید.

 

درس چهارم

1- جاهای خالی را با عبارت مناسب تکمیل کنید.

الف. فارابی، جامعه ای را که از فرهنگ  حق برخوردار باشد ................................... می نامد.

ب. دو ابزار مهم برای شناخت عقاید و ارزش های حق، ........................................ و وحی هستند.

ج. بخشی از فرهنگ که مردم یک جامعه از آن جانبداری می کنند اما عملا ممکن است آن را نادیده بگیرند ..................... می نامند.

 

2- در عبارت زیر، موارد صحیح و غلط را مشخص کنید.

الف. علوم اجتماعی، اگر علم را به معنای تجربی آن محدود نکند می تواند درباره ی حق و باطل بودن فرهنگ ها داوری کند.

ب. حق یا باطل بودن عقاید و ارزش ها بر اساس نوع نگاه و رفتار جوامع مختلف تعیین می شود.

ج. بخش هایی از فرهنگ که از نظر علمی صحیح و مطابق با فطرت انسان باشد، فرهنگ باطل است.

د. عقل و وحی، دو ابزار مهم برای شناخت عقاید و ارزش ها هستند.

ه . برنامه ریزان فرهنگی می کوشند تعلیم و تربیت لازم را برای ورود فرهنگ واقعی به عرصه ی فرهنگ آرمانی فراهم آورند.

و . فارابی، جامعه ای را که از فرهنگ حق برخوردار باشد، مدینه فاضله می داند.

 

3- به سوالات زیر پاسخ کوتاه  بدهید.

الف. علوم اجتماعی در چه صورتی می تواند درباره حق و یا باطل بودن فرهنگ های مختلف داوری کند.

ب. دو نمونه از عناصر فرهنگ حق که در اغلب یا همه فرهنگ ها حضور دارند را نام ببرید.

هر یک از تعاریف زیر ( ستون اول) به کدام یک از مفاهیم ( ستون دوم) اشاره دارد؟

تعاریف

مفاهیم

الف- بخش هایی از فرهنگ که بر اساس خرافات شکل گرفته است و از نظر علمی قابل دفاع نباشد.

1- فرهنگی عمومی

ب- بخش هایی از فرهنگ که مردم از آن جانبداری می کنند ولی در عمل ممکن است آن را نادیده بگیرند.

2-  فرهنگ آرمانی

ج- بخش هایی از فرهنگ که مطابق با فطرت انسان باشد.

3- فرهنگ واقعی

د – بخش هایی از فرهنگ که مردم به آن عمل می کنند.

4- فرهنگ حق

ه – خرده فرهنگ سازگار با فرهنگ عمومی

5- فرهنگ باطل

و . بخشی از فرهنگ که مردم یک جامعه در آن اشتراک دارند.

6- خرده فرهنگ موافق

 

در جدول زیر ، دو نمونه از ارزش های فرهنگ حق و فرهنگ باطل را بنویسید.

الف. فرهنگ حق

ب. فرهنگ باطل

1.

2.

1.

2.

 

سوالات تستی

الف. به بخشی از فرهنگ که مردم یک جامعه از آن جانبداری می کنند، اما درعمل ممکن است آن را نادیده بگیرند چه می گویند؟

الف) فرهنگ واقعی                 ب) فرهنگ آرمانی                   ج) فرهنگ عمومی               د) خرده فرهنگ

 

ب. در جوامعی که « علم » محدود به دانش تجربی است، عقاید و ارزش ها، پدیده هایی صرفا   ............................... هستند.

الف) تاریخی                  ب) معرفتی           ج ) فلسفی                              د) اجتماعی

 

درس پنجم

1- جاهای خالی را با عبارات مناسب تکمل کنید.

الف. به ویژگی هایی که افراد در پدید آمدن آنها اثر گذار هستند، خصوصیات .......................... گفته می شود.

 

2- به سوالات زیر پاسخ کوتاه بدهید.

الف) خصوصیاتی که افراد در پدید آمدن آنها اثرگذار هستند، چه نامیده می شوند؟

ب) در چه صورتی هویت فرد استمرار نخواهد داشت؟

ج) «سفید پوست بودن» ویژگی اکتسابی است یا انتسابی؟

د) « موقعیت اجتماعی» از ویژگی های هویتی ثابت است یا متغیر؟

ه ) « ایرانی بودن » از ویژگی های هویت فردی است یا اجتماعی؟

و ) هویت در معنای اولیه و عام آن چه مفهومی دارد؟

ی) « هویت تولد » از ویژگی های هویتی ثابت است یا متغیر؟

 

3- در جدول زیر، نوع ویژگی های هویتی را مشخص کنید.

خصوصیات

فردی

اجتماعی

ثابت

متغیر

انتسابی

اکتسابی

الف. ایرانی بودن

 

 

 

 

 

 

ب. دانش آموز بودن

 

 

 

 

 

 

ج. موقعیت اجتماعی

 

 

 

 

 

 

د . مکان تولد

 

 

 

 

 

 

ه . دختر یا پسر بودن

 

 

 

 

 

 

و . کارمند بودن

 

 

 

 

 

 

ی . سفید پوست بودن

 

 

 

 

 

 

ن. ورزشکار

 

 

 

 

 

 

ز. پزشک

 

 

 

 

 

 

سوالات تستی

الف. بخشی از هویت ما که آن را می شناسیم و یا دیگران برای ما بازگو می کنند.

1. خودآگاهی                    2. هویت ناخودآگاه                       3. هویت  پنهان                 4. هویت فردی

 

ب. کدام یک از موارد زیر جزء « هویت اجتماعی » است؟

1. نام و نام خانوادگی                 2. مودب بودن                   3. ایرانی بودن                      4. باهوش بودن

 

ج. کدامیک از موارد زیر جزء « هویت اجتماعی» است؟

1. تاریخ تولد                        2. گروه خونی                      3. پشتکار                      4. دانش اموز بودن

 

د. مفهوم زیر را تعریف کنید.

1- خصوصیات انتسابی

 

درس ششم

1- جاهای خالی را با عبارات مناسب تکمیل کنید.

الف. نگاه ................................. جهان متجدد به گونه ای است که به طبیعت به عنوان یک ماده بی جان برای تصرف و به خدمت گرفتن آن نگاه می شود.

ب. جهان اجتماعی با ................................... و آگاهی مشترک آدمیان شکل می گیرد.

 

2- در عبارات زیر، موارد صحیح و غلط را مشخص کنید.

الف. در جامعه قبیله ای، هویت جمعی افراد بر اساس جایگاه قبیله ای آنها مشخص می شود.

ب. در جامعه سرمایه داری، هویت اشخاص بر اساس توان اقتصادی آنها مشخص می شود.

ج. در جهان معنوی اسلام، طبیعت به عنوان موجودی زنده، آیت و نشانه خداوند است.

د . هویت فردی به دو بخش جسمانی و غیر جسمانی تقسیم می شود.

ه . هویت اجتماعی ریشه در جامعه و فرهنگ دارد.

و . محیط های جغرافیایی در مناسبات و روابط اجتماعی تأثیر ندارند.

 

3- به سوالات زیر پاسخ کوتاه بدهید.

الف. هویت فردی انسان به چند بخش تقسیم می شود؟ نام ببرید.

ب. نمونه هایی از هویت جسمانی را ذکر کنید. دو مورد.

ج. در جهان معنوی اسلام ، انسان چه جایگاهی در طبیعت دارد؟

4- نمودارهای زیر را توضیح دهید.

                                                                                                                              

 

 

سوالات تستی

الف) کدام مورد بیانگر تأثیر ویژگی های نفسانی بر ویژگی های جسمانی است؟

1. ترشحات زیاد غده تیروئید، موجب عصبانی شدن انسان می گردد.

2. برخی امراض جسمانی از طریق کمک گرفتن قوای روحی درمان می شود.

3. برخی اضطراب ها ریشه در عوامل جسمانی دارد.

4. کنش های اجتماعی انسان ها ممکن است محیط زیست را در معرض نابودی قرار دهد.

 

درس هفتم

1- جاهای خالی را با عبارت مناسب تکمیل کنید.

الف. روش های پیشگیری از کجروی های اجتماعی عبارتند از ................................ ، تشویق و پاداش، تبیه و مجازات.

ب. به فرآیندی که هر فرد برای مشارکت در زندگی اجتماعی دنبال می کند .............................. گفته می شود.

ج. منظور از ................................... روشی است که به واسطه ی آن فرهنگ در افراد درونی می شود.

 

2- به سوالات زیر پاسخ کوتاه دهید.

الف. کدام شکل تشویق و تنبیه آثار عمیق تری دارد؟ شکل رسمی و غیر رسمی ؟

ب. کدام شکل تشویق و تنبیه، بیشتر در ادارات و سازمان ها انجام می شود؟

ج. کدام شکل پاداش و تنبیع بیشتر توسط خانواده ها صورت می گیرد؟ شکل رسمی یا غیر رسمی؟

د. به مجموعه فعالیت هایی که برای پذیرش فرهنگ و انطباق دادن افراد با انتظارات جامعه انجام می شود، چه می گویند؟

ه . شکل غیر رسمی تشویق و تنبیه ، بیشتر توسط چه کسانی انجام می شود؟

و . دو عنصر فرهنگی در آموزه های اسلامی کدامند؟

ی. کدامیک از روش های تشویق و تنبیه آثار عمیق تری دارند؟

 

3- هر یک از تعاریف ( ستون اول) به کدام یک از مفاهیم (ستون دوم) اشاره دارد؟ ( 1 مورد اضافی است)

تعاریف

مفاهیم

الف. روشی است که به واسطه آن فرعنگ در افراد درونی می شود.

ب. مجموعه فعالیتهایی که برای پذیرش فرهنگ و انطباق دادن افراد با انتظارات جامعه انجام می شود.

ج. فرایندی که هر فرد برای مشارکت در زندگی اجتماعی دنبال می کند.

د . رفتارهایی که بر خلاف عقاید، ارزشها و هنجارهای جامعه هستند.

1. کجروی اجتماعی

2. جامعه پذیری

3. اقناع

4. خرده فرهنگ مخالف

5. کنترل اجتماعی

 

 

سوالات تشریحی

1. هر یک از موارد زیر را تعریف کنید.

الف) تشویق و پاداش                                               ب) تبلیغ و اقناع

2. شکل رسمی و غیر رسمی پاداش و تنبیه چگونه صورت می گیرد؟

3. مفهوم جامعه پذیری را بنویسید.

4. مفهوم « کجروی اجتماعی» را تعریف کنید.

5. کدام فرهنگ ها از قدرت اقنایی بیشتری برخوردارند؟

 

 

درس هشتم

1. جاهاي خالي را با عبارات مناسب تكميل كنيد.

الف) علل تعارضات فرهنگي عبارتند از .......................... و ..............

 

2. در عبارات زير، موارد صحيح و غلط را مشخص كنيد.

الف) نظام سياسي سكولار، ارزش‌ها و آرمان‌هاي الهي را مي‌پذيرد.

 

3. به سؤالات زير پاسخ كوتاه بدهيد.

الف) به جابه‌جايي افراد از يك موقعيت اجتماعي به موقعيت اجتماعي ديگر را چه مي‌گويند؟

ب) سه نوع تحرك اجتماعي را نام ببريد و مثال بزنيد.

ج) علل دروني تعارض فرهنگي به چه عواملي باز مي‌گردد؟

 

4. نوع تحرك اجتماعي در هر يك از موارد زير را مشخص كنيد:

الف) مدير يك بخش هنگامي كه مدير كل مي‌شود.

ب) كارمندي كه از يك بخش اداره به بخش ديگر انتقال پيدا مي‌كند.

پ) مدير اداره، هنگامي كه عزل مي‌شود و به صورت يك كارمند عادي به كار خود ادامه مي‌دهد.

 

سؤالات تستي

الف) كارمند يك اداره كه مديركل مي‌شود، چه نوع تحرك اجتماعي پيدا كرده است؟

1- تحرك افقي                  2- تحرك نزولي                3- تحرك صعودي              4- تحرك عمودي

 

نمودار زير را در خصوص انواع تحرك اجتماعي تكميل و به پاسخ نامه انتقال دهيد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سؤالات تشريحي

الف) «تعارض فرهنگي» چگونه به وجود مي‌آيد. توضيح دهيد.

ب) براي هر يك از تحرك‌هاي اجتماعي زير، يك مثال بنويسيد.

- تحرك افقي:                   - تحرك صعودي:               - تحرك نزولي:

ج) مفهوم زير را تعريف كنيد؟

- تحرك اجتماعي

د) مفهوم تعارض فرهنگي را توضيح دهيد.

 

درس نهم

1. جاهاي خالي را با عبارات مناسب تكميل كنيد.

الف) تزلزل فرهنگي با .................. همراه است كه در آن جامعه توان حفظ و دفاع از ارزش‌هاي خود را ندارد.

ب) هويت اجتماعي افراد، محصول ................... و گروهي آنهاست.

 

2. به سؤالات زير پاسخ كوتاه دهيد.

الف) كدام دسته از علل تحولات فرهنگي، به مواجهات و ارتباطات بين فرهنگي باز مي‌گردد؟

 

سؤالات تشريحي

الف) تزلزل فرهنگي چيست و چه ارتباطي با بحران هويت دارد؟

ب) در چه صورتي تغييرات و تحولات فرهنگي يك جامعه مثبت است؟ مثال بنويسيد.

ج) در چه صورتي تغييرات و تحولات فرهنگي يك جامعه منفي مي‌باشد. يك مثال بنويسيد.

د) هويت فرهنگي جامعه چگونه شكل مي‌گيرد؟ توضيح دهيد.

ه‍( «تزلزل فرهنگي» چه هنگامي رخ مي‌دهد؟

 

درس دهم

1. جاهاي خالي را با عبارات مناسب تكميل كنيد.

الف) از خودبيگانگي فطري و ............... دو نوع متفاوت از خود بيگانگي فرهنگي هستند.

ب) در از خود بيگانگي ................... افراد از حقيقت و هستي خود دور مي‌مانند.

ت) جهان اسلام در مواجهه با فرهنگ يونان و روم، عناصر .............. اين فرهنگ‌ها را اخذ و عناصر ................ آنها را پذيرفت.

ج) خودباختگي جوامع غيرغربي در برابر فرهنگ غرب را ................ مي‌نامند.

د) فرهنگي كه با حفظ عقايد و آرمان‌ها و ............... با فرهنگ‌هاي ديگر تعامل و داد و ستد داشته باشد زمينه بسط و گسترش خود را فراهم مي‌آورد.

 

2. به سؤالات زير پاسخ كوتاه بدهيد.

الف) به خود باختگي جوامع غيرغربي را در برابر فرهنگ غرب چه مي‌گويند؟

ب) دو نوع متفاوت از خودبيگانگي فرهنگي را نام ببريد.

 

سؤالات تستي

الف) جهان اسلام در مواجهه با فرهنگ يونان و روم، چه عناصري را اخذ كرد؟

1. عناصر معنوي                2. عناصر عقلي                  3. عناصر اساطيري 4. عناصر هنري

 

سؤالات تشريحي

الف) منظور از خودبيگانگي تاريخي چيست؟

ب) برخورد فرهنگ اسلام در مواجهه با عناصر فرهنگ يونان و روم چگونه بود؟

ج) كدام نوع از ارتباطات فرهنگي به بسط و توسعه يك فرهنگ منجر مي‌شود؟

د) تفاوت از خودبيگانگي تاريخي و از خودبيگانگي فطري را بنويسيد.

ه‍( خودباختگي فرهنگي در جامعه چگونه رخ مي‌دهد؟

و) چرا بسياري از جوامع غيرغربي در رويارويي با فرهنگ غرب دچار خودباختگي فرهنگي شدند؟

 

درس يازدهم

1. جاهاي خالي را با عبارات مناسب تكميل كنيد.

الف) متفكرين ايراني در نقد رويكرد تقليدي به فرهنگ غرب .................. را مطرح كردند.

ب) هويت ايراني قبل از ظهور اسلام، هويتي ديني و در مواردي ..................... است.

پ) جامعه ايراني با بازگشت به ................... خود به صورت قلب تپنده بيداري اسلامي در آمد.

ج) جامعه ايران به رهبري امام خميني(ره) با بازگشت به هويت ................... تاريخ و جغرافيايي خود را در ذيل آسمان توحيد قرار داد.

 

2. در عبارات زير موارد صحيح و غلط را مشخص كنيد.

الف) بازگشت ايران به اسلام، بازگشت به يك خويشتن صرفاً تاريخي و جغرافيايي بود.

ب) فارسي دري به عنوان زبان دوم جهان اسلام، گسترش يافت.

ج) جهان اسلام، با الهام از انقلاب اسلامي ايران به عنوان يك قطب فرهنگي جديد در برابر غرب ظاهر شد.

 

3. به سؤالات زير پاسخ كوتاه بدهيد.

الف) دو مورد از آثاري را كه متفكران ايراني در نقد رويكرد تقليدي به غرب پديد آوردند بنويسيد.

 

سؤالات تستي

الف) زبان فرهنگي دوم در جهان اسلام چه بود؟

1. فارسي دري                  2. عربي              3. انگليسي                      4. اردو

ب) جهان غرب طي جنگ‌هاي ........................... پس از رويارويي با فرهنگ اسلامي تحولاتي هويتي پيدا كرد.

1. جهاني اول                    2. جهاني دوم                   3. صليبي                        4. سرد

 

سؤالات تشريحي

الف) هويت ايراني قبل از ظهور اسلام چگونه بوده است؟

ب) سه مورد از تأثيرات انقلاب اسلامي را در هويت ايراني بنويسيد.

ج) سه مورد از تأثيرات اسلام را بر هويت ايراني بنويسيد.

د) چگونگي تحولات هويتي جهان غرب، طي جنگ‌هاي صليبي، پس از رويارويي با فرهنگ اسلامي را بنويسيد.

ه‍( تاريخ نگاران غربي و مستشرقان چه تصويري از هويت فرهنگي جامعه اسلامي القا مي‌كردند؟

 

درس دوازدهم

1. جاهاي خالي را با عبارات مناسب تكميل كنيد.

الف) تبعيت اراده يك انسان از انسان ديگر به دو صورت مي‌تواند باشد: تبعيت با كراهت و....

ب) مفهوم ............. يعني اعمال قدرت سازمان يافته براي مدتي معين.

ج) مدار مشروعيت ................... است.

 

2. در عبارات زير موارد صحيح و غلط را مشخص كنيد.

الف) قدرتي كه با مقبوليت همراه باشد و به صورت غيررسمي پذيرفته شده باشد اقتدار ناميده مي‌شود.

ب) قدرت فردي انسان نامحدود است.

ت) مقبوليت و مشروعيت در معناي دقيق خود، با يكديگر تفاوت دارد.

ث) جايي كه قدرت، مطابق قانون و حكم الهي باشد، اقتداري غيرمشروع شكل مي‌گيرد.

ج) مقبوليت به اين معناست كه قدرت براساس شريعت و موافق با حكم خداوند اعمال شود.

د) انسان، به دليل اينكه كارهاي خود را مي‌تواند بدون اراده انجام دهد، كنشگري قدرتمند است.

 

به سؤالات زير پاسخ كوتاه بدهيد.

الف) به قدرتي كه با مقبوليت همراه باشد و به صورت رسمي پذيرفته شده باشد، چه مي‌گويند؟

ب) تبعيت اراده يك انسان از انسان ديگر به چند صورت مي‌تواند باشد، نام ببريد.

پ) منظور از تبعيت با كراهت چيست؟

 

سؤالات تستي

الف) اعمال قدرت سازمان يافته براي هدفي معين را چه مي‌نامند؟

1. حكومت                       2. نظام سياسي                 3. سياست                       4. نظام فرهنگي

 

ب) به قدرتي كه با مقبوليت همراه باشد و به صورت رسمي پذيرفته شده باشد، چه مي‌گويند؟

1. اقتدار              2. مشروعيت                    3. اقتدار مشروع                 4. اقتدار غيرمشروع

 

سؤالات تشريحي

الف) تفاوت دو مفهوم مقبوليت و مشروعيت را بنويسيد.

ب) مفهوم زير را تعريف كنيد.

- اقتدار

ج) اقتدار غيرمشروع چگونه شكل مي‌گيرد؟

درس سيزدهم

1. جاهاي خالي را با عبارات مناسب تكميل كنيد.

الف) حكومت از طريق ..................... اجراي قوانين و نظارت بر قوانين سياست‌هاي نظام را اعمال مي‌كند.

 

2. در عبارات زير، موارد صحيح و غلط را مشخص كنيد.

الف) مجموعه سازوكارهايي كه در نظام اجتماعي براي اعمال سياست‌هاي آن وجود دارد، نظام سياسي را شكل مي‌دهد.

ب) نظام سياسي بر نظام فرهنگي اثر مي‌گذارد و از آن تاثير مي‌پذيرد.

 

3. به سؤالات زير پاسخ كوتاه بدهيد.

الف) اعمال قدرت سازمان يافته براي رسيدن به هدفي معين را چه مي‌گويند؟

ب) مفهوم حكومت را بنويسيد.

 

سؤالات تستي

1. مجموعه عواملي كه سياست‌هاي مربوط به كل جامعه را پيش مي‌برد چه نام دارد؟

1. نظام فرهنگي                2. نظام سياسي                 3. قدرت             4. حكومت

2. هرگاه قدرت، براي رسيدن به هدفي معين سازمان پيدا كند.................. پديد مي‌آيد.

1. حكومت                       2. نظام سياسي                 3. سياست                       4. دولت

2. هر يك از تعاريف ستون اول به كدام يك از مفاهيم ستون دوم مربوط مي‌شود؟ (يك مورد اضافي است).

تعاريف

مفاهيم

الف) مجموعه عواملي كه سياست‌هاي مربوط به كل جامعه را پيش مي‌برند.

1. حكومت

2. جمهوري

3. سياست

ب) اعمال قدرت سازمان يافته براي رسيدن به هدفي معين

سؤالات تشريحي

الف) تأثير نظام سياسي را بر نظام فرهنگي توضيح دهيد.

ب) تأثير نظام  فرهنگي را بر نظام سياسي توضيح دهيد.

ج) «سياست» چگونه پديد مي‌آيد؟ توضيح دهيد.

د) نظام سياسي چه تأثيري بر نظام اقتصادي دارد؟

ه‍( در چه صورت نظام فرهنگي، زمينه مقبوليت نظام سياسي را كاهش مي‌دهد؟

درس چهاردهم

1. جاهاي خالي را با عبارات مناسب تكميل كنيد.

الف) ملاك‌هاي دسته بندي نظام سياسي عبارتند از ................... روش تصميم گيري، ديني يا دنيوي بودن.

ب) ليبراليسم به معناي ........................و مباح دانستن همه امور براي انسان‌هاست.

ج) ارسطو، حكومتي را كه در آن اكثريت مردم براساس حقيقت و فضيلت حضور و فعاليت دارند، ............... مي‌خواند.

 

2. در عبارات زير، موارد صحيح و غلط را مشخص كنيد.

الف) ارسطو، حكومتي را كه در آن اكثريت مردم براساس حقيقت و فضيلت حضور و فعاليت دارند، جمهوري مي‌نامد.

ب) ارسطو، مدينه فاضله را جامعه الهي مي‌داند.

ج) دانشمندان علوم سياسي از تناقصي كه از نارضايتي مردم نسبت به نظام سياسي ليبرال دموكراسي به وجود مي‌آيد، با عنوان «پارادوكس دموكراسي» ياد مي‌كنند.

 

3. به سؤالات زير پاسخ كوتاه بدهيد.

الف) در نظام جمهوري اسلامي ايران، عنوان «جمهوري» به معناي چيست؟

ب) ارسطو، حكومتي را كه در آن اكثريت مردم براساس حقيقت و فضيلت حضور دارند چه مي‌نامد؟

 

4. هر يك از تعاريف (ستون اول) به كدام يك از مفاهيم (ستون دوم) اشاره دارد. (يك مورد اضافي است.)

تعاريف

مفاهيم

الف)‌نوعي نظام سياسي كه در جهان اسلام مورد توجه است امت اسلامي قرار گرفته است.

جمهوري

ليبرال دموكراسي

جمهوري اسلامي

دموكراسي

ب) ارسطو معتقد است در اين حكومت اكثريت مردم براساس حقيقت و فضيلت حضور دارند.

پ) نوعي نظام سياسي كه ادعا مي‌كند با خواست اكثريت مردم سازمان مي‌يابد.

سؤالات تستي

الف) نوعي نظام سياسي است كه ادعا مي‌كند با خواست و اراده اكثريت مردم سازمان مي‌يابد و حكومتي دنيوي و اين جهاني است؟

1. ليبرال دموكراسي             2. جمهوري                      3. دموكراسي                 4. پارادوكس دموكراسي

 

ب) ارسطو، حكومتي را كه در آن، اكثريت مردم براساس حقيقت و فضيلت حضور و فعاليت دارند چه مي‌خواند؟

1. جمهوري                      2. ليبرال              3. دموكراسي                     4. ليبرال دموكراسي

 

ج) ارسطو، حاكميت اكثريت را در صورتي كه بر مدار خواسته‌هاي آنان باشد چه مي‌نامد؟

1. جمهوري                      2. ليبرال              3. ليبرال دموكراسي             4. دموكراسي

سؤالات تشريحي

الف) ليبرال دموكراسي چه نوع نظام سياسي است؟

ب) دو مورد از ويژگي‌هاي نظام سياسي «جمهوري اسلامي» را بنويسيد.

ج) در نظام جمهوري اسلامي ايران، عنوان «جمهوري و اسلامي» به معناي چيست؟

د) «دموكراسي» در گونه شناسي ارسطو از شيوه‌هاي حكومتي، چه مفهومي دارد؟

ه‍( تفاوت حكومت جمهوري و دموكراسي را از ديدگاه ارسطو بنويسيد.


[ دوشنبه یازدهم اسفند ۱۳۹۳ ] [ 11:50 ] [ فاطمی ]

درس اول

1. جاهای خالی را با عبارات مناسب تکمیل کنید.

الف- خانواده پدیده ای است که با ................................ انسان به وجود می آید.

ب- به مجموعه پدیده هایی که در گستره زندگی اجتماعی انسان قرار می گیرند .............................. می گویند.

ج- هرچیزی که با زندگی اجتماعی انسان ارتباط داشته باشد، درون .............................. قرار می گیرد.

د- زلزله و خشکسالی از جهت ارتباطی که با زندگی اجتماعی پیدا می کنند درون ................................. قرار می گیرد.

 

2. در عبارات زیر، موارد صحیح و غلط را مشخص کنید.

الف- هرچیزی که با زندگی اجتماعی  انسان ارتباط داشته باشد، درون جهان اجتماعی قرار می گیرد.

ب- جهان اجتماعی، واژه ای است که برای اشاره به مجموعه های بزرگ به کار می رود.

ج- شناخت خداوند و جهان ماوراء طبیعی، آرمان ها و ارزش های آدمیان را تغییر می دهد و کنش های اجتماعی آنها را دگرگون می سازد.

د- احترام به قانون، یک کنش اجتماعی است و درون جهان اجتماعی جای می گیرد.

 

3. به سوالات زیر پاسخ کوتاه دهید.

الف- معیار شناسایی پدیده های جهان اجتماعی چیست؟

ب- دو مورد از پدیده هایی را که با کنش اجتماعی انسان ها به وجود می آیند، بنویسید.

 

سوالات تستی

الف- کدامیک از پدیده های زیر با کنش اجتماعی انسان ها به وجود نمی آید؟

1) احترام به قانون                    2) خانواده                        3) زلزله                        4) امنیت

 

ب- کدامیک، درون جهان اجتماعی قرار می گیرند؟

1) خورشید                           2) فلزات                           3) خانواده                      4) رودخانه

 

ج- احترام به قانون ، یک کنش ................................. است.

1) طبیعی                             2) فردی                        3) اجتماعی                         4) اقتصادی

 

سوالات تشریحی

1- پدیده ی «زلزله» به کدام جهان تعلق دارد: جهان طبیعی یا جهان اجتماعی؟ چرا ؟

 

درس دوم

1. جاهای خالی را با عبارت مناسب تکمیل کنید.

الف- به خرده نظام هایی که نقش مهم و تعیین کننده در نظام اجتماعی کل داشته باشند و یکی از نیازهای اساسی آن را برطرف کنند .................................... می گویند.

ب- هر نظام اجتماعی به بخش ها و اجزایی تقسیم می شود که به آنها ................................. می گویند.

ج-  از نوع ارتباط و پیوندی که بین پدیده های اجتماعی وجود دارد، با عنوان ................................ یاد می شود.

 

2. در عبارات زیر موارد صحیح و غلط را مشخص کنید.

الف- مجموعه پدیده های جهان اجتماعی را از نظر ساختار و ارتباط آنها با یکدیگر، نظام اجتماعی می گویند.

ب- به خرده نظام هایی که نقش تعیین کننده در نظام اجتماعی کل داشته باشند، نهاد فرهنگی می گویند.

 

3. به سوالات زیر پاسخ کوتاه بدهید.

الف- از نوع ارتباط و پیوندی که بین پدیده های اجتماعی وجود دارد، به چه عنوانی یاد می شود؟

ب- کدام مفهوم، مجموعه پدیده های اجتماعی را از جهت ساختار و ارتباطی که با هم دارند، مورد توجه قرار می دهد؟

 

سوالات تستی

1- به خرده نظام هایی که نقش مهم و تعیین کننده در نظام اجتماعی کل داشته باشند، گفته می شود.

الف) نهاد فرهنگی                     ب) نهاد اجتماعی                      ج) ساختار اجتماعی               د) جهان اجتماعی

 

2- کدام مفهوم، مجموعه پدیده های اجتماعی را از جهت ساختار و ارتباطی که با هم دارند، مورد توجه قرار می دهد؟

الف) نهاد اجتماعی                   ب) نظام اجتماعی                    ج) جهان اجتماعی               د) ساختار اجتماعی

 

5. هر یک ار تعاریف ( ستون اول) به کدام یک از مفاهیم ( ستون دوم) اشاره دارد ( 1 مورد اضافی است)

تعاریف

مفاهیم

الف. نوع ارتباط و چینش پدیده هایی است که جهان اجتماعی را می سازد.

ب. مجموعه پدیده های جهان اجتماعی را با توجه به ساختار آنها مورد توجه قرار می دهد.

پ. خرده نظام هایی که نقش مهم و تعیین کننده در نظام اجتماعی کل داشته باشند.

ت. مجموعه پدیده هایی است که در گستره ی زندگی اجتماعی انسان ها قرار می گیرد.

1. جهان اجتماعی

2. نهاد اجتماعی

3. ساختار اجتماعی

4. ساختار ساختمان

5. نظام اجتماعی

سوالات تشریحی

1- ساختار اجتماعی را تعریف کنید.

2- تفاوت بین « جهان اجتماعی» و «  نظام اجتماعی» را بنویسید.

3- نهاد اجتماعی را تعریف کنید.

 

درس سوم

1. درعبارت زیر، موارد صحیح و غلط را مشخص کنید.

الف- مفهوم فرهنگ به شیوه و نوع زندگی افراد یک جامعه اشاره دارد.

ب- فرهنگ پدیده ای اکتسابی و آموختنی است.

پ- شیوه های یادگیری، از مصادیق جامعه به شمار می رود.

ت- فرهنگ غریزی نیست، بلکه پدیده ای اکتسابی و آموختنی است.

ج- جامعه در حکم جان و روح و فرهنگ در حکم جسم و کالبد می باشد.

د- فرهنگ پدیده ای آموختنی است و از راه آموزش از نسلی به نسل دیگر انتقال می یابد.

ه – خرده فرهنگ های سازگار با فرهنگ عمومی، خرده فرهنگ موافق گفته می شود.

و – بخش هایی از فرهنگ که مربوط به قشر و گروه خاصی است، فرهنگ عمومی نام دارد.

ی – در نظام سرمایه داری، افزایش ثروت از ارزش های اصلی نهاد اقتصاد است.

ن – جامعه به گروهی از انسان ها اطلاق می شود که سالیان متمادی با یکدیگر زندگی می کنند.

 

2. به سوالات زیر پاسخ کوتاه بدهید.

الف. به خرده فرهنگ های سازگار با فرهنگ عمومی چه می گویند؟

ب. «باورها و ارزش های اجتماعی» از مصادیق فرهنگ به شمار می رود یا جامعه؟

ج. مهمترین نهادهای اجتماعی را نام ببرید. ( 3 مورد کافی ست)

د. نمونه ای از خرده فرهنگ موافق را ذکر کنید.

ه . کدام نهاد فرهنگی دانش تخصصی سایر نهاد ها را فراهم می کند؟ فقط نام ببرید.

 

سوالات تستی

1. خرده فرهنگ های سازگار با فرهنگ عمومی را چه می نامند؟

الف) فرهنگ آرمانی             ب) فرهنگ واقعی           ج) خرده فرهنگ واقعی                د) خرده فرهنگ موافق

 

2. کدام نهاد فرهنگی در تأمین خرده فرهنگ های سایر نهادهای اجتماعی سهم بیشتری دارد.

الف) خانواده             ب) رسانه های عمومی                  ج) آموزش و پرورش                د) آموزش عالی

 

3. فرهنگ چه نوع پدیده ای است؟

الف) فطری                ب) غریزی                                 ج) اکتسابی                            د) انتسابی

 

سوالات تشریحی

1. در چه صورت یک خرده فرهنگ را « ضد فرهنگ » می نامند ؟ یک مثال بزنید.

 

درس چهارم

1- جاهای خالی را با عبارت مناسب تکمیل کنید.

الف. فارابی، جامعه ای را که از فرهنگ  حق برخوردار باشد ................................... می نامد.

ب. دو ابزار مهم برای شناخت عقاید و ارزش های حق، ........................................ و وحی هستند.

ج. بخشی از فرهنگ که مردم یک جامعه از آن جانبداری می کنند اما عملا ممکن است آن را نادیده بگیرند ..................... می نامند.

 

2- در عبارت زیر، موارد صحیح و غلط را مشخص کنید.

الف. علوم اجتماعی، اگر علم را به معنای تجربی آن محدود نکند می تواند درباره ی حق و باطل بودن فرهنگ ها داوری کند.

ب. حق یا باطل بودن عقاید و ارزش ها بر اساس نوع نگاه و رفتار جوامع مختلف تعیین می شود.

ج. بخش هایی از فرهنگ که از نظر علمی صحیح و مطابق با فطرت انسان باشد، فرهنگ باطل است.

د. عقل و وحی، دو ابزار مهم برای شناخت عقاید و ارزش ها هستند.

ه . برنامه ریزان فرهنگی می کوشند تعلیم و تربیت لازم را برای ورود فرهنگ واقعی به عرصه ی فرهنگ آرمانی فراهم آورند.

و . فارابی، جامعه ای را که از فرهنگ حق برخوردار باشد، مدینه فاضله می داند.

 

3- به سوالات زیر پاسخ کوتاه  بدهید.

الف. علوم اجتماعی در چه صورتی می تواند درباره حق و یا باطل بودن فرهنگ های مختلف داوری کند.

ب. دو نمونه از عناصر فرهنگ حق که در اغلب یا همه فرهنگ ها حضور دارند را نام ببرید.

هر یک از تعاریف زیر ( ستون اول) به کدام یک از مفاهیم ( ستون دوم) اشاره دارد؟

تعاریف

مفاهیم

الف- بخش هایی از فرهنگ که بر اساس خرافات شکل گرفته است و از نظر علمی قابل دفاع نباشد.

1- فرهنگی عمومی

ب- بخش هایی از فرهنگ که مردم از آن جانبداری می کنند ولی در عمل ممکن است آن را نادیده بگیرند.

2-  فرهنگ آرمانی

ج- بخش هایی از فرهنگ که مطابق با فطرت انسان باشد.

3- فرهنگ واقعی

د – بخش هایی از فرهنگ که مردم به آن عمل می کنند.

4- فرهنگ حق

ه – خرده فرهنگ سازگار با فرهنگ عمومی

5- فرهنگ باطل

و . بخشی از فرهنگ که مردم یک جامعه در آن اشتراک دارند.

6- خرده فرهنگ موافق

 

در جدول زیر ، دو نمونه از ارزش های فرهنگ حق و فرهنگ باطل را بنویسید.

الف. فرهنگ حق

ب. فرهنگ باطل

1.

2.

1.

2.

 

سوالات تستی

الف. به بخشی از فرهنگ که مردم یک جامعه از آن جانبداری می کنند، اما درعمل ممکن است آن را نادیده بگیرند چه می گویند؟

الف) فرهنگ واقعی                 ب) فرهنگ آرمانی                   ج) فرهنگ عمومی               د) خرده فرهنگ

 

ب. در جوامعی که « علم » محدود به دانش تجربی است، عقاید و ارزش ها، پدیده هایی صرفا   ............................... هستند.

الف) تاریخی                  ب) معرفتی           ج ) فلسفی                              د) اجتماعی

 

درس پنجم

1- جاهای خالی را با عبارات مناسب تکمل کنید.

الف. به ویژگی هایی که افراد در پدید آمدن آنها اثر گذار هستند، خصوصیات .......................... گفته می شود.

 

2- به سوالات زیر پاسخ کوتاه بدهید.

الف) خصوصیاتی که افراد در پدید آمدن آنها اثرگذار هستند، چه نامیده می شوند؟

ب) در چه صورتی هویت فرد استمرار نخواهد داشت؟

ج) «سفید پوست بودن» ویژگی اکتسابی است یا انتسابی؟

د) « موقعیت اجتماعی» از ویژگی های هویتی ثابت است یا متغیر؟

ه ) « ایرانی بودن » از ویژگی های هویت فردی است یا اجتماعی؟

و ) هویت در معنای اولیه و عام آن چه مفهومی دارد؟

ی) « هویت تولد » از ویژگی های هویتی ثابت است یا متغیر؟

 

3- در جدول زیر، نوع ویژگی های هویتی را مشخص کنید.

خصوصیات

فردی

اجتماعی

ثابت

متغیر

انتسابی

اکتسابی

الف. ایرانی بودن

 

 

 

 

 

 

ب. دانش آموز بودن

 

 

 

 

 

 

ج. موقعیت اجتماعی

 

 

 

 

 

 

د . مکان تولد

 

 

 

 

 

 

ه . دختر یا پسر بودن

 

 

 

 

 

 

و . کارمند بودن

 

 

 

 

 

 

ی . سفید پوست بودن

 

 

 

 

 

 

ن. ورزشکار

 

 

 

 

 

 

ز. پزشک

 

 

 

 

 

 

سوالات تستی

الف. بخشی از هویت ما که آن را می شناسیم و یا دیگران برای ما بازگو می کنند.

1. خودآگاهی                    2. هویت ناخودآگاه                       3. هویت  پنهان                 4. هویت فردی

 

ب. کدام یک از موارد زیر جزء « هویت اجتماعی » است؟

1. نام و نام خانوادگی                 2. مودب بودن                   3. ایرانی بودن                      4. باهوش بودن

 

ج. کدامیک از موارد زیر جزء « هویت اجتماعی» است؟

1. تاریخ تولد                        2. گروه خونی                      3. پشتکار                      4. دانش اموز بودن

 

د. مفهوم زیر را تعریف کنید.

1- خصوصیات انتسابی

 

درس ششم

1- جاهای خالی را با عبارات مناسب تکمیل کنید.

الف. نگاه ................................. جهان متجدد به گونه ای است که به طبیعت به عنوان یک ماده بی جان برای تصرف و به خدمت گرفتن آن نگاه می شود.

ب. جهان اجتماعی با ................................... و آگاهی مشترک آدمیان شکل می گیرد.

 

2- در عبارات زیر، موارد صحیح و غلط را مشخص کنید.

الف. در جامعه قبیله ای، هویت جمعی افراد بر اساس جایگاه قبیله ای آنها مشخص می شود.

ب. در جامعه سرمایه داری، هویت اشخاص بر اساس توان اقتصادی آنها مشخص می شود.

ج. در جهان معنوی اسلام، طبیعت به عنوان موجودی زنده، آیت و نشانه خداوند است.

د . هویت فردی به دو بخش جسمانی و غیر جسمانی تقسیم می شود.

ه . هویت اجتماعی ریشه در جامعه و فرهنگ دارد.

و . محیط های جغرافیایی در مناسبات و روابط اجتماعی تأثیر ندارند.

 

3- به سوالات زیر پاسخ کوتاه بدهید.

الف. هویت فردی انسان به چند بخش تقسیم می شود؟ نام ببرید.

ب. نمونه هایی از هویت جسمانی را ذکر کنید. دو مورد.

ج. در جهان معنوی اسلام ، انسان چه جایگاهی در طبیعت دارد؟

4- نمودارهای زیر را توضیح دهید.

                                                                                                                              

 

 

سوالات تستی

الف) کدام مورد بیانگر تأثیر ویژگی های نفسانی بر ویژگی های جسمانی است؟

1. ترشحات زیاد غده تیروئید، موجب عصبانی شدن انسان می گردد.

2. برخی امراض جسمانی از طریق کمک گرفتن قوای روحی درمان می شود.

3. برخی اضطراب ها ریشه در عوامل جسمانی دارد.

4. کنش های اجتماعی انسان ها ممکن است محیط زیست را در معرض نابودی قرار دهد.

 

درس هفتم

1- جاهای خالی را با عبارت مناسب تکمیل کنید.

الف. روش های پیشگیری از کجروی های اجتماعی عبارتند از ................................ ، تشویق و پاداش، تبیه و مجازات.

ب. به فرآیندی که هر فرد برای مشارکت در زندگی اجتماعی دنبال می کند .............................. گفته می شود.

ج. منظور از ................................... روشی است که به واسطه ی آن فرهنگ در افراد درونی می شود.

 

2- به سوالات زیر پاسخ کوتاه دهید.

الف. کدام شکل تشویق و تنبیه آثار عمیق تری دارد؟ شکل رسمی و غیر رسمی ؟

ب. کدام شکل تشویق و تنبیه، بیشتر در ادارات و سازمان ها انجام می شود؟

ج. کدام شکل پاداش و تنبیع بیشتر توسط خانواده ها صورت می گیرد؟ شکل رسمی یا غیر رسمی؟

د. به مجموعه فعالیت هایی که برای پذیرش فرهنگ و انطباق دادن افراد با انتظارات جامعه انجام می شود، چه می گویند؟

ه . شکل غیر رسمی تشویق و تنبیه ، بیشتر توسط چه کسانی انجام می شود؟

و . دو عنصر فرهنگی در آموزه های اسلامی کدامند؟

ی. کدامیک از روش های تشویق و تنبیه آثار عمیق تری دارند؟

 

3- هر یک از تعاریف ( ستون اول) به کدام یک از مفاهیم (ستون دوم) اشاره دارد؟ ( 1 مورد اضافی است)

تعاریف

مفاهیم

الف. روشی است که به واسطه آن فرعنگ در افراد درونی می شود.

ب. مجموعه فعالیتهایی که برای پذیرش فرهنگ و انطباق دادن افراد با انتظارات جامعه انجام می شود.

ج. فرایندی که هر فرد برای مشارکت در زندگی اجتماعی دنبال می کند.

د . رفتارهایی که بر خلاف عقاید، ارزشها و هنجارهای جامعه هستند.

1. کجروی اجتماعی

2. جامعه پذیری

3. اقناع

4. خرده فرهنگ مخالف

5. کنترل اجتماعی

 

 

سوالات تشریحی

1. هر یک از موارد زیر را تعریف کنید.

الف) تشویق و پاداش                                               ب) تبلیغ و اقناع

2. شکل رسمی و غیر رسمی پاداش و تنبیه چگونه صورت می گیرد؟

3. مفهوم جامعه پذیری را بنویسید.

4. مفهوم « کجروی اجتماعی» را تعریف کنید.

5. کدام فرهنگ ها از قدرت اقنایی بیشتری برخوردارند؟

 

 

درس هشتم

1. جاهاي خالي را با عبارات مناسب تكميل كنيد.

الف) علل تعارضات فرهنگي عبارتند از .......................... و ..............

 

2. در عبارات زير، موارد صحيح و غلط را مشخص كنيد.

الف) نظام سياسي سكولار، ارزش‌ها و آرمان‌هاي الهي را مي‌پذيرد.

 

3. به سؤالات زير پاسخ كوتاه بدهيد.

الف) به جابه‌جايي افراد از يك موقعيت اجتماعي به موقعيت اجتماعي ديگر را چه مي‌گويند؟

ب) سه نوع تحرك اجتماعي را نام ببريد و مثال بزنيد.

ج) علل دروني تعارض فرهنگي به چه عواملي باز مي‌گردد؟

 

4. نوع تحرك اجتماعي در هر يك از موارد زير را مشخص كنيد:

الف) مدير يك بخش هنگامي كه مدير كل مي‌شود.

ب) كارمندي كه از يك بخش اداره به بخش ديگر انتقال پيدا مي‌كند.

پ) مدير اداره، هنگامي كه عزل مي‌شود و به صورت يك كارمند عادي به كار خود ادامه مي‌دهد.

 

سؤالات تستي

الف) كارمند يك اداره كه مديركل مي‌شود، چه نوع تحرك اجتماعي پيدا كرده است؟

1- تحرك افقي                  2- تحرك نزولي                3- تحرك صعودي              4- تحرك عمودي

 

نمودار زير را در خصوص انواع تحرك اجتماعي تكميل و به پاسخ نامه انتقال دهيد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سؤالات تشريحي

الف) «تعارض فرهنگي» چگونه به وجود مي‌آيد. توضيح دهيد.

ب) براي هر يك از تحرك‌هاي اجتماعي زير، يك مثال بنويسيد.

- تحرك افقي:                   - تحرك صعودي:               - تحرك نزولي:

ج) مفهوم زير را تعريف كنيد؟

- تحرك اجتماعي

د) مفهوم تعارض فرهنگي را توضيح دهيد.

 

درس نهم

1. جاهاي خالي را با عبارات مناسب تكميل كنيد.

الف) تزلزل فرهنگي با .................. همراه است كه در آن جامعه توان حفظ و دفاع از ارزش‌هاي خود را ندارد.

ب) هويت اجتماعي افراد، محصول ................... و گروهي آنهاست.

 

2. به سؤالات زير پاسخ كوتاه دهيد.

الف) كدام دسته از علل تحولات فرهنگي، به مواجهات و ارتباطات بين فرهنگي باز مي‌گردد؟

 

سؤالات تشريحي

الف) تزلزل فرهنگي چيست و چه ارتباطي با بحران هويت دارد؟

ب) در چه صورتي تغييرات و تحولات فرهنگي يك جامعه مثبت است؟ مثال بنويسيد.

ج) در چه صورتي تغييرات و تحولات فرهنگي يك جامعه منفي مي‌باشد. يك مثال بنويسيد.

د) هويت فرهنگي جامعه چگونه شكل مي‌گيرد؟ توضيح دهيد.

ه‍( «تزلزل فرهنگي» چه هنگامي رخ مي‌دهد؟

 

درس دهم

1. جاهاي خالي را با عبارات مناسب تكميل كنيد.

الف) از خودبيگانگي فطري و ............... دو نوع متفاوت از خود بيگانگي فرهنگي هستند.

ب) در از خود بيگانگي ................... افراد از حقيقت و هستي خود دور مي‌مانند.

ت) جهان اسلام در مواجهه با فرهنگ يونان و روم، عناصر .............. اين فرهنگ‌ها را اخذ و عناصر ................ آنها را پذيرفت.

ج) خودباختگي جوامع غيرغربي در برابر فرهنگ غرب را ................ مي‌نامند.

د) فرهنگي كه با حفظ عقايد و آرمان‌ها و ............... با فرهنگ‌هاي ديگر تعامل و داد و ستد داشته باشد زمينه بسط و گسترش خود را فراهم مي‌آورد.

 

2. به سؤالات زير پاسخ كوتاه بدهيد.

الف) به خود باختگي جوامع غيرغربي را در برابر فرهنگ غرب چه مي‌گويند؟

ب) دو نوع متفاوت از خودبيگانگي فرهنگي را نام ببريد.

 

سؤالات تستي

الف) جهان اسلام در مواجهه با فرهنگ يونان و روم، چه عناصري را اخذ كرد؟

1. عناصر معنوي                2. عناصر عقلي                  3. عناصر اساطيري 4. عناصر هنري

 

سؤالات تشريحي

الف) منظور از خودبيگانگي تاريخي چيست؟

ب) برخورد فرهنگ اسلام در مواجهه با عناصر فرهنگ يونان و روم چگونه بود؟

ج) كدام نوع از ارتباطات فرهنگي به بسط و توسعه يك فرهنگ منجر مي‌شود؟

د) تفاوت از خودبيگانگي تاريخي و از خودبيگانگي فطري را بنويسيد.

ه‍( خودباختگي فرهنگي در جامعه چگونه رخ مي‌دهد؟

و) چرا بسياري از جوامع غيرغربي در رويارويي با فرهنگ غرب دچار خودباختگي فرهنگي شدند؟

 

درس يازدهم

1. جاهاي خالي را با عبارات مناسب تكميل كنيد.

الف) متفكرين ايراني در نقد رويكرد تقليدي به فرهنگ غرب .................. را مطرح كردند.

ب) هويت ايراني قبل از ظهور اسلام، هويتي ديني و در مواردي ..................... است.

پ) جامعه ايراني با بازگشت به ................... خود به صورت قلب تپنده بيداري اسلامي در آمد.

ج) جامعه ايران به رهبري امام خميني(ره) با بازگشت به هويت ................... تاريخ و جغرافيايي خود را در ذيل آسمان توحيد قرار داد.

 

2. در عبارات زير موارد صحيح و غلط را مشخص كنيد.

الف) بازگشت ايران به اسلام، بازگشت به يك خويشتن صرفاً تاريخي و جغرافيايي بود.

ب) فارسي دري به عنوان زبان دوم جهان اسلام، گسترش يافت.

ج) جهان اسلام، با الهام از انقلاب اسلامي ايران به عنوان يك قطب فرهنگي جديد در برابر غرب ظاهر شد.

 

3. به سؤالات زير پاسخ كوتاه بدهيد.

الف) دو مورد از آثاري را كه متفكران ايراني در نقد رويكرد تقليدي به غرب پديد آوردند بنويسيد.

 

سؤالات تستي

الف) زبان فرهنگي دوم در جهان اسلام چه بود؟

1. فارسي دري                  2. عربي              3. انگليسي                      4. اردو

ب) جهان غرب طي جنگ‌هاي ........................... پس از رويارويي با فرهنگ اسلامي تحولاتي هويتي پيدا كرد.

1. جهاني اول                    2. جهاني دوم                   3. صليبي                        4. سرد

 

سؤالات تشريحي

الف) هويت ايراني قبل از ظهور اسلام چگونه بوده است؟

ب) سه مورد از تأثيرات انقلاب اسلامي را در هويت ايراني بنويسيد.

ج) سه مورد از تأثيرات اسلام را بر هويت ايراني بنويسيد.

د) چگونگي تحولات هويتي جهان غرب، طي جنگ‌هاي صليبي، پس از رويارويي با فرهنگ اسلامي را بنويسيد.

ه‍( تاريخ نگاران غربي و مستشرقان چه تصويري از هويت فرهنگي جامعه اسلامي القا مي‌كردند؟

 

درس دوازدهم

1. جاهاي خالي را با عبارات مناسب تكميل كنيد.

الف) تبعيت اراده يك انسان از انسان ديگر به دو صورت مي‌تواند باشد: تبعيت با كراهت و....

ب) مفهوم ............. يعني اعمال قدرت سازمان يافته براي مدتي معين.

ج) مدار مشروعيت ................... است.

 

2. در عبارات زير موارد صحيح و غلط را مشخص كنيد.

الف) قدرتي كه با مقبوليت همراه باشد و به صورت غيررسمي پذيرفته شده باشد اقتدار ناميده مي‌شود.

ب) قدرت فردي انسان نامحدود است.

ت) مقبوليت و مشروعيت در معناي دقيق خود، با يكديگر تفاوت دارد.

ث) جايي كه قدرت، مطابق قانون و حكم الهي باشد، اقتداري غيرمشروع شكل مي‌گيرد.

ج) مقبوليت به اين معناست كه قدرت براساس شريعت و موافق با حكم خداوند اعمال شود.

د) انسان، به دليل اينكه كارهاي خود را مي‌تواند بدون اراده انجام دهد، كنشگري قدرتمند است.

 

به سؤالات زير پاسخ كوتاه بدهيد.

الف) به قدرتي كه با مقبوليت همراه باشد و به صورت رسمي پذيرفته شده باشد، چه مي‌گويند؟

ب) تبعيت اراده يك انسان از انسان ديگر به چند صورت مي‌تواند باشد، نام ببريد.

پ) منظور از تبعيت با كراهت چيست؟

 

سؤالات تستي

الف) اعمال قدرت سازمان يافته براي هدفي معين را چه مي‌نامند؟

1. حكومت                       2. نظام سياسي                 3. سياست                       4. نظام فرهنگي

 

ب) به قدرتي كه با مقبوليت همراه باشد و به صورت رسمي پذيرفته شده باشد، چه مي‌گويند؟

1. اقتدار              2. مشروعيت                    3. اقتدار مشروع                 4. اقتدار غيرمشروع

 

سؤالات تشريحي

الف) تفاوت دو مفهوم مقبوليت و مشروعيت را بنويسيد.

ب) مفهوم زير را تعريف كنيد.

- اقتدار

ج) اقتدار غيرمشروع چگونه شكل مي‌گيرد؟

درس سيزدهم

1. جاهاي خالي را با عبارات مناسب تكميل كنيد.

الف) حكومت از طريق ..................... اجراي قوانين و نظارت بر قوانين سياست‌هاي نظام را اعمال مي‌كند.

 

2. در عبارات زير، موارد صحيح و غلط را مشخص كنيد.

الف) مجموعه سازوكارهايي كه در نظام اجتماعي براي اعمال سياست‌هاي آن وجود دارد، نظام سياسي را شكل مي‌دهد.

ب) نظام سياسي بر نظام فرهنگي اثر مي‌گذارد و از آن تاثير مي‌پذيرد.

 

3. به سؤالات زير پاسخ كوتاه بدهيد.

الف) اعمال قدرت سازمان يافته براي رسيدن به هدفي معين را چه مي‌گويند؟

ب) مفهوم حكومت را بنويسيد.

 

سؤالات تستي

1. مجموعه عواملي كه سياست‌هاي مربوط به كل جامعه را پيش مي‌برد چه نام دارد؟

1. نظام فرهنگي                2. نظام سياسي                 3. قدرت             4. حكومت

2. هرگاه قدرت، براي رسيدن به هدفي معين سازمان پيدا كند.................. پديد مي‌آيد.

1. حكومت                       2. نظام سياسي                 3. سياست                       4. دولت

2. هر يك از تعاريف ستون اول به كدام يك از مفاهيم ستون دوم مربوط مي‌شود؟ (يك مورد اضافي است).

تعاريف

مفاهيم

الف) مجموعه عواملي كه سياست‌هاي مربوط به كل جامعه را پيش مي‌برند.

1. حكومت

2. جمهوري

3. سياست

ب) اعمال قدرت سازمان يافته براي رسيدن به هدفي معين

سؤالات تشريحي

الف) تأثير نظام سياسي را بر نظام فرهنگي توضيح دهيد.

ب) تأثير نظام  فرهنگي را بر نظام سياسي توضيح دهيد.

ج) «سياست» چگونه پديد مي‌آيد؟ توضيح دهيد.

د) نظام سياسي چه تأثيري بر نظام اقتصادي دارد؟

ه‍( در چه صورت نظام فرهنگي، زمينه مقبوليت نظام سياسي را كاهش مي‌دهد؟

درس چهاردهم

1. جاهاي خالي را با عبارات مناسب تكميل كنيد.

الف) ملاك‌هاي دسته بندي نظام سياسي عبارتند از ................... روش تصميم گيري، ديني يا دنيوي بودن.

ب) ليبراليسم به معناي ........................و مباح دانستن همه امور براي انسان‌هاست.

ج) ارسطو، حكومتي را كه در آن اكثريت مردم براساس حقيقت و فضيلت حضور و فعاليت دارند، ............... مي‌خواند.

 

2. در عبارات زير، موارد صحيح و غلط را مشخص كنيد.

الف) ارسطو، حكومتي را كه در آن اكثريت مردم براساس حقيقت و فضيلت حضور و فعاليت دارند، جمهوري مي‌نامد.

ب) ارسطو، مدينه فاضله را جامعه الهي مي‌داند.

ج) دانشمندان علوم سياسي از تناقصي كه از نارضايتي مردم نسبت به نظام سياسي ليبرال دموكراسي به وجود مي‌آيد، با عنوان «پارادوكس دموكراسي» ياد مي‌كنند.

 

3. به سؤالات زير پاسخ كوتاه بدهيد.

الف) در نظام جمهوري اسلامي ايران، عنوان «جمهوري» به معناي چيست؟

ب) ارسطو، حكومتي را كه در آن اكثريت مردم براساس حقيقت و فضيلت حضور دارند چه مي‌نامد؟

 

4. هر يك از تعاريف (ستون اول) به كدام يك از مفاهيم (ستون دوم) اشاره دارد. (يك مورد اضافي است.)

تعاريف

مفاهيم

الف)‌نوعي نظام سياسي كه در جهان اسلام مورد توجه است امت اسلامي قرار گرفته است.

جمهوري

ليبرال دموكراسي

جمهوري اسلامي

دموكراسي

ب) ارسطو معتقد است در اين حكومت اكثريت مردم براساس حقيقت و فضيلت حضور دارند.

پ) نوعي نظام سياسي كه ادعا مي‌كند با خواست اكثريت مردم سازمان مي‌يابد.

سؤالات تستي

الف) نوعي نظام سياسي است كه ادعا مي‌كند با خواست و اراده اكثريت مردم سازمان مي‌يابد و حكومتي دنيوي و اين جهاني است؟

1. ليبرال دموكراسي             2. جمهوري                      3. دموكراسي                 4. پارادوكس دموكراسي

 

ب) ارسطو، حكومتي را كه در آن، اكثريت مردم براساس حقيقت و فضيلت حضور و فعاليت دارند چه مي‌خواند؟

1. جمهوري                      2. ليبرال              3. دموكراسي                     4. ليبرال دموكراسي

 

ج) ارسطو، حاكميت اكثريت را در صورتي كه بر مدار خواسته‌هاي آنان باشد چه مي‌نامد؟

1. جمهوري                      2. ليبرال              3. ليبرال دموكراسي             4. دموكراسي

سؤالات تشريحي

الف) ليبرال دموكراسي چه نوع نظام سياسي است؟

ب) دو مورد از ويژگي‌هاي نظام سياسي «جمهوري اسلامي» را بنويسيد.

ج) در نظام جمهوري اسلامي ايران، عنوان «جمهوري و اسلامي» به معناي چيست؟

د) «دموكراسي» در گونه شناسي ارسطو از شيوه‌هاي حكومتي، چه مفهومي دارد؟

ه‍( تفاوت حكومت جمهوري و دموكراسي را از ديدگاه ارسطو بنويسيد.


[ دوشنبه یازدهم اسفند ۱۳۹۳ ] [ 11:50 ] [ فاطمی ]

مهندسی فرهنگی

این مطلب صرفاً به معرفی مهندسی فرهنگی کل کشور و نقشه اصلی آن می پردازد و لازم است که این نقشه مهندسی نصب العین تمامی نهادها، ارگان ها، ادارات و مراکز آموزشی، فرهنگی و هنری قرار بگیرد تا همواره آرمان ها و اهداف کلی فرهنگی کشور خاطرنشان عموم باشد. «فرهنگ، مبدأ همه خوشبختي‌ها و بدبختي‌هاي ملّت است...آن چيزى كه ملت‌ها را مى‏سازد فرهنگ صحيح است...اگر فرهنگ درست ‏بشود يك مملكت اصلاح مى‏شود»(صحيفه نور، ج15، ص16).

مهندسی فرهنگی همان فرایند بازشناسی، آسیب شناسی، پالایش و ارتقابخشی فرهنگ و جهت‌دهی آن بر پایه هویت اصیل اسلامی- ایرانی با توجه به شرایط و مقتضیات ملی و جهانی است و لازمه آن پایش فرهنگی است. به این معنی که مطالعه، بررسي و تحليل الگوی ارزش‌ها، هنجارها، رفتارها، مصنوعات و نمادهای فرهنگی کشور به منظور مساله‌شناسي فرهنگي و اعمال مدیریت راهبردی فرهنگی در سطوح  مختلف متناسب با نقشه مهندسی فرهنگی کشور لازم است و باید تدوین و اجرا شود.

به زبان ساده، وقتی نقشه مهندسی ساختمان را می کشید یعنی مشخص می شود که چند طبقه، چند واحد با چه سایز آرماتور و کیفیت بتن و... آن را می سازید. وقتی نقشه مهندسی فرهنگی نیز مشخص شد یعنی چه ارزش هایی در جامعه باید ترویج شود، آموزش و پرورش و رسانه ملی و آموزش عالی به کدام سمت و سو برود، در اخلاق، اقتصاد و اجتماع چگونه باشیم و...

«مهندسی فرهنگی و موضوع تحول و نوسازی در نظام آموزشی و علمی کشور اعم از آموزش عالی و آموزش و پرورش و نیز تحول در علوم انسانی که در دوره های گذشته نیز مورد تأکید بوده است، هنوز به سرانجام مطلوب نرسیده است، به تعویق افتادن این امور خسارت بزرگی متوجه انقلاب اسلامی خواهد کرد، لذا باید این امور جدی تر گرفته شوند»(حکم رهبر معظم انقلاب اسلامی برای دوره جدید شورای عالی انقلاب فرهنگی (1393/07/26).

مهندسی فرهنگی در 12 بخش تدوین شده است:اخلاق، عقلانیت، عدالت، هویت، سرمایه اجتماعی، نظم اجتماعی، وحدت و انسجام، استقلال فکری و ملی، تعاملات فرهنگی بین المللی، بهداشت جسمی و روانی، کالاهاو خدمات فرهنگی، خانواده.

بخش

بُعد

مانندِ (شاخص)

اخلاق

سیاسی (حاکمان، احزاب)

اجتماعی(خانواد، شهروندی)

اقتصادی

عمومی (خصائل)

عدم خودباختگی و دنیاطلبی

احترام به زن، صله رحم

انسانیت، وقف، انفاق

خودسازی، شجاعت، صبر

عقلانیت

بصیرت

تفکر

نقدپذیری

علم و دانش

آینده نگری

خلاقیت

حرفه ای گرایی

اعتدال

بهره وری

آزاداندیشی، حق معیاری

پرهیز از رفتار احساسی

پرهیز از تعصب

جایگاه پژوهش، حمایت

آینده پژوهی

گسترش نوآوری، حمایت

رجوع به متخصص

پرهیز از افراط و تفریط

کیفیت گرایی

عدالت

فرهنگی

سیاسی

اقتصادی

اجتماعی

قضایی

فرصت برابر آموزشی

شایسته سالاری

توزیع عادلانه ثروت و فرصت

مشارکت همگانی و حاکمیت قانون

قضاوت و اجرای عادلانه

هویت

-ملی

 

 

 

 

-دینی

 

 

 

 

-انقلابی

 

زبان و ادبیات فارسی

تاریخ

سرزمین

فرهنگ و میراث فرهنگی

اجتماعی

سیاسی

اعتقادی

رفتاری

سیاسی

فرهنگی

تاریخی

استکبارستیزی

مبارزه با تحجر و التقاط؛ حمایت از مستضعفین؛ تعهد به حفظ نظام ج.ا.ا؛ نفی سلطه؛ ایثار و شهادت؛ التزام به ولایت فقیه؛ اعتقاد به امام خمینی؛ آگاهی به تاریخ انقلاب و قانون

علاقه و افتخار به خط و زبان فارسی

دانش تاریخی و تعلق داشتن

علاقه و افتخار به سرزمین و پرچم

آشنایی با نماد و اسطوره ها

علاقه به مردم ایران و ترجیح آنها

احساس غرور و تعهد و رضایت سیاسی

توحید، عدل، نبوت، امامت، معاد

التزام به فروع و احکام شرع

احساس غرور و تعهد مسلمانی

احساس تعلق به فرهنگ و نماداسلام

آگاهی از تاریخ اسلام

مستکبربودن آمریکا و اسرائیل

 

سرمایه

اجتماعی

مشارکت

اعتماد

رضایت

شرکت در انتخابات، راهپیمایی و احزاب

اعتماد به مسئولین، افراد و نهادی

خانوادگی، شغلی، اجتماعی، سیاسی

نظم

اجتماعی

جامعه پذیری

قانون مندی

تعهدهنجارهای مشترک

امنیت اجتماعی

آشنایی با هنجارها و ارزش ها

رعایت حقوق شهروندی

وجدان کاری، مسئولیت پذیری

امنیت جان، مال، ناموس و حریم

وحدت و

انسجام

تقریب مذاهب

ارزش های مشترک

اتحاد در برابر دشمن

اتحاد قوا

خرده فرهنگ ها

روابط بین قومی

غرور و عزت ملی

محوریت منافع ملی

وحدت دولت و ملت

نمادهای مشترک(قرآن، پیامبر، قبله...)

روحیه تعاون و تحمل

کاهش اختلافات داخلی و اتحاد

همسویی نظرات مسئولین

احترام به تمایزفرهنگی،زبانی،مذهبی،قومی

نفی قوم مداری و منازعات قومی

اقتدار ملی

حفظ تمامیت ارضی و بقای نظام

 

استقلال

فکری

خودباوری

استقلال علمی

اعتمادبه نفس فردی و ملی

اهتمام به بومی گرایی، نخبگان، وحدت حوزه و دانشگاه،

استقلال

ملی

اقتصادی

سیاسی

فرهنگی

فرهنگ کار و تلاش و پرداخت مالیات

آگاهی سیاسی و پرهیز از خودباختگی

فرهنگ جهادی و بسیجی

تعاملات

فرهنگی

بین الملل

ارتباطات فرهنگی

تجارت فرهنگی

ارتباطات رسانه ای

 

موافقت نامه ها، مهاجرت، جهانگردی

صادرات و واردات محصولات فرهنگی

اینترنت، ماهواره، مکتوبات

بهداشت

جسمی

و روانی

مهارت های زندگی

ورزش

اوقات فراغت

آسیب های اجتماعی

آگاهی، تصمیم گیری، همدلی، تفکر خلاق

شرکت در ورزش همگانی

فضا و مکان تفریحی

بزهکاری، اعتیاد، فحشا، بدحجابی

کالاها و

خدمات

فرهنگی

رسانه مکتوب

رسانه غیرمکتوب

هنر

میراث فرهنگی و گردشگری

فضا

اعتبار

نیروی انسانی

کتب غیردرسی، نشریات، مطبوعات

رادیو، تلویزیون، ماهواره، اینترنت، همراه

فیلم، تئاتر، موسیقی، عکس، ادبیات، تجسم

موزه ها، گردشگری

سینما، آتلیه، نمایشگاه، کتابخانه، کافی نت

رسانه مکتوب و غیر، هنر و میراث

رسانه مکتوب و غیر، هنر و میراث

خانواده

تربیتی و آموزشی

عاطفی

حقوقی و تکلیفی

مدیریتی

اهتمام به تحصیل و مهارت ها

مهرورزی و آرامش بخشی خانواده

اطاعت و احترام فرزندان

نقش مدیریتی مرد و مشاوره والدین

نقشۀ مهندسي فرهنگي كشور براي افق ايرانِ 1404 و مشتمل بر سه دورۀ زماني پنج ساله، از سال 1389 تا پايان سال 1404، تدوين شده است.

مخاطبان نقشه مهندسي فرهنگي كشورعبارتند از شهروندان و اتباع جمهوري اسلامي ايران؛ جوامع فارسي زبان؛ جهان اسلام، كشورهاي منطقه، دولت‌ها، جریان‌ها و گروه‌های معارض و يا متخاصم عليه منافع ملي جمهوري اسلامي ايران؛جامعه جهاني و سازمان‌هاي بين‌المللي.

[ دوشنبه یازدهم اسفند ۱۳۹۳ ] [ 11:42 ] [ فاطمی ]
سوالات چهار گزینه‌ای درس دوم علوم اجتماعی سال چهارم
1-      کدام یک از موارد زیر بستر رشد و تحول موجودات جهان طبیعت است؟
 الف) محیط طبیعی               ب) تاریخ و جغرفیا              ج) شرایط اقلیمی                د) مکان‌های مناسب 2-      فارابی جامعه‌ای را که عقاید و ارزش‌های آن حق باشد اما هنجارها و رفتارهای آن موافق با حق نباشد چه می‌نامد؟
 الف) مدینه جاهله                ب) مدینه فاضله                  ج) مدینه فاسقه                  د)‌مدینه تغلب 3-      حریت و آزادی بعنوان یک ویژگی فرهنگ جهانی در کنار کدام ویژگی‌ دیگر معنای واقعی خود را ندارد؟ الف) عدالت و قسط               ب) معنویت                       ج) حقیقت                                    د) مسئولیت و تعهد
4-      فرهنگی که به سوی جهانی شدن حرکت می‌کند بر دو نوع است گونه دوم آن .......... الف) عقاید ناظر به گروهی خاص است.                            ب) کانون ثروت و قدرت را مورد توجه قرار می‌دهد. ج) از آرمان‌های مشترک انسانی سخن می‌گوید.                  د) جهان را به مناطقی دو گانه تقسیم می‌کند.
5-  مفهوم ....... از ویژگی‌های فرهنگ مطلوب جهانی در کنار ارزش‌هایی نظیر ....... و .......... معنای راستین خود را پیدا می‌کند.             الف) آزادی، عقلانیت، حقیقت، عدالت                              ب) عقلانیت، معنویت، عدالت، آزادی             ج) آزادی، حقیقت، معنویت، عدالت                                د) عقلانیت، آزادی، حقیقت، عدالت
 6ـ کدام یک از گزینه‌های زیر نشان دهنده فرهنگ مطلوب جهانی است؟ فرهنگی که ....... الف) نگاه سلطه‌جویانه  نسبت به دیگر اقوام ندارد.                ب) معیار و میزانی برای سنجش عقاید و ارزش‌های مختلف ندارد و به نسبیت فرهنگی دچار می‌شود.                    ج) بر مبنای ارزش‌ها و عقاید خود یک نظام جهانی را تعریف و از شرایط متغیر و متحول اجتماعی عبور می‌کند.    د) با رویکرد تقدیرگرایانه خود قدرت مقاومت یک فرهنگ را از بین برده و زمینه نفوذ و تسلط فرهنگ‌های بیگانه را فراهم می‌کند.
7- فرهنگی که به سوی جهانی شدن حرکت می‌کند بر دو نوع است. گونه نخست آن .......             الف) از آرمان‌های مشترک انسانی سخن می‌گوید                 ب) عقاید ناظر به قوم، منطقه یا گروهی خاص است.             ج) عقاید و ارزش‌های آن در خدمت گروه و قوم خاص نیست.             د) کانون ثروت و قدرت را مورد توجه قرار نمی‌دهد.
 8- کدام یک از گزینه‌های زیر بیانگر مفهوم فرهنگ جهانی است؟             الف) فرهنگ‌هایی که ارزش‌های آنها ناظر به قوم خاصی است.             ب) فرهنگ‌هایی که عقاید آن ناظر به منطقه خاصی است.             ج) فرهنگ‌هایی که از مرز‌های جغرافیایی و قومی عبور کرده و در عرصه جهانی گسترش یابد.             د) فرهنگی که نگاه سلطه‌جویانه نسبت به اقوام دیگر ندارد.
 9- کدام گزینه در ارتباط با نسبیت فرهنگی نادرست است؟             الف) فرهنک‌ها قیاس پذیر و در عرض یکدیگر قرار می‌گیرند.             ب) تمامی عقاید، ارزش‌ها و آرمان‌های در محدوده فرهنگی خود باقی می‌مانند.             ج) فرهنگ‌هایی که نتوانند از لایه‌های بنیادین و هویتی خود دفاع کنند دچار نسبیت فرهنگی می‌شوند.             د) امکان گفتگوی منطقی میان فرهنگ‌ها برای رسیدن به عقاید و ارزش‌های جهان‌شمول وجود ندارد. 10- فراهم کردن زمینه گسترش فرهنگ مانع از دو قطبی شدن جهان و داشتن معیار برای سنجش ارزش‌های فرهنگی به کدام‌یک از ویژگی‌های فرهنگ مطلوب جهانی باز می‌گردد. ( به ترتیب )             الف) مسئولیت، حریت، عقلانیت      ب) معنویت، قسط ، عقلانیت     ج) مسئولیت، قسط، حقیقت       د) معنویت، حریت، حقیقت             
    تهیه کنندگان:
 1- زهرا رحمانی 2- محترم مهربان 3- خانم موسوی
 1)   نخستین بیدارگران اسلامی در ایران ، جنبش هایی را برای .....به وجود می آوردند و عالمان شیعی تعامل خود را با آن ها بر مدار ....سازمان می دادند. الف) کسب استقلال سیاسی و اقتصادی حکومت- فعالیت رقابت آمیز      ب) اصلاح رفتار و ساختار حکومت قاجار- مقاومت منفی ج) کسب استقلال سیاسی و اقتصادی حکومت – مقاومت منفی د) اصلاح رفتار و ساختار حکومت قاجار- فعالیت رقابت آمیز
2)      هنگامی که دولت مردان قاجار به دلیل.....به سوی قرارداد های استعمری گام برداشتند .... الف) حاکمیت تفکر سکولاری بر آنان – مقاومت منفی به سوی فعالیت رقابت آمیز تغییر کرد ب) اثر پذیری از دولت های استعماری – فعالیت رقابت آمیز به مقاومت منفی تبدیل شد ج) حاکمیت تفکر سکولاری بر آنان – فعالیت رقابت آمیز به مقاومت منفی تبدیل شد د) اثر پذیری از دولت های استعماری – مقاومت منفی به سوی فعالیت رقابت آمیز تغیر کرد
 3) جنبش عدالتخانه ، حاکمیت را از مدار استبداد به مدار عدالت منتقل می ساخت و این در فقه اجتماعی و سیاسی تشیع ....، به همین دلیل.... الف) حاکمیت مطلوب و آرمانی بود – منورالفکران غرب زده نیز به این جنبش پیوستند ب) حاکمیت بود که فساد ان از استبداد کمتر بود – منورالفکران غرب زده از همراهی با ان سر باز زدند ج) حاکمیت مطلوب و آرمانی بود – برای کنترل ظلم عمل به آن مشروع بود د) حاکمیت بود که فساد ان از استبداد کمتر بود - برای کنترل ظلم عمل به آن مشروع بود
 4) تجربه موفق جنبش تنباکو ...........و این مساله به......منجر شد . الف) فعالیت رقابت امیز را از اصلاح رفتار به اصلاح ساختار برد – سرکوبی نهضت مشروطه ب) مقاومت منفی را از اصلاح ساختار به سوی اصلاح رفتار سوق داد- جنبش عدالتخانه       ج) فعالیت رقابت امیز را از اصلاح رفتار به اصلاح ساختار برد -جنبش عدالتخانه       د) مقاومت منفی را از اصلاح ساختار به سوی اصلاح رفتار سوق داد- سرکوبی نهضت مشروطه
 5) هدف در جنبش عدالتخانه چه بود و چرا جنبش عدالتخانه یک انقلاب اجتماعی محسوب می شد ؟ الف) ملزم ساختن شاه به عمل در چارچوب خواسته های مردم –توانست منورالفکران غرب زده را نیز با خود همراه              کند ب) اصلاح شیوه زمامداری پادشاه-ساختار نظام رفتار سیاسی جامعه را تغییر می داد. ج) اصلاح شیوه زمامداری پادشاه - توانست منورالفکران غرب زده را نیز با خود همراه کند د) ملزم ساختن شاه به عمل در چارچوب خواسته های مردم- ساختار نظام رفتار سیاسی جامعه را تغییر می داد.
6) در مشروطه منورالفکران ، قوانین مجلس بر مدار.....شکل می گرفت و حاکمیت آنان ...... الف) اراده و خواست بشر- به استبداد استعماری رضا خان ختم شد ب) احکام شریعت – به حضور قدرت های استعماری و دخالت های آنان پایان داد. ج) اراده و خواست بشر – به حضور قدرت های استعماری و دخالت های آنان پایان داد د) احکام شریعت – به استبداد استعماری رضا خان ختم شد
 7) وجه مشترک انقلاب اسلامی و انقلاب های آزادی بخش چه بود وانقلاب های آزادی بخش در جهان دو قطبی قرن بیستم چگونه عمل می کردند ؟ الف) الگو گیری از انقلاب های آمریکای لاتین – اغلب در رویا رویی با بلوک غرب شکل می گرفتند و مورد حمایت بلوک شرق واقع می شدند. ب) جهت گیری ضد استعماری – از آغاز ، جهت گیری ضد آمریکایی و ضد صهیونیستی را در کنار موضع ضد مارکسیستی خود اعلام می کردند. ج) جهت گیری ضد استعماری- اغلب در رویا رویی با بلوک غرب شکل می گرفتند و مورد حمایت بلوک شرق واقع می شدند. د) الگو گیری از انقلاب های آمریکای لاتین- از آغاز ، جهت گیری ضد آمریکایی و ضد صهیونیستی را در کنار موضع ضد مارکسیستی خود اعلام می کردند.
8) انقلاب های آزادی بخش اغلب با .......شکل می گرفتند ، در حالیکه انقلاب اسلامی ایران ....پدید آمد الف) جنبش های چریکی گروه ها و احزاب مختلف – از متن روابط مردم با مرجعیت و رهبری دینی ب) سازمان دادن به گروه های نظامی ، سیاسی و فرهنگی-بر اساس آموزه های هستی شناسی و بهره گیری از عقبه ی کلامی و فلسفی ج) جنبش های چریکی گروه ها و احزاب مختلف- بر اساس آموزه های هستی شناسی و بهره گیری از عقبه ی کلامی و فلسفی د) سازمان دادن به گروه های نظامی ، سیاسی و فرهنگی - از متن روابط مردم با مرجعیت و رهبری دینی
9) انقلاب های آزادی بخش در چارچوب نظریه ها و مکاتبی شکل می گرفتند که ....... این نظریه ها و مکاتب ...... الف) هیچ تعلقی به فلسفه ها و مکاتب نداشتند و بیشتر ، رنگ ضد مارکسیستی به خود می گرفتند – از نوع نظریه های چپ به حساب می آمدند. ب) در حاشیه ی فلسفه های غربی برای حل مسائل و بحران های جهان غرب به وجود آمده بودند – از متن نیاز های فرهنگی و سیاسی توده ی مردم نشأت می گرفتند ج) هیچ تعلقی به فلسفه ها و مکاتب نداشتند و بیشتر ، رنگ ضد مارکسیستی به خود می گرفتند- از متن نیاز های   فرهنگی و سیاسی توده ی مردم نشأت می گرفتند د) در حاشیه ی فلسفه های غربی برای حل مسائل و بحران های جهان غرب به وجود آمده بودند– از نوع نظریه های چپ به حساب می آمدند.
 10)عدم توفیق انقلاب های آزادی بخش در قطع وابستگی اقتصادی وفرهنگی چه نتایجی را برای آنان در پی داشت ؟ الف) فرو افتادن در چنگال استعمار نو- عدم توانایی برای خارج کردن جایگاه خود از حاشیه ی قطب های سیاسی و              اقتصادی جهان    ب) عدم توانایی برای خارج کردن جایگاه خود از حاشیه ی قطب های سیاسی و اقتصادی جهان – شکست در مقابله با استعمار قدیم و حذف کارگزاران مستقیم غرب ج)  شکست در مقابله با استعمار قدیم و حذف کارگزاران مستقیم غرب – سرکوب شدن توسط کارگزاران این انقلاب ها به صورت نوین د) سرکوب شدن توسط کارگزاران این انقلاب ها به صورت نوین- فرو افتادن در چنگال استعمار نو
بسمه تعالی آموزش وپرورش ناحیه (3) دبیرستان غیردولتی صبا درس  سیزدهم علوم اجتماعی     نام دبیر: عزمی نژاد
الف) گزینه غلط وصحیح را انتخاب کنید. 1)نخستین بیدادگران اسلامی درایران ،جنبش هایی را براصلاح رفتار وساختارحکومت قاجاربه وجود آوردند. 2)درمقاومت های منفی ،حاکمیت پادشاه ظالمانه وغیر مشروع دانسته نمی شود. 3) حرکت رقابت آمیز عالمان دردوران قاجار،حرکتی اجتماعی وسیاسی بود. 4) با اوج گیری جنبش عدالتخانه،روشنفکران غرب زده به آن پیوستند. 5) درجریان انقلاب مشروطه رقابتی سخت بین بیدارگران اسلامی ومنورالفکران غرب زده به وجودآمد. 6)انقلاب های آزادی بخش درجهان دوقطبی قرن بیستم ،اغلب دررویارویی با بلوک شرق شکل می گرفتند.  ب) جاهای خالی را با کلمات مناسب پرکنید. 7) تجربه موفق جنبش تنباکو،فعالیت رقابت آمیزراازاصلاح رفتاربه سوی............. بردواین مسئله به جنبش ........... منجرشد. 8)مراد منورالفکران ازمشروطه نوعی ازحاکمیت .............،نظیرحاکمیت ..............بود. 9)حاکمیت آرمانی دینی ،دراندیشه اجتماعی وسیاسی شیعی،............ است.
 10)درقرن بیستم جنبش های ازادی بخش دربسیاری ازکشورهای جهان سوم در.......... و.......... وآمریکای لاتین شکل گرفت.
11)انقلاب اسلامی ایران،بازگشت مردم ایران به حرکت ناتمامی که در................ آغازکرده بودند.
12) درمشروطه ی منورالفکران قوانین مجلس برمدار........... شکل می گرفت وحاکمیت آنان به استبداد.......... ختم شد.   ج)اصطلاحات زیررا تعریف کنید. 13)واجبات نظامیه: 14)فعالیت رقابت آمیز: 15)جنبش عدالتخانه:   د)
 17) کدام عبارت دررابطه با انقلاب مشروطه نادرست است؟ الف)مراد ازفعالیت رقابت آمیز،ورورد فعال درعرصه اجتماعی وسیاسی ،نه درجهت حمایت وتاییدقدرت حاکم. ب)حرکت رقابت آمیزعالمان دردوران قاجار، حرکت اصلاحی بود.یعنی تلاش می کردندتا برخی ازرفتارهای پادشاه قاجاررا اصلاح نمایند. ج) با اوج گیری جنبش عدالتخانه ،منورالفکران غرب زده به آن پیوستندودرتحصنی که درسفارتخانه انگلستان رخ داده نام مشروط را برای آن برگزیدند. د) عالمان مسلمان ضمن استقبال ازهمراهی منورالفکران درجنبش عدالتخانه نام مشروطه را پذیرفتند ومراد آنان ازمشروطه ،مشروط کردن حاکمیت به احکام عادلانه الهی بود.
  18) انقلاب های  آزادی بخش، اغلب با ......... شکل می گرفتند، درحالی که انقلاب اسلامی ایران ..........پدید آمد. الف) جنبش چریکی گروها واحزاب مختلف –ازمتن روبط مردم با مرجعیت ورهبری دینی  ب) سازمان دادن به گروه ها نظامی ،سیاسی وفرهنگی -براساس آموزه های هستی شناسی وبهره گیری ازعقبه کلامی وفلسفی ج) جنبش های چریکی گروها واحزاب مختلف- براساس آموزه های هستی شناسی وبهرگیری ازعقبه کلامی وفلسفی د) سازمان دادن به گروه های نظامی وسیاسی وفرهنگی –ازمتن روابط مردم با مرجعیت ورهبری دینی
  19)کدام عبارت در رابطه با انقلاب اسلامی ایران نادرست است؟ الف)امام خمینی به عنوان یک مرجع دینی ، عملکرد مردم را ازموضع مقاومت منفی به رقابت آمیز تغییرداد. ب) عملکرد مردم ازموضع مقاوت منفی به فعالیت تغییرداداین فعالیت رقابت آمیزابتدادربرابرکاپیتولاسیون ورفتاراستعماری شاه آغاز شد. ج)اجرای روشمند احکام الهی وظیفه کسانی می شود که هم آگاه وعالم به احکام وشرایط اجرای احکام می باشند. د) درحدیک حرکت اصلاحی رفتاری یا ساختاری باقی مانداما سرانجام به صورت یک حرکت انقلابی درآمد. 
 20)دولتمردان قاجاربه دلیل اثرپذیری ازدولت های استعماری به سوی قراردادهای استعماری گام برداشتند،.......... الف) مقاومت منفی به سوی فعالیت رقابت آمیز تغییرکرد. ب) فعالیت رقابت آمیزبه مقاومت منفی تبدیل شد. ج) فعالیت رقابت آمیزبه حرکت اصلاحی تغییرکرد. د) مقاومت منفی به فعالیت  رقابت آمیزتبدیل شد. 
 21) انقلاب های آزادی بخش درچهارچوبه کدام نظریه ها ومکاتبی شکل گرفتنند. الف) درحاشیه ی فلسفه های غربی برای حل مسائل وبحران های جهان غرب به وجودآمده بودند. ب) هیچ تعلقی به فلسفه ها ومکاتبه غربی نداشتند. ج)براساس آموزه های فقهی وهستی شناسی توحیدی شکل گرفتنند. د)هیچ تعلقی به فلسفه ها ومکاتب غربی نداشتندوبیشتررنگ ضد مارکسیستی به خود می گرفتنند. 
 سؤالات چهارگزینه‌ای درس چهارم زهرا بهرامی کاوه لیلا محمد زاده
 1.     توحید به چه معناست؟ الف: خداوند واحد ب: اصول اعتقادی ج: فطرت آدمیان د: خداوند حقیقت مطلق  2.     انسان در دیدگاه اسلام چگونه موجودی است؟ الف: آزاد با فطرتی الهی ب: آزاد و روحی متعهد ج: بنده‌ی مسئول اعمال خویش د: مختار
  3.     عقل در فرهنگ اسلام الف: زیباترین پندار انسان ب: فلسفه‌ی پدیده‌ی آفرینش ج: وسیله‌ای برای فلسفه خلقت د: محبوبترین آفریده خدا
 4.     پیامبران به چه منظوری مبعوث شده‌اند؟ الف: تنبیه مستبکران ب: آزادی و قیام مستضعفان بر علیه ظلم ج: چرخش ثروت در دست اغنیا د: بیداری عقل آدمیان
 5.     کدام یک از موارد زیر جزء‌ مراحل گسترش فرهنگ اسلامی می‌باشد؟ الف: عصر بیداری اسلامی ب: عصر خلافت امویان ج: عصر پیامبر د: عصر خلفای سه گانه
 6.     کدام جمله صحیح می‌باشد؟ الف: یک دوره از دوره استعماربا خلافت عثمانی همخوانی داشته است. ب: استعمار غرب نتوانست جوامع اسلامی را تحت نفوذ خود در بیاورد. ج: رجال سیاسی جوامع اسلامی استعمار غرب را مقهور خود ساختند.  د: دوره استعمار پس از دوره‌ی خلافت و پایان آن ظهور کرد.
  7.     در مقابل نفوذ و سلطه‌ی فرهنگ غرب مقاومت‌هایی شکل گرفت که ریشه در .... داشت.  الف: فرهنگ استبدادی ایلی ب: فرهنگ قومی و قبیله‌ای ج: فراموشی فرهنگ و هویت اسلامی د: فرهنگ اسلامی
  8.     انقلاب اسلامی ایران ... الف: نقطه عطفی در تاریخ انقلابهای جهان می‌باشد. ب: نقطه عطفی در تاریخ اسلام است. ج: نقطه عطفی در بازگشت به فرهنگ شیعی می‌باشد. د: نقطه عطفی در بازگشت به فرهنگ اسلامی در جهان اسلام است.
  9.     مکاتب غربی نظیر ناسیونالیسم، ملی‌گرایی و مارکسیسم ...... الف: وحدت امت اسلامی را مخدوش می‌ساختند. ب: مورد حمایت مردم قرار می‌گرفتند. ج: برای مقابله با سلطه استعمار نتیجه خوبی ارائه می‌کردند. د: مورد حمایت مردمی که در دامان فرهنگ اسلام تربیت یافته بودند، قرار می‌گرفتند.   10.   استبداد استعماری رضاخان ... الف: با استبداد قومی درگیری نداشت. ب: با دین مبارزه نمی‌کرد. ج. در گسترش فرهنگ اسلامی – ایرانی همخوانی داشت. د: در راستای تامین نیازهای مادی غرب بود.
  سوالات علوم اجتماعي سال چهارم    
     تهيه وتنظيم:مشيدي ،ناحيه 3قم الف)سوالات چهار گزينه اي:
 1-دركدام فرهنگ،انسان براين گمان است كه با تسخير طبيعت وتصرف درآن تمامي مسائل و مشكلات تاريخي خودراحل مي كند؟ الف)فرهنگ اساطيري          ب)فرهنگ توحيدي         ج)فرهنگ مدرن        د)فرهنگ اسلامي
2-در كدام فرهنگ طبيعت ماده ي خام نيست بلكه علاوه بر ظاهر دنيوي واين جهاني از ابعادونيروهاي ماورايي نيز برخورداراست؟ الف)فرهنگ اساطيري         ب)فرهنگ توحيدي         ج)فرهنگ مدرن        د)فرهنگ اسلامي
 3-گسترش زندگي مدرن باعث شد تا چه حجمي ازانواع گياهان  وجانوران روي زمين در معرض نابودي قرار گيرند؟ الف)يك پنجم                  ب)يك چهارم                 ج)يك سوم                د)دوپنجم
4-كدام يك از موارد زير از جمله آسيب هاي زيست محيطي قرن حاضر نمي باشد؟ الف)تخريب لايه ي ازون        ب)بارش باران هاي اسيدي     ج)آلودگي درياها          د)آلودگي ذخاير نفت
 5-جامعه شناسي قرن نوزدهم علوم ديگر جوامع را چگونه مي پنداشت ؟ الف)غيرعلمي ومربوط به دوران كودكي بشر          ب)تجربي وقابل استدلال     ج)حسي وتجربي                                           د)مدرن وداراي روشنگري
6-پرسش از مباني غير تجربي علم مدرن ومباني رقيب آن چه زماني شكل گرفت؟ الف)اواخر قرن نوزدهم      ب)نيمه ي اول قرن بيستم      ج)نيمه ي دوم قرن بيستم          د)اوايل قرن نوزدهم
7-كدام يك از گزينه هاي زير بيانگر ابعاد بحران معرفتي- علمي غرب مي باشد؟ الف)افول روشنگري وشكل گيري پست مدرنيسم           ب)استقلال معرفت تجربي ازديگر معرفتها      ج)ناسازگاري بين عملكرد اقتصادي سياسي غرب با توانمنديهاي معرفتي وعلمي آن        د)موردالف وج
8-درقرن 19و20 ميلادي تنها راه شناخت علمي چه راهي بود؟ الف)شناخت عقلي             ب)شناخت حسي وتجربي        ج)   شناخت شهودي      د)شناخت عقلي
 9-باكدام پرسش بحران معرفتي – علمي غرب در ابعاد مختلف ظاهر گشت؟ الف)پرسش از لايه هاي عميق فرهنگ غرب         ب)پرسش از جهان طبيعت ج)پرسش از علوم عقلي                                 د)مورد الف وج
10-در چه زماني جامعه شناسان در جهان غرب شاهد بازگشت مجدد نگاه معنوي وديني به سطوح مختلف زندگي انسانها شده اند؟ الف)اواخر قرن نوزدهم       ب)اوايل قرن بيستم       ج)سالهاي پاياني قرن بيستم           د)اوايل قرن بيست ويكم 
 11-از موج بازگشت مجدد نگاه معنوي وديني در جهان غرب ،با چه عنواني ياد مي شود؟ الف)افول سكولاريسم       ب)پسا سكولاريسم            ج)پسا مدرنيسم          د)مورد الف وب
 12-افول سكولاريسم در جوامع غير غربي اسلامي موجب تحقق چه چيز شد؟ الف)غرور وفخر تاريخي         ب)بيداري اسلامي                  ج)خرافه پرستي           د)مورد الف وب
 13-برخي از جنبش هاي اجتماعي ،بحران زيست محيطي را ناشي از چه مي دانست؟ الف)فرهنگ مدرن جامعه ي غرب         ب)فرهنگ اساطيري جامعه ي غرب    ج)رابطه ي انسان با طبيعت                د)استفاده ي انسان از طبيعت
 14-درفرهنگ قرون وسطي معتبرترين راه شناخت جهان ازچه طريقي بود؟ الف)كتاب مقدس       ب) شهود آباء كليسا           ج)عقل استدلالي      د)كتاب مقدس وشهود آباء كليسا
 15- غرب در قرن نوزدهم به ذهنيت نخبگان القا مي كرد كه تنها راه پيشرفت چيست؟ الف)جستجو به دنبال حل مسائل پيش رو                 ب)ترويج معناي علم ج)روشنگري از طريق استدلال عقلي وتجربي          د)پيروي از فرهنگ غرب
 16-به دانشمنداني كه از اصول جهان مدرن عبور كرده اند وبه فراسوي آن راه برده اندچه مي گويند؟ الف)سكولاريسم          ب)پسا سكولاريسم        ج) مدرنيسم        د)پسا مدرنيسم
  17-برخي از جنبش ها ي اجتماعي راه گريز از بحران آلودگي محيط زيست را در چه مي دانند؟ الف)پناه به فرهنگ مدرن غرب             ب)تصرف طبيعت با فنون وروشهاي طبيعي ج)بزگشت به رويكردهاي معنوي            د)اعتراض و واكنش هاي مردمي ب)سوالات صحيح وغلط:
18-درنگاه توحيدي ،طبيعت وهرچه درآن است،آيات ونشانه هاي حكمت ورحمت خداوند است.          ص  غ
19-جهان غرب براي برون رفت از بحران معرفتي جايگاه وحي وشهود را در شناخت علمي منطقي انگاشت.    ص  غ
 20-درفرهنگ قرون وسطي دو ابزار عقل استدلالي وتجربه ناديده گرفته مي شد.   ص  غ
21-بحران معرفتي- علمي غرب هنگامي آغاز شد كه محدوديت هاي علمي دانش تجربي ووابستگي آن به معرفت هاي غير تجربي آشكارشد.         ص  غ
22-در نيمه ي اول قرن بيستم روشنگري مدرن به فراتر از امور طبيعي راه يافت    ص  غ
23-فيلسوفان پسامدرن هنگامي در اصول ومباني فرهنگ غرب ،ترديد كردندكه سياست واقتصادجهان غرب ابعاد جهاني پيدا كرده بود.             ص  غ
24-انديشه هاي پسامدرن داراي معرفت علمي هستندكه مي تواند حضور جهاني آنهارا در عرصه ي دنيا توجيه نمايد.    ص  غ 25-ازجمله پيامدهاي گريزازسكولاريسم،فعال شدن جست وجوي سنت هاي قدسي وديني توسط نخبگان غرب بود.      ص  غ 26-معاني وحقايق ماوراءطبيعي ،زندگي ومرگ رادرون فرهنگ معنامي كندوارزشهاي حاكم برزندگي رامشخص مي سازند.        ص  غ
27-اصالت بخشيدن به انسان دنيوي واين جهاني در طول قرن بيستم به پوچ گرايي نيهيليسم منجر شد         ص  غ
28-برخي از جنبش هاي اجتماعي بحران زيست محيطي را ناشي از رابطه ي انسان با طبيعت مي دانند.    ص  غ
 29-در فرهنگ قرون وسطي معتبرترين راه شناخت كتاب مقدس وشهود آباءكليسا بود.       ص  غ 30-غرب اين مطلب را به ذهنيت نخبگان جوامع غيرغربي القامي كردكه تنهاراه پيشرفت وتوسعه پيروي ازفرهنگ غرب است.                                                                                                                                ص  غ 31-به دانشمنداني كه ازاصول جهان مدرن عبوركرده اندوبه فراسوي آن راه برده اند،پساسكولاريسم مي گويند.   ص  غ 32
-برخي ازجنبش هاي اجتماعي راه گريزازبحران آلودگي زيست محيطي راپناه بردن به فرهنگ غرب مي دانند.   ص  غ
33-مهم ترين علت باور تداوم ديني ومعنوي در زندگي انسان نياز فطري آدمي به حقايق قدسي است.       ص  غ 34-درفرهنگ مدرنانسان بر اين گمان است كه با تسخيرطبيعت وتصرف درآن تمامي مسائل ومشكلات تاريخي خودراحل مي كند.                                                                                                                                              ص  غ
 35-درفرهنگ مدرن طبيعت ماده ي خام نيست،بلكه علاوه برظاهردنيوي واين جهاني ازابعادونيروهاي ماورايي نيزبرخوردار است.                          ص  غ
36-گسترش زندگي مدرن باعث شد تا يك پنجم از انواع جانوران وگياهان روي زمين در معرض نابودي قرار گيرند.   ص  غ
 37-ازبين رفتن منابع آب در اثر آلودگي آب هاي سطحي وزير زميني مي باشد.                           ص  غ
 38-در قرن نوزدهم تنها راه شناخت علمي از طريق وحي وشهود بود.                    ص  غ
 39-جامعه شناسي قرن 19آگاهي ها وعلوم ديگر جوامع را غير علمي ومربوط به دوران كودكي بشر مي دانست.     ص  غ
40-پرسش از مباني غير تجربي علم مدرن ومباني رقيب آن مربوط به نيمه اول قرن بيستم ميگردد.       ص  غ ج)سوالات جا خالي:
41-..................نقطه ي عطفي در تاريخ بودكه انسان مدرن از افق آن پيروزي برطبيت را به خود نويد مي داد. 42-برخي از جنبش هاي اجتماعي بحران زيست محيطي را ناشي از ....................جامعه ي غربي مي دانند. 43-در فرهنگ قرون وسطي ،...............و...................معتبرترين راه سناخت جهان بود.
44-غرب با ترويج معناي مدرن علم اين مطلب را به ذهنيت نخبگان جوامع غير غربي القا مي كرد كه ....................... تنها راه پيشرفت وتوسعه ي ديگر فرهنگها است.
 45-به دانشمنداني كه از اصول جهان مدرن يعني روشنگري عبور كرده وبه فراسوي آن راه برده اند................مي گويند.
 46-اولين مركز در جهان كه با محيطي آلوده مواجه گشتند..................بودند.
47-برخي از جنبش هاي اجتماعي راه گريزازبحران آلودگي زيست محيطي را...................مي دانند.
48-درفرهنگ مدرن گرايش ها ورفتارهاي ديني تنها با ....................امكان مطرح شدن دارند.
49-مهم ترين علت تداوم باور ديني ومعنوي در زندگي انسان ...................به حقايق قدسي است.
 50- بي توجهي انسان به ابعاد دنيوي به بحران...................وغفلت اوازابعادمعنوي به بحران................منجرمي شود. 51
-در فرهنگ ............ انسان براين گمان است كه با تسخير طبيعت وتصرف درآن تمامي مشكلات تاريخي خودراحل مي كند.
 52-درفرهنگ ...............طبيعت علاوه برظاهر دنيوي از ابعادونيروهاي ماورايي برخورداراست.
53-گسترش زندگي مدرن باعث شد تا.................ازموجودات زنده  روي زمين در معرض نابودي قرار گيرند.
54-در قرن نوزدهم تنها راه شناخت علمي شناخت..................بود.
 55- جامعه شناسي قرن نوزدهم آگاهي عا وعلوم ديگرجوامع را.................و.................مي دانست.
56-پرسش از مباني غير تجربي علم مدرن ومباني رقيب آن به.....................مربوط مي باشد.
 57سالهاي ....................شاهد بازگشت مجدد نگاه معنوي وديني جهان غرب در سطوح مختلف زندگي انسانها مي باشد.
 58-افول سكولاريسم در جهان اسلام منجر به تحقق...................شد. د)سوالات كوتاه پاسخ: 59-برخي جامعه شناسان مسئله مشكل ساز قرن بيستم را چه مي دانند؟
 60- نيهيليسم به چه معناست؟ 61-چرا منابع طبيعي تجديد ناپذير زمين تهي گرديده است؟ 62-كنفرانس هاي بين المللي كه درباره مشكلات زيست محيطي تشكيل شده است تابه حال چه نتايجي در برداشته است؟
63-كدام فرهنگ به حيوان فرتوتي مي ماند كه به رغم جثه ي عظيم خود زمين گير وآسيب پذير شده است؟
64- مهم ترين علت تداوم باور ديني ومعنوي در زندگي انسان چيست؟ 65-روشنگري مدرن در پايان قرن بيستم به چه مشكلي دچارشد؟
 66- بازگشت معنويت در جهان غرب به چه اشكالي نمايان گشت؟
سوالات تستی جامعه شناسی چهارم  علوم انسانی
   1.کدام جمله نادرست میباشد؟ الف)انقلاب اسلامی ایران انقلابی بود که درچارچوب آرمانها و ارزش ها دنیوی و سکولار این جهان تعریف شده بود ب)انقلاب ایران از متن آرمانهای معنوی و توحیدی جهان اسلام برای هویت اسلامی و برای تامین حقوق از دست رفته امت اسلامی شکل میگرفت ج)این انقلاب نخستین انقلابی بود که بعداز انقلاب فرانسه شکل گرفت زیرا هیچیک از انقلاب های پس از انقلاب فرانسه انقلاب جدید نبودند د)انقلاب اکتبر1917 میلادی روسیه نیز با خصلت سکولار و دنیوی خود درچارچوب  آرمانها و ارزش های روشنگری مدرن عمل میکرد
 2.کدام کشورها دولت غاصب اسرائیل را به رسمیت میشناختند؟ الف)بخشی از کشورهایی که در زیر نفوذ بلوک غرب بود ب)همه کشورهایی که زیر نفوذ بلوک غرب بود ج)برخی از کشورهایی که زیر نفوذ بلوک شرق قرار داشتند د)همه کشورهایی که زیر نظر بلوک شرق قرار بودند
3.چه عاملی موضع گروه های فلسطینی را تضعیف کرد؟ الف)در زمان انورسادات دولت مصر در قرارداد کمپ دیوید اسرائیل را به رسمیت شناخت ب)در زمان عبدالناصر دولت مصر اسرائیل را به رسمیت شناخت ج)حمایت های مالی آشکار آمریکا انگلیس و دیگر کشورهای اروپایی در تجهیز اسرائیل به تسلیحات د)عدم حمایت روس از فلسطین
4.اهمیت انقلاب اسلامی ایران نبود الف)انقلاب اسلامی  مهمترین حامی اسرائیل در منطقه یعنی شاه را ساقط کرده بود ب)انقلاب اسلامی به واسطه بازگشت به اسلام با اتکای به فقه سیاسی و اجتماعی مسئله اسرائیلرا به عنوان مسئله جهان اسلام مطرح کرد ج)انقلاب اسلامی با بازگشت به اسلام مشروعیت قرارداد کمپ دیوید را در باورها و اعتقادات اسلامی مسلمانان مخدوش کرد د)انقلاب اسلامی راه مناسبی برای مبارزه با صهیونیسم ارائه نداد
 5.از جنبش های اسلامی پس از انقلاب اسلامی نبود الف)تشکیل جبهه اسلامی درسال 1989 در الجزایر ب)جهاد اسلامی افغانستان دربرابر حکومت و البته بر بلوک غرب ج)قیام ها و انقلاب های گسترده مردم در کشور های عربی د)برچیده شدن رژیم بعصی عراق
 6.نخستین  بیدارگران درجهان اسلام چه کسانی بودند؟ الف)کشورهایی که در بلوک بندی غرب قرار داشتند ب)اندیشمندان و عالمانی بودند که با خطر سیاسی دولتهای عربی،استقلال و عزت جهان اسلام را دنبال میکردند ج)کشورهایی که در بلوک بندی شرق قرار داشتند د)نخبگان درکشورهای اسلامی
 7.امام خمینی در نامه ای که به گورباچوف نوشت جهت عبور از بحران  چه اقدامی انجام داد؟ الف)خبرگان نیز هوش خود را درجهت فراگیری حکمت و علوم اسلامی به کشورهای اسلامی پیوستند ب)از مادی گرایی به دور باشند ج)به سوی آموزه های جهان اسلام گام بردارند د)به جریان تفکر فلسفی جهان غرب توجه بیشتری داشته باشند
 8.بعداز بیداری اسلامی چه اتفاقاتی روی داد الف) ارزش و آرمان های بعداز رنسانس اعتبار جهان خودرا از دست داد ب)نظریه هایی که ناظر بر اوج گیری سکولاریسم بود شکل گرفت ج)موقعیت استور دوقطب سیاسی قرن بیستم تثبیت شد د)بطور کلی قطب بندی درجهان از بین رفت
 9.مقاومت انقلاب ایران چه پیامدی داشت؟ الف)موقغیت بلوک غرب را به عنوان قطب رقیب بلوک شرق متزلزل کرد ب)موقغیت بلوک شرق را به عنوان قطب رقیب بلوک غرب متزلزل کرد ج)موقعیت جهان اسلام به عنوان یک قطب فرهنگی متزلزل شد د)بیداری کشورهای جهان اسلام به تاخیر افتاد
10.کدام مورد از فعالیت های دنیای غرب برای مقابله با جهان اسلام الف)ابجاد اختلافات فرقه ای و مذهبی برای تضعیف جهان اسلام ب)مدیریت جنگ رسانه ای همه جانبه دربرابر حرکت فرهنگی جهان اسلام ج)تبلیغ معنویت های کاذب و سکولاردر کشورهای غربی برای اشباع فرهنگی غرب د)تشویق به مقابله نظامی و سیاسی از طریق حضور غیر مستقیم مانند آنچه در افغانستان و عراق رخ داده است
طراح سوال سیده خدیجه موسوی
 سئولات چهار گزینه ای درس 12علوم اجتماعی
 1- نخستین رویا رویی غرب متجدد با جهان اسلام چه هنگامی رخ داد؟ الف) جهان اسلام با پوشش مفاهیم دینی بصورت متحد عمل می کرد. ب) جهان اسلام با پوشش مفاهیم دینی، مناسبات قومی و قبیله ای داشت. پ)مناسبات پادشاهی وامپراتوری به صورت متحد عمل می کرد ولی مفاهیم دینی در حاشیه بود. ت)ضمن اینکه مناسبات امپراتوری به صورت متحد عمل می کرد ، علما و دانشمندان این مناسبات را تایید می کردند. 
 2- هنگام نخستین رویا رویی مسلمانان با غرب "فقاهت "و "عدالت "از چه جایگاهی بر خوردار بودند؟ الف)کاملا در بطن زندگی عملی مردم وساختارهای حکومتی جریان داشت. ب) حکومت های اسلامی با بهره گیری ا ز فقاهت و عدالت رویارویی موفقی با غربیان داشتند. پ)" فقاهت "و "عدالت "در مناسبات قدرتی در مقام حاشیه بود. ت)گرچه فقاهت و عدالت در حاشیه بودند اما جوامع اسلامی با غلبه بر مناسبات قومی و قبیله ای موفق عمل می کردند.
 3- چه عواملی استقلال کشورهای مسلمان را در بر خورد با غرب به ضعف می کشاند؟ الف) قدرت برتر نظامی،سیاسی و اقتصادی غرب . ب)ترس ووحشت دولت مردان اسلامی از قدرت روز افزون غرب در عرصه های مختلف. پ)ترس از قدرت نظامی،سیاسی و اقتصادی غرب از یک سو و شیفتگی دولت مردان اسلامی نسبت به جاذبه های غرب از سوی دیگر. ت) نا توانی های نظامی،سیاسی و اقتصادی دولت مردان اسلامی بی آنکه از آموزه های دینی دور شده باشند .
 4- اقدامات روشنگرانه ی کدام عالم دینی در کشور های اسلامی مورد توجه واقع شد؟ الف)شیخ فضل ا..نوری                               ب) میرزای شیرازی   پ)سید جمال الدین اسد آبادی                         ت) میرزا حسن آشتیانی 
 5- تدوین رساله های "جهادیه" از سوی علما در پاسخ به تهدیدات کدام کشور نوشته شدند؟ الف)انگلیس          ب)فرانسه              پ)اتریش            ت) روسیه
 6- مهم ترین ویژگی های نخستین بیدار گران اسلامی عبارت بود ند از: الف)استقلال سیا سی واقتصادی- اصلاح رفتار دولت ها ی اسلامی- بازگشت به هویت ملی و تشکیل حکومت های ملی. ب)حفظ  استقلال سیا سی واقتصادی- تشکیل حکومت های دینی بر اساس تعالیم شیعی پ)حفظ استقلال سیا سی واقتصادی- اصلاحات دولت ها- بازگشت به اسلام و تشکیل امپراتوری اسلامی. ت ) بازگشت به اسلام را ستین تنها خواست بیدار گران نخستین بود.
7- شناخت وآگاهی بیدارگران نخستین اسلامی از غرب در چه حدی بود؟ الف)شناخت آنها از غرب شناختی همه جانبه و کامل بود. ب)آنها هیچ شناختی از غرب نداشتند و تنها خواهان عمل به دستورات اسلامی بودند. پ)تنها گروه اندکی از آنها با غرب آشنا یی داشتند. ت) گرچه با غرب آشنا نبودند ولی مو ضع آنا ن در برابر غرب یکسان بود.
 8- بیدار گران نخستین علی رغم اعتراض به غرب، چه مواضعی داشتند؟ الف) تنها خواستار بازگشت به اسلام راستین بودند. ب)تنها خواهان تشکیل حکومت واحد اسلامی بودند. پ) تنها خطر غرب را سیاسی واقتصادی می دانستند. ت)موضع واحدی نداشتند و ضعف کشورهای اسلامی را در دوری از سنن اسلامی وقدرت غربیان را در عمل به دستورات اسلامی می دانستند.
9- منور الفکران چه کسانی بودند؟ الف) نخستین بیدار گرانی بودند که خواهان توجه بیشتر به مساله ی دین بودند. ب) نخستین بیدار گرانی بودند که خواهان جذب درفرهنگ غربی بودند. پ) نخستین بیدار گرانی بودند که به اسلام توجه چندانی نداشتند وخواهان اخذ برتری های غرب بودند. ت) گروه هایی بودند که تنها به هویت ملی تاکید می ورزیدند.
10- ویژگی های منور الفکران چه بودند؟ الف) آنها نیز مانند روشنفکران از خطر غرب در هراس بودند. ب) خواهان اصلاحا ت در داخل کشور بودند بی آنکه به هویت ملی توجه کنند. پ)ازغرب  هراس نداشتند ولی خواهان اصلاحا ت و توجه به ارزش های ملی و قومی بودند. ت) عامل عقب ماندگی را دراسلام می دانستند و غربی شدن را تجویز میکردند.
11- ناسیونالیسم از سوی منور الفکران چگونه ترجمه می شد؟ الف) در ایران به ملی گرایی و در کشور های دیگر به شعوبیت وقومیت ترجمه می شد. ب)در همه جا به ملی گرایی ترجمه می شد. پ)در ایران به ملی گرایی و درکشورهای دیگر به عربیت واسلامیت ترجمه می شد. ت) درایران به ایرانیت ودردیگر کشور ها به قومیت و غربیت ترجمه می شد.
 12- استعمار گران چگو نه مو فق به سرکوب جنبش های نخستین بیدار گران اسلامی شدند؟ الف) با قوای نظامی و اقتصادی خود. ب) با استفا ده از دولت ها ی هر کشور و با کمک های نظامی خود. پ) با استفا ده از منورالفکران و دولت های منطقه . ت) با قوای نظامی خود و یا بهرگیری از منورالفکران و دولت های کشورهای معترض .
13- ریشه ی قدرت حاکمان سکو لار در کشور های اسلامی در چه چیزی بود؟ الف) در گذشته ی تاریخی آنان       ب) در اسلام و هویت ملی پ) قدرت جهانی استعمار      ت) در اعتقادات ، رسوم وسنن
  14 نخستین حکومت های سکولاردرافغانستان، ایران وترکیه به ترتیب توسط چه کسانی تشکیل شد الف) احمد خان ابدالی، محمدرضاشاه، سلطان مراد دوم ب) احمد خان ابدالی، رضاشاه، سلطان سلیم پ) امان الله خان، رضاشاه، آتا تورک ت) امان الله خان،احمد شاه قاجار ، آتا تورک
 15- رهاورد حکومت منور الفکران در کشور های اسلامی چه بود؟ الف) پیشرفت و ترقی     ب) شکل گیری آزادی های سیاسی  پ) استبداد                                ت) باز گشت به هویت های دینی و ملی
 16- اعتراض روشنفکران چپ به روشنفکران نسل اول ناشی از چیست؟ الف) نادیده انگاشتن اسلام به عنوان اهرم مبارزه از سوی آنان ب) بی توجهی به اتحاد نیرو های دینی و ملی پ) اعتراضی است به عملکرد اقتصادی نظام های رایج ت) با ز تابی است از برگشتن به خویشتن
 17- قرار گرفتن کشور ها در سایه ی بلوک های شرق و غرب ناش از چیست؟ الف) قدرت نظامی بلوک ها ب) قدرت سیاسی و اقتصادی بلوک ها پ) اعتراض های روشنفکران چپ ت)دوری و نزدیکی به قدرت بلوک ها
 18- اقدام به تشکیل جنبش غیر متعهد ها در نتیجه ی چه امری بود؟ الف) نزدیکی به بلوک شرق ب) نزدیکی به بلوک غرب پ) اتحاد با هردو بلوک ت) رهایی ونداشتن تعهد به بلوک شرق وغرب
 19- بنیان گذاران جنبش غیر متعهد ها چه کسانی بودند؟ الف) رضاخان،نهرو،تیتو ب)رضاخان،نهرو،آتاتورک پ) جمال عبدالناصر،جواهر لعل نهرو،مارشال تیتو ت) جمال عبدالناصر،جواهر لعل نهرو، آتاتورک(مصطفی کمال پاشا)
 20- بنیان گذاران جنبش غیر متعهد ها کدام کشور ها بودند؟ الف) مصر، ایران ،یوگسلاوی ب) مصر، ایران ، هند پ)مصر،یوگسلاوی،ترکیه ت) مصر،یوگسلاوی،هند
21- بعد از فروپاشی بلوک شرق،کشور های اسلامی درحاشیه چه اندیشه هایی قرار داشتند؟ الف) سوسیالیستی ب) امپر یالیستی پ)لیبرالیستی ت)کمونیستی کدام یک از موارد زیر حاصل آگاهی و عمل مشترک آدمیان است ؟ الف.جامعه ب.فرهنگ ج.دین د.ارزش ها و عقاید
 2.بین دو بخش ذهنی و فرهنگی جهان اجتماعی چه رابطه ای وجود دارد؟ الف.اختلاف ب.یک طرفه ج.تناسب و هماهنگی د.تضاد
3.جهانی که پیش از انسان وجود داشته است و مستقل از خواست و اعتبار انسانی و جود دارد چیست؟ الف.جهان ذهن ب.جهان فرهنگ ج.جهان عینی د. جهان اجتماعی
 4.از نظر متفکران مسلمان نام دیگر جهان عینی چیست؟ الف.جهان هستی ب.جهان طبیعت ج.جهان تکوین د.جهان فوق طبیعی
 5.جوامعی که دارای رویکرد دنیوی هستند جهان عینی را محدود به چه جهانی میدانند؟ الف.جهان ذهنی ب.جهان طبیعت ج.جهان فوق طبیعی د.جهان فرهنگی
6.لایه های بنیادین فرهنگ مربوط به کدام یک از موارد زیر است ؟ الف .قواعد ب. رفتارها ج.هنجارها د.عقاید و ارزش ها
 7.نظر قرآن در مورد جهان های مختلف و چگونگی ارتباط و پیوند آنها چیست ؟ الف.جهان فرهنگ را مهم تر میداند ب.جهان عینی محدود به طبیعت نیست ج.ادراک و آگاهی محدود به حیلت انسانی میباشند د.عالم برخوردی با جهان انسانی و فرهنگی ندارد
 8.کدامیک از موارد زیر در محدوده جهان فردی و ذهنی قرار میگیرد؟ الف.فکر کردن درباره یک فیلم ب.تماشای فیلم با دوستان در سینما ج.صحبت با دوستان درباره فیلم د.نوشتن یک مقاله انتقادی درباره فیلم
9.جهان فرهنگی را جهان.......مینامند. الف.جهان فردی ب.جهان ذهنی ج.جهان اجتماعی د.جهان عینی
 10.زندگی فردی و شخصی انسان جز کدامیک از جهان های زیر است؟ الف.جهان ذهنی ب.جهان فرهنگی ج.جهان اجتماعی د.جهان عینی    

   1-      [امعه ای که سلطه بر دیگر جوامع را ارزش اجتماعی برتر می داند از نظر فارابی مدینه............ الف) مدینه فاسقه                ب) مدینه ضاله                ج) مدینه تغلب   ◙                د) مدینه جاهله
2-      امپراطوری و شاهنشاهی از طریق کدام قدرت شکل میگیرد؟                                                                              الف) قدرت فرهنگی           ب) قدرت نظامی  ◙             ج) قدرت سیاسی                د) قدرت اقتصادی
3-      کدام یک از عبارت های زیر صحیح میباشد؟     
                                                                                          الف) قومی که در اثر تهاجم نظامی شکست می خورد بار دیگر می تواند استقلال سیاسی خود را به دست آورد                          ب) قومی که در اثر تهاجم نظامی شکست می خورد دیگر نمی تواند استقلال سیاسی خود را به دست آورد                                                    ج) قومی که در اثر تهاجم نظامی در صورتیکه ار نظر اقتصادی پیشرفت کند می تواند بار دیگر استقلال سیاسی خود را به دست آورد.                                                                                                                                                   د) قومی که در اثر تهاجم نظامی در صورتیکه هویت فرهنگی خود را حفظ کند با ضعف تدریجی قدرت مهاجم می تواند استقلال سیاسی به دست آورد.◙ 4-      فتوحات چه کسانی در طول تاریخ منجر با جهانی شدن فرهنگ شد؟                                                                         الف ) مسلمانان ◙               ب) مغولان                      ج) ایرانیان باستان                د)چینی ها 5-      کدام یک ار موارد زیر از انواع امپریالیسم نمی باشد؟                                                                                        الف) اقتصادی                 ب) نظامی   ◙                    ج) سیاسی                         د) فرهنگی 6-      استعمار اروپایی در دو صده هفدهم و هجدهم میلادی بزرگترین..... .... را بر پا کرد.                                                   الف) برده داری  ◙             ب) استعمارگری                ج) امپریالیسم اقتصادی           د) امپریالیسم فرهنگی 7-      پس از شکل گیری جنبش های استقلال طلبانه کشورهای مستعمره ، کدام یک از انواع استعمار بوجود آمد؟                            الف) استعمار قدیم            ب) استعمار اقتصادی           ج) استعمار نو    ◙                 د) استعمار فرا نو 8-      استعمارگران در استعمار فرانو:                                                                                                                 الف) با اتکا به قدرت اقتصادی عمل می کنند                              ب) از کودتای نظامی استفاده می کنند                             ج) بدنبال جهانی شدن هستند                                                  د) از ابزارها و ظرفیتهای فرهنگی استفاده می کنند◙ 9-      در استعمار قدیم:                                                                                                                                    الف) استعمارگران پنهان و مجریان آنها آشکارند                              ب) استعمارگران و مجریان هردو پنهانند                         ج) استعمارگران آشکار و مجریان پنهان هستند                                د) استعمارگران حضور آشکار و مستقیم دارند◙ 10-  جهانی شدن چیست؟                                                                                                                               الف) استعمار فرانو، گسترش و سلطه فرهنگ غرب بر همه جهان◙   ب) استعمارنو، گسترش و سلطه فرهنگ غرب بر همه جهان   ج) استعمارنو فرانو، گسترش و سلطه فرهنگ غرب بر همه جهان      د) غربی کردن جهان بدون حضور استعمارگران 11-  استعمار توسط اروپاییان به ترتیب از چه قرنی آغاز و در چه قرنی به اوج خود رسید؟                                                   الف) قرن 15-قرن18            ب) قرن15-قرن19 ◙           ج) قرن 14-قرن20                    د) قرن14-قرن17 12-  در ارتباط با مقایسه استعمار قدیم ، استعمارنو و استعمار فرا نو کدام گزینه صحیح می باشد؟                                             الف ) در استعمار قدیم، استعمارگران پنهان-در استعمارنو ، استعمارگران آشکار و مجریان پنهان – در استعمارفرانو، هردو آشکارند.   ب) در استعمار قدیم، استعمارگران آشکار – در استعمارنو ، استعمارگران و مجریان هردو پنهان اند- در استعمار فرانو ، استعمارگران و جریان آشکارند                                                                                                                    ج) در استعمار قدیم ، استعمارگران  آشکار – در استعمارنو، استعمارگران پنهان و مجریان آشکار- در استعمار فرانو، استعمارگران و مجریان پنهان اند ◙                                                                                                                                     د) در استعمار قدیم، استعمارگران پنهان – در استعمارنو ، استعمارگر و مجریان آشکار – در استعمار فرانو، استعمارگر و مجریان هر دو پنهان اند.
 13-  امپریالیسم سیاسی از چه طریق شکل می گیرد؟                                                                                                 الف) سلطه اقتصادی جوامع ضعیف                                        ب) سلطه فرهنگی جوامع ضعیف                                 ج) با شکل گیری امپراطوری                                                د) اشغال نظامی جوامع ضعیف◙          گروه علو
[ دوشنبه یازدهم اسفند ۱۳۹۳ ] [ 11:21 ] [ فاطمی ]

[ دوشنبه یازدهم اسفند ۱۳۹۳ ] [ 11:18 ] [ فاطمی ]

رديف

سوالات

نمره

 

الف

عبارات زير را با كلمات مناسب كامل كنيد .

1- هر كشور با يك نظام سياسي به عنوان .............. از ساير كشورها متمايز مي شود.

2-درطول زمان هرچه جلوتر مي رويم ، نظام جهاني ......................بيش تري مي يابد.

3- در دوره ي جديد به علت نقش صنعت در اقتصاد ، اقتصاد جوامع به تدريج از حالت ........... خارج شد.

4- منبع عمده ي ثروت و قدرت در جهان كنوني ........... و .............. است

5- تصويري كه ملت ها از يكديگر دارند، عمدتا كليشه هايي است كه بر مبناي آن چه .......... ارايه مي كنند ، ساخته مي شود .

 

25/0

25/0

25/0

5/0

25/0              

ب

كدام يك از عبارات زير ، صحيح و كدام يك غلط  مي باشد ؟

6- با گذشت چند سده از عمر نظام جهاني ، هر چه پيش تر مي رويم ، واحدهاي تشكيل دهنده ي اين نظام ، بيش تر به هم وابسته مي شوند.

7-در عرصه ي جهاني ، رفتا ر سازمان هاي بين المللي ، بيش از ساير بازيگران قاعده مند شده است .

8- بعد از جنگ جهاني دوم ، براي مدت طولاني ، در عرصه ي جهاني پنج قدرت اصلي حضور داشتند .

9-اقناع معمولا زماني شكل مي گيرد كه طرفين گفت و گو با داشتن ارزش هاي متفاوت ، يكديگر را قانع و راضي كنند.

 

 

25/0

 

25/0

25/0

25/0

 

ج

پاسخ سوالات زير را فقط نام ببريد.

10-دونمونه از اختيارات شوراي امنيت سازمان ملل متحد عليه كشور هاي متخلف :

11- چهار نمونه از نابرابري دولت ملت ها در نظام جهاني :

12- چهارنمونه از روش ها و وسايل دست يابي دولت ها به اهداف  خود در عرصه جهاني :

 

 

5/0

1

1

 

د

مفاهيم زير را تعريف كنيد .

13- كشورهاي پيراموني :

14- اهداف اساسي يا « درجه اول » دولت ها در عرصه جهاني :

 

1

1

ه-

به سوالات زير پاسخ كامل دهيد .

15- چرا در حكومت اشراف اروپا ، بازرگانان و صنعتگران مورد تحقير قرار مي گرفتند ؟

16- اولين كشورهاي استعمارگر كدام كشورها بودند؟ جاي خود را به كدام كشورها دادند؟ چرا؟

17- دو ديدگاه موافقان و مخالفان جهاني شدن اقتصاد را مقايسه كنيد .

18- دهكده جهاني يعني چه ؟ چه ويژگي هايي دارد؟ اين اصطلاح توسط كدام پژوهشگر وضع شده است ؟

19- دو ديدگاه رنسانس و انقلاب اسلامي را در زمينه ي دنياگرايي باهم مقايسه كنيد .

20- در سند چشم انداز بيست ساله ، مسير توسعه آينده ي ايران چگونه تعريف شده است؟

 

1

5/1

5/1

2

1

1

 

[ دوشنبه یازدهم اسفند ۱۳۹۳ ] [ 10:59 ] [ فاطمی ]

بسمه تعالی
سوالات درس جامعه شناسی 2                                   سوالات درس 1
1. کدام یک از پدیده های زیر درون جهان اجتماعی و کدامیک بیرون جهان اجتماعی قرار دارند؟
خانواده ، احترام به قانون، مسجد ، آب ، خورشید ، اتوبوس ، هواپیما
2. معیار شناسایی پدیده های جهان اجتماعی چیست؟ جواب ص 10 سه سطر اول
3. چرا می گوییم زلزله یا خشک سالی درون جهان اجتماعی قرار می گیرند؟ جواب ص 10 پاراگراف دوم
4. چگونه فلزات درون جهان اجتماعی قرار می گیرند؟ جواب ص 12 سطر چهارم و پنجم
5. چرا می گوییم ستارگان و طبیعت درون جهان اجتماعی قرار دارند؟ ص 12 پاراگراف سوم
6. شناخت خداوند و فرشتگان و جهان ماوراء طبیعی چه تأثیری بر جهان اجتماعی دارد؟ ص 12 پاراگراف چهارم
7. چگونه موجوداتی که بیرون جهان اجتماعی حضور دارند می توانند در گستره­ی جهان اجتماعی قرار گیرند؟ ص 12 پاراگراف آخر
8. درباره قنات و ابعاد اجتماعی آن بنویسید.
9. آیا پدیده های گذشتگان ، آیندگان ، سیاهچاله ، ویروس درون جهان اجتماعی قرار می گیرند؟ چگونه؟

سوالات درس 2
10. یک ساختمان هنگامی برای ورزش مناسب است که ............................. باشد.
11. از نوع ارتباط و پیوندی که بین پدیده­های جهان اجتماعی وجود دارد با نام ............................. یاد می شود.
12. پدیده های جهان اجتماعی به سبب ............................. به جهان اجتماعی وارد می شوند.
13. آدم های ناشناسی که به طوری اتفاقی با هم برخورد می کنند .............................تشکیل نمی دهند.
14. جهان اجتماعی بدون ............................. نمی تواند وجود داشته باشد.
15. هنگامی که درباره­ی یک ساختمان ورزشی گفت و گو می کنیم درباره چه مسائلی می توانیم سخن بگوئیم. ص 16
16. سه مفهوم جهان اجتماعی، ساختار اجتماعی و نظام اجتماعی را تعریف کنید.
17. تفاوت جهان اجتماعی و نظام اجتماعی چیست؟  ص 17
18. ساختمان یک ورزشگاه از چه بخش هایی تشکیل شده است؟  ص 18
19. هر یک از بخش های ساختمان ............................. متناسب با خود را دارد.
20. طول و عرض زمین بازی متناسب با ............................. است.
21. بخش اداری ساختمان مناسب با ............................. است.
22. مجموعه­ی بخش ها دارای ............................. هستند که مربوط به کل ورزشگاه است.
23. بخش های مختلف ساختمان علاوه بر ............................. در یک ............................. هماهنگ هستند.
24. در نظام اجتماعی کل نیز............................. وجود دارد.
25. نهاد اجتماعی را تعریف کنید. ص 18 پاراگراف آخر
26. مهم ترین نهادهای اجتماعی کدامند.
27. هر یک از نهادهای اجتماعی دارای یک ............................. است و همه­ی آنها در یک ............................. که مربوط به جامعه است قرار دارند.

درس 3
28. دو مفهوم جامعه و فرهنگ را با یکدیگر مقایسه کنید.
29. آیا جامعه و فرهنگ بدون یکدیگر می توانند وجود داشته باشند؟ توضیح دهید.
30. اینکه جوامع مختلف شیوه های متفاوتی برای زندگی دارند دلیل بر چیست؟
31. فرهنگ عمومی و خرده فرهنگ را تعریف کنید.
32. چند خرده فرهنگ درون فرهنگ ایرانی مثال بزنید.
33. ضد فرهنگ چیست؟ مثال
34. چند نمونه از انگیزه­ی فعالیت های اقتصادی انسان ها بنویسید.
35. تفاوت دو نظام سرمایه داری و اسلامی را از جهت ارزش های اقتصادی بنویسید. ص 26
36. نهاد فرهنگی را تعریف کنید.
37. چرا خانواده یک نهاد فرهنگی است؟
38. ............................. و ............................. نیز در انتقال فرهنگ عمومی نقش دارند.
39. چگونه آموزش عالی بیشتر خرده فرهنگ های سایر نهادهای اجتماعی را تأمین می کند؟

درس 4
40. فرهنگ واقعی و فرهنگ آرمانی را تعریف کنید.
41. بخشی از فرهنگ واقعی می تواند در ............................. باشد.
42. چگونه بخشی از فرهنگ واقعی می تواند در حوزه فرهنگ آرمانی باشد؟ ص 29
43. مدیران و برنامه ریزان فرهنگی چگونه بخشی از فرهنگ آرمانی را به قلمرو فرهنگ واقعی وارد می نمایند. ص 30
44. فرهنگ حق و فرهنگ باطل را تعریف کنید.
45. نمونه هایی از فرهنگ حق و فرهنگ باطل را بنویسید.
46. حق و باطل بلودن هر بخش از فرهنگ با ............................. شناخته می شود.
47. علوم تجربی توان داوری درباره ............................. دارند.
48. حق و باطل بودن ارزش ها و عقاید کلان درباره انسان و جهان را با ............................. نمی توان شناخت.
49. ............................. و ............................. دو ابزار فهم برای شناخت عقاید و ارزش ها هستند.
50. چرا جوامعی که علم را محدود به دانش تجربی و آزمون پذیر می دانند نمی توانند از حق یا باطل بودن عقاید و ارزش ها سخن بگویند. ص 32
51. علوم اجتماعی در چه صورت می تواند درباره حق یا باطل بودن فرهنگ های مختلف داوری کند.
52. چرا فرهنگ های آرمانی و واقعی جوامع و نظام های مختلف با یکدیگر متفاوت اند؟
53. در مقابل عبارت زیر ص یا غ بگذارید.
حتی در یک جامعه واحد در گذر زمان امکان تغییر فرهنگ واقعی و آرمانی آن جامعه وجود دارد؟
54. حق یا باطل بودن عقاید و ارزش ها در جوامع مختلف بر اساس چه عواملی تعیین نمی شود؟
55. نمونه هایی از ارزش های حقیقی که حق یا باطل بودن آنها با موافقت و مخالفت آدمیان تغییر نمی یابد بنویسید.
56. نمونه هایی از ارزش های باطل بنویسید.
57. چگونه حقیقت به حوزه فرهنگ واقعی راه پیدا می کند؟ ص 35
58. چگونه جوامع فرهنگ حق را از دست داده و به سوی باطل گام بر می دانرد. ص 35
59. حقیقت هر چند ثابت است ولی در قلمرو واقعیت ............................. نبوده و ............................. است.
60. فارابی جامعه ای را که از فرهنگ حق برخوردار باشد ............................. می داند.

درس 5
61. هویت در معنای اولیه و عام آن چیست؟ ص 39
62. در معرفی هویت خود و دیگران از چه عبارات و مفاهیمی استفاده می شود؟
63. کدام ویژگی های هویت ما غیر قابل تغییراست با مثال.
64. کدام ویژگی های هویتی توسط ما بوجود آمده است؟
65. کدام ویژگی های هویتی هستند که ما در پیدایش آنها مؤثر نبوده ایم ولی در تغییر آنها نقش داریم.
66. خصوصیات انتسابی و خصوصیات اکتسابی را تعریف کنید.
67. نمونه هایی از هویت فردی و نمونه هایی از هویت اجتماعی بنویسید.
68. ویژگی های هویتی ثابت و متغیر را بیان کنید.
69. چگونه پی می بریم که هویت همواره دارای بعد ثابتی است؟
70. اگر همه ابعاد هویتی انسان تغییر پیدا کنند هویت فرد ............................. نخواهد داشت.
71. کدام بخش از هویت آگاهانه و کدام بخش پنهان است؟
72. ما چگونه به بخش هایی از هویت خود که آگاه نیستیم پی می بریم؟
73. چگونه پی می بریم که در شناخت هویت خطا و اشتباه وجود دارد؟
74. پیامبران و اولیای الهی درباره کدام ابعاد هویت انسان ها سخن گفته اند؟

درس 6
75. هویت فردیت به چند بخش تقسیم می شود؟ با مثال
76. هویت اجتماعی را تعریف کنید. با مثال
77. جهان های سه گانه­ی ............................. و ............................. و ............................. از یکدیگر جدا نیستند و بر یکدیگر اثر می گذارند.
78. ویژگی های جسمانی افراد چه تاثیری بر خصوصیات روحی آنها می گذارد؟ با مثال
79. تأثیر ابعاد روحی و روانی انسان در وضعیت و خصوصیات جسمانی او چیست؟
80. روایتی از امام صادق (ع) درباره تأثیر اراده بر جسم بنویسید.
81. جهان اجتماعی با طبیعت و بدن آدمیان ............................. دارد.
82. کدام دانشمندان درباره تأثیر جغرافیا و طبیعت بر زندگی اجتماعی انسان پرداخته اند؟
83. تأثیر محیط های جغرافیایی بر مناسبات و روابط اجتماعی انسان ها چیست؟
84. جهان اجتماعی نیز در ............................. و ............................. اثرگذار است.
85. قرآن کریم مبدأ فساد یا برکات در زمین را چه می داند؟
86. تأثیر کنش های اجتماعی انسان بر محیط زیست چیست؟
87. ویژگی های نفسانی و روانی افراد چه تأثیری بر جهان اجتماعی می گذارد؟
88. تأثیر جهان اجتماعی بر امکان رشد برخی از فضایل و رذایل اخلاقی چیست؟
89. سخن امام خمینی در مورد تأثیر انسان با تقوا بر جامعه چیست؟
90. نمونه ای افراد با تقوا که توانستند مسیر تاریخ جامعه­ی ایران ، امت اسلام و حتی جهان امروز بشریت را دگرگون سازد بنویسید.
91. چگونه هر جهان اجتماعی بر اساس عقاید، آرمان ها و عقاید کلان خود شکل می گیرد؟
92. هر جهان اجتماعی به تناسب هویت خود با جهان ............................. و ............................. تعامل می کند.
93. هویت جمعی افراد در سه جامعه­ی قبیله ای ، سرمایه داری و دینی را با یکدیگر مقایسه کنید.
94. نگاه جامعه سکولار به طبیعت چگونه است؟
95. دیدگاه اسلام در مورد طبیعت چیست؟
96. چگونه هر جهان اجتماعی با نوعی خاص از هویت اخلاقی و روانی افراد سازگار است؟ با مثال
97. هویت جمعی جهان مدرن با ............................. ناسازگار است.
98. هویت اخلاقی و الهی انسان نمی تواند با ............................. سازگاری داشته باشد.

درس 7
99. هر فرد در یک ............................. متولد می شود.
100. چگونه جهان اجتماعی بخشی از هویت اجتماعی هر فرد را تعیین می کند.
101. جهان اجتماعی برای تداوم حیات خود چه اقدامی انجام می دهد؟
102. نقش خانواده در آشنایی فرد با جهان اجتماعی چیست؟
103. عوامل آشنایی کودک با جهان اجتماعی کدامند؟
104. جامعه پذیری را تعریف کنید.
105. آیا افراد می توانند از پذیرش ارزش ها و هنجارهای اجتماعی خودداری کنند؟
106. کجروی اجتماعی چیست؟
107. جامعه برای پیشگیری و کنترل کجروی های اجتماعی از چه روش هایی استفاده می کند؟
108. کنترل اجتماعی را تعریف کنید.
109. نقش اقناع در درونی کردن فرهنگ چیست؟
110. تشویق و تنبیه بیشتر در مورد چه کسانی به کار برده می شود؟
111. هر پدیده­ی فرهنگی به چه میزان از تشویق یا تنبیه برخوردار است؟
112. تشویق و تنبیه به چند صورت انجام می شود؟
113. سرنوشت جامعه و فرهنگی که روش های مناسبی برای تبلیغ، تشویق و تنبیه نداشته باشد چه می شود؟ ص 7
114. امر به معروف و نهی از منکر دارای چه آثار و نتایجی است؟
115. مراتب امر به معروف و نهی از منکر را بیان کنید.

درس 8
116. تحرک اجتماعی را تعریف کنید.
117. برای هر یک از تحرک اجتماعی صعودی ، نزولی و افقی مثال بزنید.
118. کارمند یک اداره هنگامی که مدیر یک بخش اداره می شود کدام نوع تحرک اجتماعی پیدا کرده است؟
119. مدیر بخش هنگامی که مدیر کل می گردد کدام نوع تحرک اجتماعی پیدا کرده است؟
120. مدیر یک اداره هنگامی که از مدیرت عزل می شود و به صورت یک کارمند عادی به کار خود ادامه می دهد کدام نوع تحرک اجتماعی پیدا کرده است؟
121. تحرک اجتماعی افقی را تعریف کنید.
122. کارمندی که از یک بخش اداره به بخش دیگر انتقال پیدا می کند کدام نوع تحرک اجتماعی پیدا کرده است؟
123. نمونه هایی از تحرک اجتماعی درون نسلی و میان نسلی بیان کنید.
124. آیا فرصت های اجتماعی برای تحرک اجتماعی همه افراد جامعه یکسان است؟ چگونه؟
125. جامعه­ ای که بر اساس ارزش های نژادی شکل می گیرد امکان تحرک اجتماعی صعودی برای چه کسانی فراهم می آورد؟
126. جامعه ای که بر مدار ارزش های اقتصادی شکل می گیرد امکان تحرک اجتماعی صعودی را برای چه کسانی فراهم می آورد؟
127. در یک جهان سکولار ، هویت ............................. افراد نمی تواند در جامعه بروز و ظهور اجتماعی داشته باشد.
128. در جوامع سکولار و دنیوی امکان رأی دادن به ............................. وجود ندارد.
129. در یک جهان دینی و معنوی نیز هویت هایی که ............................. نفی کنند به رسمیت شناخته نمی شوند.
130. کدام دسته از تغییرات هویتی در جامعه مورد تشویق و تأیید قرار می گیرد؟ با مثال.
131. چگونه تعارض فرهنگی به وجود می آید؟
132. علل تعارضات فرهنگی را بنویسید.

درس 9
133. چه زمانی هویت فرهنگی جامعه پدید می آید؟
134. رابطه بین هویت فرهنگی جامعه و هویت اجتماعی افراد چیست؟
135. دوام هویت فرهنگی جامعه تا چه زمانی است؟
136. تزلزل فرهنگی چیست؟
137. چرا تزلزل فرهنگی با بحران هویت همراه است؟
138. آیا تغییرات فرهنگی و تمدنی می تواند مثبت و منفی باشد؟
139. تحول جامعه­ی جاهلی به جامعه­ی نبوی تحول فرهنگی ............................. و تحول جامعه­ی نبوی بهجامعه­ی اموی تحول فرهنگی ............................. است.
140. علل و عواملی که تحولات فرهنگی را به وجود می آورند به دو بخش ............................. و ............................. تقسیم می شوند.
141. علل درونی و بیرونی تحولات فرهنگی را توضیح دهید.
142. مرگ طبیعی یک فرهنگ چه زمانی رخ می دهد؟

درس 10
143. کدام نوع از ارتباطات فرهنگی به توسعه و بسط یک فرهنگ منجر می شود؟
144. جهان اسلام در سده های نخستین در رویارویی با فرهنگ های دیگر چگونه عمل کرد؟
145. مواجهه­ی اسلام با فرهنگ یونان و روم در سده های نخستین چگونه بود؟
146. کدام نوع از ارتباطات تحولات فرهنگی را به دنبال می آورد؟
147. چگونه بسیاری از فرهنگ ها به دنیای اسلام ملحق شدند؟
148. چگونه جهان غرب پس از جنگ های صلیبی، هویت جدیدی پیدا کرد؟
149. خود باختگی فرهنگی یک ............................. است که مانع ............................. می شود.
150. تعامل فرهنگی چیست؟
151. خودباختگی فرهنگی چیست؟
152. آسیب های یک جامعه­ی خود باخته­ی فرهنگی چیست؟
153. غرب زدگی چیست؟
154. چرا بسیاری از جوامع غیرغربی دچار خودباختگی فرهنگی شدند؟
155. انواع از خود بیگانگی فرهنگی را توضیح دهید.
156. بر اساس نگاه قرآن انسان چه زمانی به شناخت حقیقت خود و جهان می رسد؟
157. قرآن کریم فراموش کردن خداوند را سبب ............................. می داند.
158. چه زمانی جوامع دچار از خود بیگانگی تاریخی می شوند؟

درس 11
159. هویت ایرانی قبل از ظهور اسلام چگونه بوده است؟
160. اسلام چه تأثیری در هویت ایرانی داشته است؟
161. نقش و اهمیت زبان فارسی را در شکل دهی به هویت ایرانی و اسلامی توضیح دهید.
162. برخورد ایران در مواجهه با مغولان و جهان غرب چگونه بوده است؟
163. چرا در نخستین رویارویی جهان غرب و اسلام ، بخش هایی از ذهنیت مسلمان دچار از خود بیگانگی فرهنگی شدند؟
164. چرا تاریخ نگاران و مستشرقان غربی تصویر یک جامعه­ی سکولار و دنیوی از جوامع اسلامی دارند؟
165. چرا انقلاب اسلامی در ایران به وقوع پیوست؟
166. چگونه جامعه ایران از مرزهای جامعه­ی ایمانی خود دفاع کرد؟
167. چگونه اسلام به صورت یک قطب فرهنگی جدید ظاهر می گردد؟

سوالات صحیح و غلط
168. اقوام مختلف ایران قبل از ورود اسلام هویت فرهنگی واحدی داشتند.
- فرهنگ ایرانی در مواجهه­ی با فرهنگ اروپا و غرب، آن را در درون خود جذب و هضم کرد.
- هویت فرهنگی جوامع غربی، هویتی سکولار و دنیوی است.

سوالات تکمیلی
169. وقوع انقلاب اسلامی و تأثیر گذاری آن بر جهان اسلام موجب شد که اسلام به عنوان یک ............................. جدید ظاهر گردد.
- ایرانیان با پذیرش اسلام به تفسیری ............................. از هویت خود دست یافتند.
- متفکرین ایرانی از دهه­ی سی به بعد آثاری با عناوین ............................. و ............................. در نقد رویکرد تقلیدی به فرهنگ غرب پدید آورند.

سوالات جور کردنی
170. هر کدام از ویژگی های زیر مربوط به کدام مرحله از تحولات هویتی ایران می باشد؟
الف. هویت دینی آمیخته با اساطیر                               1. انقلاب اسلامی
ب. هویت سکولار و دنیوی                                      2. قبل از اسلام
ج. بازگشت به خویشتن الهی و توحیدی             3. مواجهه با فرهنگ غرب
                                                                                    4. بعد از اسلام

درس 12
171. قدرت را تعریف کنید.
172. انواع قدرت را بنویسید.
173. چه کسانی از قدرت اجتماعی بیشتری برخوردارند؟
174. تبعیت اراده­ی یک انسان از انسان دیگر به چند صورت است؟ توضیح دهید.
175. اقتدار را تعریف کنید.
176. مدار و معیار مقبولیت چیست؟
177. مدار و معیار مشروعیت چیست؟
178. چه زمانی اقتدار غیر مشروع شکل گرفته است؟
179. چه زمانی قدرت مشروع فاقد مقبولیت اعمال شده است؟

درس 13
180. سیاست چیست؟
181. وقتی گفته می شود نهاد آموزش و پرورش دارای سیاست است یعنی چه؟
182. نظام سیاسی را تعریف کنید.
183. حکومت چیست؟
184. حکونت چگونه سیاست های نظام را اعمال می کند؟
185. سه قوه­ی ............................. و ............................. و ............................. عهده دار وظایف سه گانه­ی حکومت هستند.
186. ارتباط و تعامل نظام سیاسی با نظام فرهنگی چگونه است؟
187. تأثیر نظام سیاسی بر نظام فرهنگی جامعه چگونه است؟
188. تأثیر نظام فرهنگی بر نظام سیاسی جامعه چگونه است؟
189. تأثیر نظام سیاسی بر نظام اقتصادی جامعه چگونه است؟
190. تأثیر نظام اقتصادی بر نظام جامعه سیاسی چگونه است؟
191. نمونه ایی از اهداف و ارزش هایی که نظام های مختلف با آنها سنجیده و ارزیابی می شوند بنویسید.
192. داوری درباره­ی ارزش ها مبتنی بر چیست؟
193. کسانی که جهان بینی دنیوی دارند چگونه به داوری درباره ارزش ها می پردازند؟
194. کسانی که شناخت علمی را به دانش حسی و تجربی منحصر نمی کنند چگونه به داوری درباره ارزش ها می پردازند؟

درس 14
195. با چه ملاک هایی می توان نظام های سیاسی را دسته بندی کرد . نام ببرید.
196. بر اساس کمیت افراد تأثیر گذار و تصمیم گیر حکومت ها به چند دسته تقسیم می شوند؟
197. بر اساس روش تصمیم گیری و تأثیرگذاری حکومت ها به چند دسته تقسیم می شوند؟
198. تقسیم بندی حکومت ها از نظر ارسطو چگونه است؟
199. لیبرالیسم به چه معناست؟
200. لیبرال دموکراسی چه نوع نظام سیاسی است؟
201. نظام لیبرال دموکراسی با کدام نوع فرهنگ سازگار است؟
202. جمهوری اسلامی چه نوع نظام سیاسی است؟
203. ویژگی های مربوط به نظام جمهوری اسلامی را بنویسید.
204. نمونه هایی از ارزش های اجتماعی اسلامی ذکر کنید.
205. در آموزه های اسلامی هنگامی که عبادات ............................. پیدا می کنند ارزش بیشتری می یابند.
206. مهم ترین مسئولیت در جامعه­ی اسلامی چیست؟
207. امت اسلامی باید از پذیرش ............................. خودداری کند.
208. بر اساس هستی شناسی توحیدی چرا عمل به ارزش های اجتماعی موجب تقرب انسان به خداوند است؟

فعالیت ها
ص 11 . گفت و گو کنید : دستیابی به آب با سخت کوشی موجب بار آمدن افرادی سخت کوش و مقاوم می شود. موجب شکل گیری روابط مبنتی بر همیاری بین افراد می شود. ابعاد اجتماعی آن از نظر سهمیه بندی آن در کشاورزی، امنیت آب رسانی، عمران و آبادی می باشد. = پدیده های ستون سوم به جهان طبیعی و ماوراء طبیعی تعلق دارند که به واسطه ارتباطشان با زندگی اجتماعی جزء جهان اجتماعی محسوب می شوند.

ص 12. تأمل کنید : بله چون بر رفتار و زندگی اجتماعی انسان تأثیر می گذارند مثلاً عبرت گرفتن از گذشتگان

ص 15 . تأمل کنید :
ردیف
عنصر یا اجزاء
رابطه
1
معلم
تدریس می کند
2
دانش آموز
درس فرا می گیرد
3
کتاب
محتوای درس
4
نماینده کلاس
ایجاد نظم قبل از حضور معلم
5
دانش آموز درس خوان
مرجع علمی برخی دانش آموزان


ص 17. مقایسه کنید :
ساختمان ورزشگاه
جامعه
خانواده
مجموعه اجزاء و عناصر ورزشگاه
جهان اجتماعی
پدر، مادر، خواهر، برادر
ساختار ورزشگاه
ساختار اجتماعی
روابط همسری ، فرزندی
ساختمان ورزشگاه
نظام اجتماعی
نظام خانواده

گفت و گو کنید. ص 19 .
1. خانواده : پدر، مادر، خواهر ، برادر
پدر سرپرست خانواده است و احترام و قدرتی بیش از سایر اعضای خانواده برخوردار است. در عین حال نیازهای مادی اعضای خانواده را تأمین می کند.
فرزندان در کارهای خانه به مادرشان کمک می کنند، پدر و مادر به کمک هم در تربیت فرزندان می کوشند. (ساختار درونی)
2. بین نهادهای مختلف جامعه روابط معینی وجود دارد. برای نمونه نهاد اقتصادی مایحتاج زندگی نهاد خانواده را تولید و توزیع می کند و نهاد خانواده نیروی کار لازم برای واحدهای اقتصادی را تأمین می کند.
نهاد آموزش و پرورش ، تربیت رسمی و تخصصی فرزندان خانواده ها را به عهده دارد. فرزندان در جهان کنونی به آموزش و تحصیل برای ورود به بازار کار نیاز دارند. نهاد آموزش و پرورش بخشی از ورودی های خود مانند دانش آموزان و نگرش های موافق با تعلیم و تربیت را از خانواده دریافت می کند.

بیاندیشید. ص 22 .  1. نحوه پوشش    2. انجام فرائض دینی 3. سبک معماری  4. نوع غذا (حلال و حرام بودن)  5. حمل و نقل عمومی (جدا بودن زن و مرد)  6. وجود مساجد و حسینیه ها و تکایا  7. تسبیح داشتن  8. انگشتر عقیق در دست

فرهنگ عمومی و خرده فرهنگ. ص 22 . خواستگاری :
شباهت ها : در بیشتر نقاط ایران خواستگاری به وسیله پسر از دختر انجام می شود. 2. خانواده ها نقش اساسی در خواستگاری دارند.
تفاوت ها : پاسخ مثبت یا منفی در تمام نقاط به یک صورت بیان نمی شود.   2. شعائر مخصوص خواستگاری در نقاط مختلف یکسان نیست. (مثل هدیه دادن)

گفت و گو کنید. ص 25 .    خرده فرهنگ اشرار به دلیل مخالفت رفتاری آن با امنیت جامعه

تأمل کنید. ص 26 .
بله . اقتصاد توسعه یافته می تواند رسانه های فرهنگی قدرتمند ایجاد کند. سیستم سیاسی قدرتمند می تواند فرهنگ یک کشور را توسعه و اشاعه دهد.

تمرین کنید . ص 30.
فرهنگ آرمانی
بیرون فرهنگ واقعی
درون فرهنگ واقعی
اسراف و تبذیر
استکبار ستیزی
ناپسند بودن دروغ و ریا
احترام به پدر و مادر
ناپسند بودن غیبت
دعا کردن – ایثار
انضباط کاری
زیارت اهل قبور و ائمه
وجدان کاری
روزه گرفتن

نمونه بیاورید . ص 33. حرمت داشتن جسم و آبروی افراد – دفاع از مظلوم و مقابله با ظلم.
فرهنگ حق
وفای به عهد
راستگویی
عدالت خواهی
امنیت
احترام به مالکیت خصوصی

شناسایی کنید . ص 35 .
فرهنگ باطل
فرهنگ آرمانی
فرهنگ واقعی
تکاثر (مال اندوزی)
تکاثر (مال اندوزی)
قبیله گرایی
قبیله گرایی
قدرت طلبی
قدرت طلبی
تجمل گرایی
تجمل گرایی
پارتی بازی
پارتی بازی
رباخواری
رباخواری

پاسخ دهید . ص 40.
من دانش آموز سال سوم انسانی دبیرستان ................................. می باشم و علاقمند به ورزش ....................... می باشم. بعضی ها با معرفی شغل، بعضی ها با نام مستعار و ........................... خود را معرفی می کنند.
خصوصیت
اکتسابی
انتسابی
فردی
اجتماعی
ثابت
متغیر
دانش آموز
ó


ó

ó
ایرانی

ó

ó
ó

باهوش

ó
ó

ó

شاگرد ممتاز
ó


ó

ó
خوش اخلاق
ó

ó


ó
سفید پوست

ó
ó

ó

مسلمان
ó


ó

ó
دختر یا پسر

ó
ó

ó

نوجوان

ó
ó


ó
فوتبالیست
ó


ó

ó

گفت . گو کنید . ص 42
سعدی : پسر نوح با بدن بنشست                                  خاندان نبوتش گم شد
          سگ اصحاب کهف روزی چند             پی نیکان گرفت و مردم شد
امام حسین (ع) : کسی که تو را یافت چه چیزی را گم کرد و کسی که تو را گم کرد چه چیزی یافت. همچنین می توان به فسخ شدن انسان ها در اثر ظلم و غفلت در قرآن کریم اشاره کرد. پیامبر اسلام (ص) می فرمایند : الناس نیام فاذا ماتوا انتهبوا . مردم خوابند وقتی می میرند بیدار می شوند. جامعه شناسان هویت فرهنگی را کلید فهم نظام اجتماعی می دانند و غفلت از آن را جدی تلقی می کنند.

گفت و گو کنید . ص 45.
1. فرزند : حقوق ⇐ تأمین هزینه زندگی از سوی والدین ، فراهم کردن شرایط تربیتی برای فرزند. تکالیف ⇐ احترام به والدین، گوش کردن به حرف آنها و اطاعت از والدین
2. فرزند بزرگتر حقوق ⇐ مورد مشورت والدین قرار گرفتن، حرف شنوی خواهر و برادران کوچکتر از وی. تکالیف ⇐ مسئولیت پذیری، اداره خانواده در غیاب والدین.

تأمل کنید. ص 51.
اخلاق پهلوانی جهان اسلام (عیاری) : جوانمردی ، انسانیت، تواضع، کمک به دیگران، دستگیری از ضعفا و ستمدیدگان ، ورزش وسیله است.
اخلاق ورزشی جهان جدید (اخلاق قهرمانی) : اهمیت زیاد برد و باخت، شهرت، قدرت طلبی، کسب ثروت، غرور، فخر فروشی، ورزش هدف است.

بیاندیشید : ص 54.
جامعه پذیری در جوامع مختلف شیوه واحد و ثابتی ندارد. زیرا عوامل مختلف جامعه پذیری از قبیل خانواده، دوستان، رسانه ها و مدرسه در کشورهای مختلف، گوناگون هستند و اهمیت آنها نیز در جوامع مختلف با یکدیگر متفاوت است. به عنوان مثال تأثیر خانواده در جامعه پذیری افراد نسبت به رسانه های جمعی در جوامع سنتی و مدرن با یکدیگر متفاوت است.

گفت و گو کنید : ص 55.
1. از طریق تبلیغ و اقناع و تشویق و پاداش به خاطر کسب موقعیت های اجتماعی بالاتر افراد به سوی رشته پزشکی جذب می شوند.
2. انجام جراحی توسط پزشکان غیر متخصص، عدم تعهد نسبت به سلامت جسمی و روحی بیماران، گرفتن هزینه های اضافی از بیماران، کم توجهی به بیماران فقیرتر، اختصاص ندادن وقت کافی برای معاینه و معالجه بیماران، عدم استفاده از تجهیزات پزشکی استاندارد در مطب
راه ها و شیوه های پیشگیری و کنترل : اختصاص پاداش های گوناگون به پزشکان ماهر  متعهد ، تنبیه پزشکان خاطی از طریق روش هایی مثل لغو پروانه پزشکی یا مجازات های مالی.

گفت و گو کنید. ص 56 : مراتبی از امر به معروف و نهی از منکر که نیاز به ارشاد و راهنمایی دارد، همگانی محسوب می شود. مواردی که نیاز به برخورد عملی و قانونی دارد وظیفه نهادها و سازمان های رسمی است.

تبیین کنید. ص 59 : خدمتگزار یک اداره که ادامه تحصیل دهد و بعدها رئیس اداره شود ⟵ تحرک درون نسلی صعودی
مدیر یک اداره که به کارمند ساده تغییر پست دهد ⟵ تحرک درون نسلی نزولی
فرزند رفتگر که پزشک شود ⟵تحرک میان نسلی صعودی
فرزند پزشک که راننده تاکسی شود ⟵ تحرک میان نسلی نزولی

گفت و گو کنید . ص 60 این گفته شاهدی بر عدم پایبندی آمریکا به اصول و ارزش های خود (دموکراسی) می باشد . در جایی که نتیجه بر خلاف میل و منافع آمریکا باشد .
گفتو گو کنید . ص 61 خیر مثلاً اخذ تکنولوزی توسط ژاپنی ها از آمریکا به دلیل حفظ اصول فرهنگی خود تعارض ایجاد نکرد . در حالی که همین تکنولوژی غرب در جوامع جهان سوم تعارض ایجاد کرد . یا تشکیل پارلمان و مجلس به پیروی از غرب در کشور ما تعارض ایجاد نکرد ولی ورود شبکه های ماهواره ای و اینترنت تعارض ایجاد کرد .

تامل کنید . ص 64 . خیر یک نظام اجتماعی (هویت اجتماعی افراد) شکل نمی گیرد مگر اینکه از یک نظام فرهنگی و ارزشی برخوردار باشد . جامعه بدون فرهنگ معنا ندارد .

پاسخ دهید . ص 65 . در تعارض فرهنگی ، مبادی هویت ساز فرهنگ یعنی عقاید و ارزش ها ثابت و بادوام است و در حال دفاع می باشد . اما در تزلزل فرهنگی مبادی هویت ساز فرهنگ سست شده و قدرت دفاع خود را از دست داده است . خیر ممکن است مقابل تعارض فرهنگی اصلاحاتی انجام شود و منجر به تزلزل فرهنگی نشود .

تحقیق کنید . ص 66 . ماکس وبر دنیای متجدد را قفس آهنین توصیف کرده که انسان در آن اسیر شده و راهی برای نجات نیست .
ریتزر = در بحث عقلانیت شدید و مک دونالدی شدن و کارت های اعتباری
گیدنز = در نظر گردونه خرد کننده که موانعی بر سر راه بشریت برای سعادت وجود دارد .
هابرماس و مکتب فرانکفورت = اشاره به بحران های دنیای جدید نموده و به دنبال راهکارهایی برای ایجاد ارتباط صحیح می باشند .

گفت و گو کنید . ص 70 . جهان غرب بسیاری از دستاوردهای علمی فرهنگ اسلامی را پذیرفت و آنها را مبنای پیشرفت خود قرار داد ولی فرهنگ توحیدی اسلام را نپذیرفت و با عبور از عقاید و ارزش های مسحیت قرون وسطی به عقاید و ارزش های دنیوی و سکولار روی آورد و هویت جدیدی پیدا نمود .

نظر دهید . ص71 . این جوامع باید با مشخص نمودن هویت فرهنگی خود و تاکید بر ارزش ها و باورهای خود به گونه ای فعال و خلاق عناصر مثبت فرهنگ خود را مشخص نموده و عناصر منفی را اصلاح نمایند . و بر اساس نیازها و مسائل درون فرهنگ خود با فرهنگ غرب روبرو شوند و تعامل داشته باشند . و به جای اینکه در پذیرش عناصر فرهنگ دیگر منفعل باشند باید ابتدا تحقیق و گزینش به عمل آورد و سپس مسیر درست فرهنگ را برای خود ترسیم نمایند .

پاسخ دهید . ص72 . خیر در بعضی جوامع ممکن است از خود بیگانگی تاریخی رخ نداده باشد اما آن جامعه دچار از خود بیگانگی فطری گردد . به عنوان مثال جامعه غرب در زمینه های مختلف مادی پیشرفت کرده و از خود بیگانگی تاریخی را تجربه نکرده است . اما به خاطر عدم توجه به فطرت و حقیقت انسان و نداشتن نگاه توحیدی به جهان و انسان دچار از خود بیگانگی فطری شده است . انسان در چنین جامعه ای از لحاظ روحی به آرامش نرسیده و دچار اضطراب ، عصیان و اعتراض گردیده است .

گفت و گو کنید . ص 75 معرفی فرهنگ و هویت ایرانی به کشورهای دیگر از طریق ترجمه آثار آنها به زبان کشورهای دیگر و نیز در کشورهای فارسی زبان – کرسی های شرق شناسی یا ایران شناسی در دانشگاه های معتبر جهان .

تحقیق کنید . ص 76 . غرب زدگی = جلال آل احمد ، بازگشت به خویشتن = شریعتی خدمات متقابل اسلام و ایران = شهید مطهری ، فطرت = شهید مطهری
[ دوشنبه یازدهم اسفند ۱۳۹۳ ] [ 10:36 ] [ فاطمی ]

مفهوم هویت

 میدانیم که فرد با داشتن" خود" و توانایی کنش متقابل با "خود" ، این توانایی را پیدا میکند که از خود تصوری داشته باشد . با تصور از خود است که فرد میتواند به سوال بنیادین هویت یعنی"من کیستم؟"پاسخ دهد . پس می توان هویت را جنین تعریف کرد : هویت عبارتست از مجموعه خصوصیات ومشخصات فردی و اجتماعی و احساسات و اندیشه های مربوط به آنها که فرد آنها را از طریق کنش متقابل با خود و با یافتن تصوراتی از خود به دست می آورد و در پاسخ به سوال من کیستم ارائه می دهد . هویت یک فرد میتواند فردی و جمعی باشد . هویت فردی به خصوصیات و مشخصاتی اشاره دارد که فرد به عنوان یک شخص منحصر به فرد و متفاوت از دیگران ، آنها را به خود منتسب می کند . در هویت فردی ، من در مقابل دیگران قرار می گیرد و تفاوت هایی که فرد با دیگران دارد آشکار می شود و باعث ایجاد احساسات و علایق خاصی در فرد می گردد . هویت اجتماعی یک فرد به خصوصیات و تفکراتی اشاره دارد که فرد آنها را از طریق اشتراکات اجتماعی و عضویت در گروهها و مقوله های اجتماعی کسب می کند . این گروهها و مقوله ها شامل نژاد ، قومیت ، ملیت ، جنسیت ، احزاب سیاسی و ... میشود . زمانی که فرد عضو یک گروه و مقوله می گردد و یا از قرار گرفتن در یک مقوله آگاهی پیدا میکند ، یک سری خصوصیات و ویژگی هایی پیدا مکیند که در بین گروه یا مقوله ی مورد نظر مشترک است . با قرار گرفتن دراین خصوصیات ، فرد به آن گروه تعلق پیدا می کند . هویت اجتماعی یک فرد باعث ایجاد "ما" در برابر" آنها" می شود  

 

 

نظریه های جدید اجتماعی هویت

الف- پیتر بورک

پیتر بورک استاد جامعه شناسی دانشگاه واشینگتن است و به صورت تجربی و عملی بر روی تئوری های هویت کار کرده و دیدگاه کنش متقابلی ها را مبنای کار خود قرار داده است . تلاش بورک بر آن است که تئوری های هویت را فراتر از چارچوب کنش متقابل نمادین سنتی قرار دهد .  بورک اضطراب های اجتماعی ناشی از تعارض هویت ها  را مطرح می کند و بر آن است که افراد با توجه به نقش های مختلف ،  دارای هویت های جداگانه می شوند . بورک هویت را یک مجموعه معنی که در تعریف یک نقش و یا موقعیت اجتماعی از اینکه شخص کیست به کار برده می شود میداند .

     میتوان گفت که منابع محیطی و نمادها در محیط اجتماعی واقع شده و با توجه به دروندادها در تعاملی که بین خود ( ذهن فرد ) و جامعه ( محیط اجتماعی ) صورت می گیرد ، برونداد اولیه صورت می گیرد و در مقایسه با معیارهای ذهنی دیگران است که برون داد نهایی که همان رفتار اجتماعی فرد می باشد واقع می گردد و وارد محیط اجتماعی میشود و این محیط اجتماعی منبعی برای ادراک کنش گران دیگر می گردد و با توجه به اینکه منابع محیطی و نمادها با معیارهای ذهنی خود از هویت مقایسه می گردد ، در ادراک از منابع محیطی ، یک سیستم معانی مشترک در بین کنشگران واقع میشود ، که موجب میشود فرد رفتار خود را ( رفتار فردی ) با این سیستم معانی مقایسه نموده و در نهایت به شكل رفتار اجتماعی بروز نماید که میتواند رفتار اجتماعی سر منشا مشارکت خود در محیط اجتماعی گردد . 

ب- تاجفل

نظریه هویت اجتماعی به طور ریشه ای در نیمه ی دوم 1970 توسط هنری تاجفل و ترنر و همکارانش در دانشگاه بریستول توسعه یافته است . در این نظریه فرض اساسی این است که جامعه به صورت سلسله مراتبی شكل گرفته است که در آن گروههای اجتماعی متفاوت در روابط قدرت و روابط پایگاهی جایگاه مختلفی در رابطه با هم دارند ( مثل زن و مرد ، سیاه و سفید ، کاتولیک و پروتستان ) که این تفاوت در قدرت و پایگاه در گروههای کوچکتر و ناپایدارتر نظیر کلاسها در مدرسه نیز مشخص است . محور اصلی این مسئله در تئوری هویت اجتماعی این است که مقوله های اجتماعی ( مثل گروههای بزرگ نظیر یک ملت یا کلیسا یا گروههای کوچکتر مثل سازمان یا کلوپ ) اعضایی را با هویت اجتماعی ایجاد می کند . هویت های اجتماعی نه تنها اعضای خود را توصیف میکنند بلکه رفتار مناسب را نیز برای اعضایشان تجویز میکنند ( نظیر هنجارها ) و فرد نه تنها خودش را با هویتی خاص می شناسد بلکه سایرین هم او را با این نام می شناسند و ارزیابی می کنند و همجنین این شخص از لحاظ صفات و ویژگی ها به این شیوه می اندیشد و رفتار می کند . به این ترتیب این تئوری بیان می کند که هویت اجتماعی فرد به وسیله ی گروهی که به آن تعلق دارد تعیین می شود . این هویت تابعی از ویژگی های فرهنگی آن گروه است و مبتنی بر تفسیر درون گروه( (in groupو برون گروه (out group)است .

در تئوری هویت اجتماعی تاجفل یک ارتباط علّی بین نیازهای هویت اجتماعی و اشکال مختلف رفتار بین گروهی قایل است . یعنی هویت اجتماعی مردم ابتدا از طریق مقایسه های اجتماعی تقویت می شود که بین درون گروه و برون گروه تفاوت گذاشته میشود و به این ترتیب تمایزات بین گروهی (inter group ) رایج را حتی اگر تضاد واقعی وجود نداشته باشد می توان توجیه کرد . هویت اجتماعی به تعریف از خود شخص در ارتباط با دیگران اشاره دارد ، یعنی تعریف از خود بر حسب عضویت در یکی از گروههای اجتماعی متعدد . هویت اجتماعی به عنوان یک سیستم فرعی شخصیت تعریف شده است و نقش عمده ای در تعیین مشارکت شخص در سیستم اجتماعی قائل شده است

در تئوری هویت اجتماعی تاجفل یک ارتباط علّی بین نیازهای هویت اجتماعی و اشکال مختلف رفتار بین گروهی قایل است . یعنی هویت اجتماعی مردم ابتدا از طریق مقایسه های اجتماعی تقویت می شود که بین درون گروه و برون گروه تفاوت گذاشته میشود و به این ترتیب تمایزات بین گروهی (inter group ) رایج را حتی اگر تضاد واقعی وجود نداشته باشد می توان توجیه کرد . هویت اجتماعی به تعریف از خود شخص در ارتباط با دیگران اشاره دارد ، یعنی تعریف از خود بر حسب عضویت در یکی از گروههای اجتماعی متعدد . هویت اجتماعی به عنوان یک سیستم فرعی شخصیت تعریف شده است و نقش عمده ای در تعیین مشارکت شخص در سیستم اجتماعی قائل شده است

د- گیدنز

گینز در زمینه ی هویت به بحث در رابطه ی هویت شخصی و تجدد و جهانی شدن پرداخته است . وی معتقد است که تغییر شکل هویت شخصی و پدیده ی جهانی شدن در دوران اخیر ، دو قطب دیالکتیکی محلی و جهانی تشکیل داده است، به طوریکه حتی تغییرات در جنبه های بسیار خصوصی زندگی شخصی نیز با تماس های اجتماعی بسیار وسیع ارتباط دارد . در واقع سطح و ابعاد فاصله گیری زمانی – فضایی در دوران تجدد کنونی به چنان حدی از گسترش رسیده است که برای نخستین بار در تاریخ بشریت ، خود و جامعه در محیطی جهانی با یکدیگر به تعامل می پردازند . به عبارت دیگر عوامل گوناگونی بر روابط بین هویت شخصی و نهادهای اجتماعی تاثیر میگذارند . این باز تابندگي دوران تجدد تا اعماق و ژرفای خود آدمی نیز امتداد می یابد . در فرهنگ های سنتی که همه ی امور اجتماعی از نسلی به نسل دیگر تقریبا يكسان و دست نخورده باقی می ماند ، تغییر هویت اجتماعی عملا به صورت مهر و نشانی آشکار بر شخصیت افراد کوبیده میشد .( برای نمونه میتوان به مراسم گذار در این جوامع اشاره کرد ) . برعکس در جوامع جدید ،"خود "دگرگونی یافته را باید از طریق کاوش های شخصی دریابیم و آن را به عنوان بخشی از فرایند تماس متقابل بین تغییرات شخصی و اجتماعی در نظر گرفته و بسازیم.

هویت شخصی برخلاف خود به عنوان پدیده ای عام ، مستلزم آگاهی بازتابی است . هویت در واقع همان چیزی است که فرد به ان آگاهی دارد . به عبات دیگر ، هویت شخص چیزی نیست که در نتيجه ی تداوم کنش های اجتماعی به او تفویض شده باشد ، بلكه چیزی است که فرد باید آن را به طور مداوم و روزمره ایجاد کند و در فعالیت های بازتابی خویش مورد پشتیبانی قرار دهد . گیدنز یکی از ویژگی های گفتاری هویت شخصی را تمایز دستوری " من- من را – تو " می داند .

پس هویت شخصی نوعی خصیصه ی متمایز یا حتی مجموعه ای از خصیصه های متمایز نیست که در اختیار فرد قرار گرفته باشد . هویت شخصی در حقیقت همان" خود" است که شخص آن را به عنوان بازتابی از زندگینامه اش می پذیرد . در اینجا نیز هویت به معنای تداوم فرد در زمان و مکان است . ولی هویت سخصی عبارتست از همین تداوم اما به صورت بازتاب تفسیری که شخص از آن به عمل میاورد .

به طور خلاصه می توان گفت گیدنز معتقد است که "خود "انسان در کنش متقابل با دیگران است که هویتش را ایجاد و در جریان زندگی آن را پیوسته تغییر می دهد . خود مفهوم منفعلی نیست که تنها تحت تاثیر عوامل بیرونی شکل بگیرد ، بلکه ناشی از تعامل درون و بیرون است . علاوه بر آن هویت تفویض نمی شود ، بلکه باید به وسیله ی خود فرد ایجاد شود.

 

 

 

 

ه- کاستلز

[ دوشنبه بیست و هفتم بهمن ۱۳۹۳ ] [ 11:37 ] [ فاطمی ]
دوم: سوالات مربوط به کتاب جامعه شناسي 1 پايه دوم

رشته ادبيات و علوم انساني

الف) سوالات مربوط به فصل اول کتاب( علوم اجتماعي):

1- کنش اجتماعي را تعريف کنيد.

2- چهار مورد از ويژگي هاي کنش انساني را فقط بنويسيد.

3- تفاوت هاي موضوع علوم طبيعي را با علوم متافيزيکي و علوم انساني بنويسيد.

4- چهار مورد از فوايد علوم انساني را ذکر نماييد.

5- هنجارها و ارزش ها چگونه تحقق پيدا مي کنند و به کمک چه شيوه اي باعث جامعه پذيري و کنترل اجتماعي مي شوند، يک مثال بزنيد.

6- کنش ها بر چه اساسي شکل مي گيرند و نيت کنشگران با چه اموري متناسب است؟

7- چهار مورد از فوايد علوم اجتماعي را بنويسيد.

8- يک تعريف از جامعه شناسي ارائه دهيد.

9- عامل تعيين کننده آينده شغلي افراد چيست؟

10- چرا به علوم طبيعي، علوم ابزاري هم گفته مي شود؟

11- چرا علوم انساني نسبت به علوم طبيعي از اهميت بيشتري برخوردار است؟

12- خرد ترين و کلان ترين پديده هاي اجتماعي را بنويسيد.

13- چگونه يک نظام اجتماعي کلان دچار تغيير مي شود؟

14- چهار مورد از فوايد علوم اجتماعي را بنويسيد.

15- ماکس وبر در روش شناسي خود به چه نکات مهمي توجه کرد؟

16- جريان مرسوم به اثبات گرايي را توضيح داده و بنويسيد که در چه قرني بوجود آمد؟

17- موضوع مورد مطالعه ي مردم شناسي و تاريخ چيست؟

18- هنجارها و ارش هاي اجتماعي را تعريف کنيد.

19- چرا به علوم انساني علوم تفهمي و علوم انتقادي مي گويند؟

20- جدول زير را تکميل کنيد.

نوع

معيار

جامعه شناسي پوزيتويستي

جامعه شناسي تفهمي

جامعه شناسي انتقادي

موضوع

روش

هدف

ب) سوالات مربوط به فصل دوم کتاب( جهان اجتماعي)

1- چهار مورد از مهمترين ويژگي هاي موجودات اندام واره را بنويسيد.

2- فرهنگ را تعريف کنيد.

3- در کدام حالت جهان اجتماعي يک نسل فرو مي ريزد يا دگرگون مي شود؟

4- کنش هاي اجتماعي افراد، نظام هاي اجتماعي را بر اساس تقسيم بندي جهان اجتماعي به اندازه و دامنه ي پديده ها در روي يک پيوستار نشان دهيد.

5- منظور از لايه هاي سطحي جهان اجتماعي چيست؟

6- يک مثال براي لايه هاي عميق جهان اجتماعي ذکر کنيد.

7- نمادها ........................ لايه اجتماعي است که ..................... را انتقال مي دهند.

8- نماد را تعريف کرده و دو مثال بزنيد.

9- چرا بين جهان هاي اجتماعي تفاوت وجود دارد؟

10- يک مثال براي تفاوت هاي مابين جهان هاي اجتماعي مختلف، ذکر نمائيد.

11- .................... عميق ترين لايه اعتقادي جهان اسلام است.

12- جهان اجتماعي جديد چگونه شکل مي گيرد؟

13- منظور از جهان متجدد کدام است؟

14- ماکس و بر در بيان ويژگي هاي مثبت و منفي اين جهان به چه نکاتي اشاره نموده است؟

15- جوامع مکانيکي و جوامع ارگانيکي به کدام جوامع گفته شده است؟

16- آيا مسير تحول فرهنگ و تمدن ها يکي است؟ مختصر توضيح دهيد.

17- جامعه ي مقدس و معنوي را به چند صورت مي توان تقسيم نمود؟ آنها را توضيح دهيد.

18- فرهنگ سکولار چگونه فرهنگي است؟

19- فرهنگ معنوي چگونه به دنيا مي نگرد؟ توضيح دهيد.

20- جايگاه پديده هاي شهر، هديه به دوست، عدالت اجتماعي و ارزش هاي گروه و خانواده را بر روي دو پيوستار خرد و کلان و ذهني و عيني ترسيم کنيد.

******


سوالات مربوط به فصل سوم کتاب( شناخت اجتماعي):

1- ويژگي هاي شناخت علمي در مقايسه با شناخت عمومي را بنويسيد.

2- سه مورد از تأثيرات شناخت علمي بر شناخت عمومي را ذکر کنيد.

3- طرح پرسش و حمايت را به عنوان تأثيرات شناخت عمومي بر شناخت علمي توضيح دهيد.

4- جوامع مختلف چه نوع علومي را پذيرش و کدام علوم را دنبال نمي کنند؟

5- وحي تشريعي چگونه شناختي را شامل مي شود؟

6- معناي عام وحي همان شناخت مرموز دروني است که شامل همه ي ................... مي شود.

7- جدول زير را تکميل کنيد.

نوع

معيار

تجربي

عقلي

شهودي

ابزار

منبع

روش

8- علت ترديد فيلسوفان علم در محدود بودن علم به شناخت حسي چيست؟

9- اگوست کونت چگونه شناخت هايي را غير علمي مي دانست؟ دليل او براي اين اظهار نظر چه بود؟

10- رويکرد صرفاً حسي و تجربي به علوم اجتماعي با کدام آسيب هاي مهم مواجه است؟

11- عقل جمعي يا فهم عرفي به چگونه شناختي گفته مي شود؟

12- خصوصيات عقل در معناي وسيع و عام را در سه مورد بنويسيد.

13- به چگونه علومي، علوم اجتماعي عقلي مي گويند؟

14- آسيب مهم رويکرد عقلي چه موقع پديد مي آيد؟

15- بطور کلي جهان هاي اجتماعي به چه انواعي تقسيم مي شود؟ مختصر بنويسيد.

16- جهان معنوي به چه انواعي تقسيم مي شود؟ مختصر بنويسيد.

17- شناخت وحياني انبيا - عليهم السلام- ناظر به چه مسائلي است؟

18- آيا شناخت وحياني با شناخت و علم عقلاني مخالف است؟ توضيح دهيد.

19- طبق تصويري که قرآن کريم از جامعه ي انساني ارائه نموده است کدام ويژگي ها را مي توان مشاهده کرد؟

20- شش مورد از انواع سنت هايي که در قرآن کريم بيان شده است را فقط نام ببرید 


درس1

1-  جهان انسانی را تعریف کنید؟

2-  جهان انسانی بر چند نوع است ؟ با ذکر مثال نام ببرید؟

3-  به چه دلیل جهان اجتماعی را جهان فرهنگی می گویند؟

4-  کدام قسمت از جهان انسانی مربوط به جهان فردی می باشد؟

5-  انسان چکونه می تواند از جهان فردی وارد جهان اجتماعی شود؟

6-  ...... و ...... مربوط به لایه های عمیق و بنیادین فرهنگ و ....... و ........ در لایه های غیربنیادین فرهنگ قرار دارد.

7-  بین جهان ذهنی و جهان فرهنگی چه ارتباطی وجود دارد؟

8-   جهان عینی را تعریف کنید؟

9-  نظر متفکران اسلامی در  باره ی جهان عینی را توضیح دهید؟

10- در تعابیر قرانی از جهان عینی و تکوینی چه تعابیری شده است؟

11- در باره ی جهان های فرهنگی ، جهان عینی و جهان فردی چه نظراتی وجود دارد؟

12-  نظر قران در باره ی تعامل جهان فرهنگی و جهان عینی چیست؟

13- جهان عینی چگونه درهای برکات خود را به روی انسان ها می گشاید؟

 

درس دوم

14- انسان چگونه امکان سازگاری با محیط را پیدا می کند؟

15- آیا فرهنگ های که در زمان واحد در سرزمین های متعدد به وجود می ایند زندگی و تاریخ یکسانی دارند؟ شرح دهید

16- چه فرهنگی ظرفیت جهانی شدن را ندارد؟

17- فرهنگ های که ظرفیت جهانی شدن را دارند چگونه عمل می کنند؟ با ذکر مثال توضیح دهید؟

18- منظور از فرهنگ سلطه یا فرهنگ استعمار چیست؟

19- فرهنگ جهانی باید چه ویژگی های داشته باشد؟

20- منظور از فرهنگ حق چه فرهنگی است؟

21- مدینه فاسقه چیست؟

22- ویژگی های فرهنگ مطلوب جهانی را بنویسید؟

23- فرهنگ جهانی باید از دو سطح عقلانیت برخوردار باشد توضیح دهید؟

 

درس سوم

24- منظور فارابی از جهان تغلب چیست؟

25- به چه دلیل فرهنگ مغولان شایستگی تبدیل به یک فرهنگ جهانی را داشت؟

26- چگونه قوم مغلوب می تواند گروه مهاجم را درون فرهنگ خود هضم کند و آن را به خدمت بگیرد؟

27- مفهوم امپریالیسم چیست و بر چند نوع است؟

28- امپریالیسم سیاسی چگونه به وجود می اید؟

29- امپریالیسم اقتصادی چگونه شکل می گیرد؟

30- امپریالیسم فرهنگی چه زمانی رخ می دهد؟

31- استعمار از چه قرنی شروع شد؟ و چه زمانی به اوج خود رسید؟

32- موفقیت کشورهای استعماری ناشی از چه عواملی بوده است؟

33- استعمار قدیم را با استعمار نو و فرا نو مقایسه کنید؟

34- وجه مشترک استعمار قدیم و استعمار نو و استعمار فرانو را بنویسید؟

درس چهارم

35-    عقاید و ارزش های اسلام را بنویسید؟

36-    انسان در دیدگاه اسلام چگونه موجودی است؟

37-    جایگاه عقل در جهان اسلام را بنویسید؟

38-    مراحل گسترش فرهنگ اسلامی را بنویسید؟

39-    فرهنگ اسلامی در دوران خلافت چگونه بود؟

40- استبداد قومی را با استبداد استعماری مقایسه کنید؟

41-    نقش انقلاب اسلامی در بیداری اسلامی را بنویسید؟

 

درس پنجم

42-    عقاید و ارزش های بنیادین به چند دسته تقسیم می شوند نام ببرید؟

43-    مهمترین ویزگی هستی شناختی فرهنگ معاصر غرب چیست؟

44-    مفهوم سکولاریسم را بنوییسد؟

45-    سکولاریسیم چه اثراتی بر فرهنگ غرب گذاشته است؟

46-    سکولاریسم بر چند نوع است؟

47-    منظور از سکولاریسیم آشکار چیست؟

48-    سکولاریسم پنهان شامل چه دیدگاه های است؟

49-    مهمترین ویزگی انسان شناختی فرهنگ معاصر غرب رابنویسید؟

50-     اومانیسیم به چه معناست؟ و مربوط به  کدام دسته از ارزش ها و عقاید بنیادین است؟

51-    تفاوت هنر قرون وسطی با هنر قرون جدید را بنویسید؟

52-    تفاوت اندیشه های دینی با اندیشه های اومانیستی در مورد حقوق انسان را بنویسید؟

53-    به چه دلیل اومانیسم را فرعون آشکار یا تفرعنی آشکار ترجمه می کنند؟

54-    منظور از روشنگری چیست؟

55-    روشنگری مربوط به کدام نوع از ارش ها و عقاید بنیادین می باشد؟

56-    روشنگری در معنای عام به چه معنا است؟

57-    منظور از پیامبر باطنی و پیامبر ظاهری چیست؟

58-    روشنگری در معنای خاص به چه معنا است؟

59-    روشنگری در قرن هفدهم و هجدهم چه تغیری با روشنگری قرن نوزدهم و بیستم کرد؟

60-    روشنگری چه زمانی از ارزش و تقدس الهی برخوردار می شود؟

61-    روشنگری چه زمانی به دئیسم منجر می شود؟

درس ششم

62-    تاریخ فرهنگ غرب به چند دوره تقسیم می شود نام ببرید؟

63-    رنسانس یعنی چه؟

64-    دلیل نام گذاری قرن چهاردهم تا شانزدهم به رنسانس چیست؟

65-    تفاوت فرهنگ یونان و رم با فرهنگ قرون وسطی را بنویسید؟

66-    چه عواملی زمینه های اقتدار کلیسا رابه هم ریخت؟

67-    چه عاملی باعث قدرت  گرفتن پادشاهان در مقابل کلیسا شد؟

68-    رویکرد هنر در دوران رنسانس چگونه بود؟

69-    آناباپتیست ها چه کسانی بودند؟

70-    پیامدهای تحریف دین مسیحیت را بنویسید؟

71-    نخستین گام فرهنگ غرب برای حذف دین در دوره رنسانس چه بود؟

72-    هدف علم در دوره رنسانس را با دوره قرون وسطی مقایسه کنید؟

73-    انقلاب صنعتی  از کدام کشور ور در چه قرنی شروع شد؟

74-    نظام اقتصادی در قرون وسطی چگونه بود؟

75-    حقوق بشر در فرهنگ دینی را با فرهنگ رنسانس مقایسه کنید؟

76-    ارزش های بنیادین در غرب در عرصه سیاست را  در رنسانس با زمان قرون وسطی مقایسه کنید؟

77-    نخستین انقلاب سیاسی لیبرال در تاریخ سیاسی را نام ببرید؟

 

درس هفتم

78-    نظام جهانی را تعریف کنید؟

79-    چه زمانی نظام جهانی صحنه تعامل فرهنگ ها و تمدن های مختلف خواهد بود؟

80-    چه زمانی نظام جهانی با چالش های و تضادهای درونی مواجه خواهد شد؟

81-    چه زمانی نظام جهانی از انسجام بیشتری برخوردار خواهد شد؟

82-    مسلمانان آسیای جنوب شرقی چگونه با فرهنگ اسلامی آشنا شد؟

83-    روابط بین الملل و نظام جهانی قبل از ظهور غرب چگونه بود؟

84-    فرهنگ غرب چگونه روابط بین الملی و جهانی را تغییر داد؟

85-    مراحل تکوین نظام نوین جهانی را بنویسید؟

86-    قدرت های سکولار چگونه شکل گرفتند؟

87-    چگونگی پیوند قدرت با تجارت فسرمایه و صنعت را بنویسید؟

88-    هدف کشور های غربی از استخدام مبلغان مذهبی و سازمان های فراماسونری چه بود؟

89-    مهترین عنصر ادغام جوامع غیر غربی در نظام جهانی جدید چه بود؟

90-    کشورهای استعمار به چند طریق کشورهای ضعیف را مستعمره می کردن؟

91-    چند نمونه از کشورهای نیمه استعماری را نام ببرید؟

درس هشتم

92-    ویژگی های کشورهای مستعمره را بنویسید؟

93-    تک محصولی شدن چه تاثیری بر کشورهای مستعمره دارد؟

94-    مفهوم دولت - ملت برای اولین بار در کجا شکل گرفت؟

95-    چه عاملی از اهمیت مرزهای سیاسی کاست؟

96-    در گذشته مبادلات فرهنگی چگونه شکل می گرفت؟

97-    خود باختگی فرهنگی چه پیامدهای به دنبال دارد؟

98-    نقش صنعت ارتباطات در شکل گیری نظام جهانی را بنویسد؟

99-    ترویج علوم انسانی غربی در کشورهای غیر غربی چه اثراتی در این کشورهای داشته است؟ 

100-   علوم انسانی غربی برچه پایه های شکل گرفته است؟


درس1

1-  جهان انسانی را تعریف کنید؟

2-  جهان انسانی بر چند نوع است ؟ با ذکر مثال نام ببرید؟

3-  به چه دلیل جهان اجتماعی را جهان فرهنگی می گویند؟

4-  کدام قسمت از جهان انسانی مربوط به جهان فردی می باشد؟

5-  انسان چکونه می تواند از جهان فردی وارد جهان اجتماعی شود؟

6-  ...... و ...... مربوط به لایه های عمیق و بنیادین فرهنگ و ....... و ........ در لایه های غیربنیادین فرهنگ قرار دارد.

7-  بین جهان ذهنی و جهان فرهنگی چه ارتباطی وجود دارد؟

8-   جهان عینی را تعریف کنید؟

9-  نظر متفکران اسلامی در  باره ی جهان عینی را توضیح دهید؟

10- در تعابیر قرانی از جهان عینی و تکوینی چه تعابیری شده است؟

11- در باره ی جهان های فرهنگی ، جهان عینی و جهان فردی چه نظراتی وجود دارد؟

12-  نظر قران در باره ی تعامل جهان فرهنگی و جهان عینی چیست؟

13- جهان عینی چگونه درهای برکات خود را به روی انسان ها می گشاید؟

 

درس دوم

14- انسان چگونه امکان سازگاری با محیط را پیدا می کند؟

15- آیا فرهنگ های که در زمان واحد در سرزمین های متعدد به وجود می ایند زندگی و تاریخ یکسانی دارند؟ شرح دهید

16- چه فرهنگی ظرفیت جهانی شدن را ندارد؟

17- فرهنگ های که ظرفیت جهانی شدن را دارند چگونه عمل می کنند؟ با ذکر مثال توضیح دهید؟

18- منظور از فرهنگ سلطه یا فرهنگ استعمار چیست؟

19- فرهنگ جهانی باید چه ویژگی های داشته باشد؟

20- منظور از فرهنگ حق چه فرهنگی است؟

21- مدینه فاسقه چیست؟

22- ویژگی های فرهنگ مطلوب جهانی را بنویسید؟

23- فرهنگ جهانی باید از دو سطح عقلانیت برخوردار باشد توضیح دهید؟

 

درس سوم

24- منظور فارابی از جهان تغلب چیست؟

25- به چه دلیل فرهنگ مغولان شایستگی تبدیل به یک فرهنگ جهانی را داشت؟

26- چگونه قوم مغلوب می تواند گروه مهاجم را درون فرهنگ خود هضم کند و آن را به خدمت بگیرد؟

27- مفهوم امپریالیسم چیست و بر چند نوع است؟

28- امپریالیسم سیاسی چگونه به وجود می اید؟

29- امپریالیسم اقتصادی چگونه شکل می گیرد؟

30- امپریالیسم فرهنگی چه زمانی رخ می دهد؟

31- استعمار از چه قرنی شروع شد؟ و چه زمانی به اوج خود رسید؟

32- موفقیت کشورهای استعماری ناشی از چه عواملی بوده است؟

33- استعمار قدیم را با استعمار نو و فرا نو مقایسه کنید؟

34- وجه مشترک استعمار قدیم و استعمار نو و استعمار فرانو را بنویسید؟

درس چهارم

35-    عقاید و ارزش های اسلام را بنویسید؟

36-    انسان در دیدگاه اسلام چگونه موجودی است؟

37-    جایگاه عقل در جهان اسلام را بنویسید؟

38-    مراحل گسترش فرهنگ اسلامی را بنویسید؟

39-    فرهنگ اسلامی در دوران خلافت چگونه بود؟

40- استبداد قومی را با استبداد استعماری مقایسه کنید؟

41-    نقش انقلاب اسلامی در بیداری اسلامی را بنویسید؟

 

درس پنجم

42-    عقاید و ارزش های بنیادین به چند دسته تقسیم می شوند نام ببرید؟

43-    مهمترین ویزگی هستی شناختی فرهنگ معاصر غرب چیست؟

44-    مفهوم سکولاریسم را بنوییسد؟

45-    سکولاریسیم چه اثراتی بر فرهنگ غرب گذاشته است؟

46-    سکولاریسم بر چند نوع است؟

47-    منظور از سکولاریسیم آشکار چیست؟

48-    سکولاریسم پنهان شامل چه دیدگاه های است؟

49-    مهمترین ویزگی انسان شناختی فرهنگ معاصر غرب رابنویسید؟

50-     اومانیسیم به چه معناست؟ و مربوط به  کدام دسته از ارزش ها و عقاید بنیادین است؟

51-    تفاوت هنر قرون وسطی با هنر قرون جدید را بنویسید؟

52-    تفاوت اندیشه های دینی با اندیشه های اومانیستی در مورد حقوق انسان را بنویسید؟

53-    به چه دلیل اومانیسم را فرعون آشکار یا تفرعنی آشکار ترجمه می کنند؟

54-    منظور از روشنگری چیست؟

55-    روشنگری مربوط به کدام نوع از ارش ها و عقاید بنیادین می باشد؟

56-    روشنگری در معنای عام به چه معنا است؟

57-    منظور از پیامبر باطنی و پیامبر ظاهری چیست؟

58-    روشنگری در معنای خاص به چه معنا است؟

59-    روشنگری در قرن هفدهم و هجدهم چه تغیری با روشنگری قرن نوزدهم و بیستم کرد؟

60-    روشنگری چه زمانی از ارزش و تقدس الهی برخوردار می شود؟

61-    روشنگری چه زمانی به دئیسم منجر می شود؟

درس ششم

62-    تاریخ فرهنگ غرب به چند دوره تقسیم می شود نام ببرید؟

63-    رنسانس یعنی چه؟

64-    دلیل نام گذاری قرن چهاردهم تا شانزدهم به رنسانس چیست؟

65-    تفاوت فرهنگ یونان و رم با فرهنگ قرون وسطی را بنویسید؟

66-    چه عواملی زمینه های اقتدار کلیسا رابه هم ریخت؟

67-    چه عاملی باعث قدرت  گرفتن پادشاهان در مقابل کلیسا شد؟

68-    رویکرد هنر در دوران رنسانس چگونه بود؟

69-    آناباپتیست ها چه کسانی بودند؟

70-    پیامدهای تحریف دین مسیحیت را بنویسید؟

71-    نخستین گام فرهنگ غرب برای حذف دین در دوره رنسانس چه بود؟

72-    هدف علم در دوره رنسانس را با دوره قرون وسطی مقایسه کنید؟

73-    انقلاب صنعتی  از کدام کشور ور در چه قرنی شروع شد؟

74-    نظام اقتصادی در قرون وسطی چگونه بود؟

75-    حقوق بشر در فرهنگ دینی را با فرهنگ رنسانس مقایسه کنید؟

76-    ارزش های بنیادین در غرب در عرصه سیاست را  در رنسانس با زمان قرون وسطی مقایسه کنید؟

77-    نخستین انقلاب سیاسی لیبرال در تاریخ سیاسی را نام ببرید؟

 

درس هفتم

78-    نظام جهانی را تعریف کنید؟

79-    چه زمانی نظام جهانی صحنه تعامل فرهنگ ها و تمدن های مختلف خواهد بود؟

80-    چه زمانی نظام جهانی با چالش های و تضادهای درونی مواجه خواهد شد؟

81-    چه زمانی نظام جهانی از انسجام بیشتری برخوردار خواهد شد؟

82-    مسلمانان آسیای جنوب شرقی چگونه با فرهنگ اسلامی آشنا شد؟

83-    روابط بین الملل و نظام جهانی قبل از ظهور غرب چگونه بود؟

84-    فرهنگ غرب چگونه روابط بین الملی و جهانی را تغییر داد؟

85-    مراحل تکوین نظام نوین جهانی را بنویسید؟

86-    قدرت های سکولار چگونه شکل گرفتند؟

87-    چگونگی پیوند قدرت با تجارت فسرمایه و صنعت را بنویسید؟

88-    هدف کشور های غربی از استخدام مبلغان مذهبی و سازمان های فراماسونری چه بود؟

89-    مهترین عنصر ادغام جوامع غیر غربی در نظام جهانی جدید چه بود؟

90-    کشورهای استعمار به چند طریق کشورهای ضعیف را مستعمره می کردن؟

91-    چند نمونه از کشورهای نیمه استعماری را نام ببرید؟

درس هشتم

92-    ویژگی های کشورهای مستعمره را بنویسید؟

93-    تک محصولی شدن چه تاثیری بر کشورهای مستعمره دارد؟

94-    مفهوم دولت - ملت برای اولین بار در کجا شکل گرفت؟

95-    چه عاملی از اهمیت مرزهای سیاسی کاست؟

96-    در گذشته مبادلات فرهنگی چگونه شکل می گرفت؟

97-    خود باختگی فرهنگی چه پیامدهای به دنبال دارد؟

98-    نقش صنعت ارتباطات در شکل گیری نظام جهانی را بنویسد؟

99-    ترویج علوم انسانی غربی در کشورهای غیر غربی چه اثراتی در این کشورهای داشته است؟

100-             علوم انسانی غربی برچه پایه های شکل گرفته است؟

+

توسط: اسد خالدی/دانشجوی دکتری جامعه شناسی فرهنگی

اگر چه کلمه «مدرن» به معنای «نوین، امروزی، کنونی، جدید، باب روز، تازه، تازه باب شده، تازه اختراع شده، آدم این عصر، متجدد، تجددخواه، هواخواه اصول امروز» آمده است، لکن «مدرنیسم» علاوه بر در برداشتن معانی ای که به نحوی «نوگرایی» را به ذهن متبادر می سازند، به عنوان نهضتی نیز به کار می رود که اگر چه به ظاهر با شعبه ای از مسیحیت مخالفت می ورزیده لکن در بسیاری مقولات از جمله هنر و معماری و شهرسازی خواستار گسستگی کامل از گذشته است. لغتنامه The Webster Dictionary در معنای modernism می نویسد: «فلسفه و رویه هنر مدرن به ویژه قطع ارتباط عمدی و آگاهانه با گذشته و جست و جوی فرم های جدید برای بیان در هر یک از هنرها» همچنین Oxford Dictionary در معنای modernism می نویسد: «تمایل با جنبشی به سمت تغییر و تصرف در عقاید و اصول سنتی در تطبیق یافته های نقد و تحقیق مدرن، مخصوصاً یک جنبش از این نوع در کلیسای کاتولیک در شروع قرن بیستم، روش، سبک یا ویژگی های هنرمندان مدرن، یک سبک نقاشی که در آن نقاشی عمداً از روش های بیان سنتی و کلاسیک دوری می گزیند و آن ها را به دور می اندازد، یک سبک با حرکت مشابه در معماری، ادبیات، موسیقی و غیره» این لغتنامه در معنای واژه modern می نویسد: «جنبشی در هنر و معماری یا آثاری که توسط چنین جنبشی به‏ وجود آمده باشد،مشخص شده توسط انحراف از ارزش‏ها و سبک‏های پذیرفته سنتی و یا رد آن‏ها.»

واژه‏نامه‏های فارسی، متأسفانه به ذکر همه جنبه‏های‏ معنای مدرنیسم (به‏ویژه آن‏هایی که در فلسفه و هنر معماری و ادبیات به‏صورت اصطلاحی مخالف با گذشته فرهنگی مطرح می‏باشند) نپرداخته و تنها به‏ معانی اولیه آن‏ها اشاره نموده‏اند. فی‏المثل در لغت‏نامه‏ دهخدا در معنای مدرنیسم آمده است:«طرفداری از شیوه‏ها و چیزهای تازه و بدیع و مد روز و جدید، و دلبستگی به راه و رسم‏های تازه ‏باب‏شده.» فرهنگ‏ معین در مقابل واژه «مدرنیسم» آورده است: طرفداری‏ از آنچه که نو و بدیع باشد، راه و رسم، جدید، فرهنگ‏ فارسی امروز تنها واژه نوگرایی را در مقابل مدرنیسم‏ آورده است. و فرهنگ صبا تنها به نگاشتن«سبک‏ جدید» به‏عنوان معنای لغت «مدرنیسم» بسنده نموده‏ است.  و حتی فرهنگ‏های انگلیسی-فارسی نیز از این امر غفلت ورزیده‏اند،فی‏المثل فرهنگ آریانپور واژه modernism را چنین معنا نموده است: «(گزینش) روش‏های تازه،اصول امروزی، اصول تجدد، اصطلاح‏ امروزی، تعبیر نوین، چیز تازه و مدرن، بیان جدید روش نوین، کیفیت جدید، استعمال تازه، تجددخواهی، پیروی از عقاید فلسفی معاصر، تجددطلبی، نوگرایی.» و این در حالی است که تفکر مدرنیسم اساساً به‏دلیل تقابلش با گذشته به هر جایی که‏ وارد شده سعی در تبعیت از و تکرار عملی دارد که بر علیه مسیحیت انجام داد.«این که چگونه مدرنیته پدید آمد و در خانه مسیحیت نزول کرد و به آن خانه نظم‏ بخشید و صاحب‏خانه را به ورود و شرکت در نظم خود و پیروی از آن فراخواند و صرفاً گوشه کوچک اما مجللی از خانه را برای نیایش و عبادت در اختیار او گذاشت،درام تاریخ جدید است.»

امیل دورکیم[1] (1858-1917)

دورکیم جامعه شناس فرانسوی در اثر معروف خود به نام تقسیم کار اجتماعی[2] در پی بیان چگونگی گذار جوامع از مرحله سنتی به مرحله صنعتی است. «دورکیم واقعیت اصلی در گذار از جامعه سنتی به جامعه صنعتی را از میان رفتن پیوندهای کهنه مبتنی بر انسجام مکانیکی[3] می داند. این پیوندها افراد را در اجتماعات ماقبل صنعتی، که دارای بافت متجانس هستند، به یکدیگر مربوط می سازد. در جامعه سنتی پیوندهای بین افراد بر اساس مجاورت مکانی و آشنایی شخصی است و با ظهور دگرگونی هایی همراه با پیدایی جامعه جدید و به ویژه شهرنشینی از هم می گسلد.

این تغییرات به دگرگونی جامعه سنتی منجر شده است و فرد دیگر قادر نیست برای هدایت روحی و اخلاقی از کلیسا کمک بگیرد. نهادهای کهن هدایت اخلاقی، خود دچار فساد و  تباهی شده و چیزی نیز جایگزین آنها نشده است. پدیده فردگرایی جامعه صنعتی نمی تواند نابهنجاریهای رو به توسعه جامعه را درمان کند. توجه دورکیم برای رهایی جامعه از مسأله نابهنجاری ایجاد نهادهای جدیدی است که بتواند با برقراری انسجام ارگانیک،[4] جای قدرت و نفوذ اخلاقی قدیمی را بگیرد.

ملاحظه می شود که دورکیم جامعه را بر مبنای مفاهیم متضاد انسجام مکانیکی و انسجام ارگانیکی تقسیم بندی نموده است. انسجام مکانیکی مشخصه جوامع سنتی بود، جایی که افراد تفاوت بسیار کمی با یکدیگر داشتند، دارای ارزشهای مشترکی بودند؛ به اهداف مقدس واحدی اعتقاد داشتند و وظایف اقتصادی مشابهی را ایفا می کردند. به نظر دورکیم «اعضای جامعه سنتی با یکدیگر تشابه داشتند، چون اعضاء از لحاظ فردی از یکدیگر متمایز نمی شدند. چنین انسجام مکانیکی ای در قالب گروههای نسبتاً کوچکی که مستقل بودند مطرح بود. دورکیم این نوع تجمعات را قطاع[5] نامیده است. برای مثال اجتماع دهقانی ساده را می توان به عنوان یک قطاع توصیف کرد. تعداد قابل توجهی از این قطاع ها که با هم مشابه بودند ولی مستقل از یکدیگر، تشکیل یک جامعه قطاعی[6] را می دادند. کشوری با تعداد زیادی از روستاها و رعایای پراکنده که با یکدیگر هیچ تعارضی نداشته و تمام هم و غم خود را وقف تولید مایحتاج برای امرار معاش می کردند، به عنوان یک جامعه قطاعی شناخته می شد. ولی با افزایش تراکم تعامل اجتماعی[7] ناقوس مرگ انسجام مکانیکی به صدا درآمد. تقسیم کار تخصصی تر و پیچیده تر شد. توافق نسبت به عقاید و ایده های اخلاقی کاهش یافت. در حالی که تمایزات بین افراد، در حال رشد و افزایش بود. وفاق حاصل از انسجام مکانیکی به تدریج از بین رفت. و وفاق جدیدی که برخاسته از انسجام ارگانیکی نظم جدید بود جایگزین آن شد. واحدهای جدید جامعه مدرن با یکدیگر ارتباط متقابل شدیدی داشتند. مردم ضرورت وجود این ارتباط و وابستگی متقابل را درک می کردند و به وجود تمایز شدیدی که برای بقای تعادل نسبی جامعه مدرن لازم بود، توافق داشتند.[8]

دورکیم معتقد است که بین تراکم مادی و تراکم اخلاقی پیوند نزدیکی وجود دارد، به گونه ای که با افزایش تراکم کوشش هر چه بیشتر که به عقب افتادگی هر چه بیشتر می انجامد. لوی خاطرنشان می سازد که همیشه بسیاری از مردم در فرایند گذار جامعه به سمت الگوهای نسبتاً نوسازی شده، دچار آسیب می شوند.

 

نظریه تمایز ساختاری اسملسر

از دیگر رویکردهای جامعه شناسی به نوسازی، می توان از نظریه اسملسر (1964) نام برد که در آن کوشیده است مفهوم تمایز ساختاری را برای مطالعه کشورهای جهان سوم به کار گیرد. از نظر اسملسر، نوسازی عموماً مشتمل بر تمایز ساختاری است؛ چرا که در این فرایند، ساختار پیچیده ای که کارکردهای چندگانه ای را برعهده دارد به ساختارهای تخصصی متعددی تقسیم می شود که هر یک تنها انجام یک وظیفه خاص را برعهده دارند. این مجموعه جدید متشکل از ساختارهای تخصصی، در کل همان وظایف ساختار اولیه را انجام می دهد، با این تفاوت که کارکردها در زمینه جدید خود به شیوه ای بسیار کارآمدتر از گذشته به انجام می رسند.

نهاد خانواده، نمونه ای سنتی از تمایز ساختاری به شمار می رود. در گذشته، خانواده سنتی ساختاری پیچیده، داشت. این خانواده، گسترده بود و چندین نسل را در بر می گرفت و خویشاوندان همگی در زیر یک سقف زندگی می کردند. گذشته از این، خانواده کارکردهای متعددی داشت؛ یعنی از یک طرف، کارکردهای مربوط به تولید نسل و حمایت عاطفی را بر عهده داشت و از طرفی سایر کارکردها نظیر تولید (مزرعه خانوادگی)، آموزش و پرورش (جامعه پذیری غیر رسمی خانوادگی)، رفاه (مراقبت از مسن ترها و سالخوردگان) و مذهب (پرستش های نیاکانی) نیز برعهده خانواده بود. در جامعه مدرن، نهاد خانواده دچار تمایز ساختاری گشته است.

خانواده در دوره جدید بسیاری از وظایف گذشته خود را نیز از دست داده است. نهادهای صنفی، وظیفه استخدام را برعهده گرفته اند؛ نهاد آموزش و پرورش رسمی، امکان تحصیلات معمول را برای جوانان فراهم ساخته است؛ دولت مسئولیت های مربوط به رفاه را متقبل شده است و غیره. هر یک از نهادهای مزبور صرفا در یک کار ویژه تخصص یافته و مجموعه نهادهای جدید، در کل وظایف خود را بهتر از ساختار قدیمی خانواده به انجام می رسانند. در جامعه مدرن، توالد و تناسل بیشتر صورت گرفته، کودکان بهتر آموزش می بینند و نیازمندان بیشتر از گذشته امکانات رفاهی دریافت می دارند.

با این حال، تحلیلی که اسملسر از تمایز ساختاری به دست می دهد، از این نیز فراتر می رود. سوال مهم دیگری که اسملسر در دنباله بحث خود مطرح می سازد، این است که پس از تفکیک یک نهاد پیچیده به ساختارهای متعدد و ساده تر چه رخ می دهد؟ اسملسر بحث می کند که گر چه انفکاک ساختاری ظرفیت کارکردی نهادها را بالا می برد، اما مسأله دیگری را نیز به نام «ادغام و همسازی» پیش می آورد که عبارت از همان تطبیق و هماهنگ سازی فعالیت نهادهای مختلف جدید است. به عنوان مثال، نهاد خانواده سنتی مسأله ادغام و همسازی را یکجا انجام می داد. بسیاری از کارکردها مانند تأمین و سرپرستی و تولید اقتصادی در درون خانواده صورت می گرفت. فرزندان خانواده در روی مزرعه خانوادگی کار می کردند و برای تأمین اقتصادی خود نیز وابسته به خانواده بودند. اما پس از آنکه خانواده دچار تمایز ساختاری شد، مشکلات مربوط به ادغام و همسازی نیز در جامعه جدید پدیدار گشتند. اکنون مسأله جدید، عبارت از هماهنگ کردن نهاد خانواده و نهاد اقتصاد است، چرا که فرزندان برای پیدا کردن شغل باید به بیرون از خانواده رجوع کنند. همینطور مسئله دیگری که بوجود می آید ضرورت هماهنگی میان نهاد خانواده و نهاد تأمین و سرپرستی است. چرا که خانواده، دیگر نمی تواند اعضای خود را در برابر بی عدالتی های محیط کار محافظت و تأمین نماید. از این لحاظ تمایز ساختاری مسائل و مشکلاتی را در زمینه ادغام و همسازی به وجود آورده است.

از نظر اسملسر، برای تطبیق و هماهنگ سازی ساختارهایی که به تازگی متمایز گشته اند، باید نهادها و نقش های جدیدی پدید آید. به عنوان مثال برای تسهیل امر شغل یابی، نهادهای جدیدی مانند دفاتر کاریابی و بخش آگهی های روزنامه باید به وجود آید تا نهاد خانواده را با نهاد اقتصاد پیوند بزند و برای حمایت از استخدام شدگان در مقابل سوء استفاده های کارفرمایان نیز، سازمان های جدیدی نظیر اتحادیه های کارگری و وزارت کار به وجود آمده اند تا کارکرد تأمین و سرپرستی را به انجام رسانند.

با این وجود، ممکن است مسأله ادغام و همسازی هنوز به نحو رضایت بخش، حل نشده باشد. اولین دلیل آن، مسأله ستیز میان ارزش هاست. یک ساختار جدید ممکن است حاوی مجموعه ای از ارزش ها باشد که با ارزش های ساختار قدیم  تفاوت داشته و با آن در ستیز باشد؛ مثلاً موسسات جدیدی نظیر دفاتر کاریابی می کوشند مسائل عاطفی را در روابط اجتماعی دخالت ندهند، در حالی که در خانواده، تأکید بر روابط عاطفی است. برای فرزندانی که در محیط خانواده پرورش یافته اند، ممکن است دشوار باشد که خود را با نظام های ارزشی متفاوت دفاتر کاریابی و محل کار خود تطبیق دهند. دومین مسأله، از توسعه ناموزون ناشی می شود. از آنجا که نرخ رشد نهادها متفاوت است، ممکن است نهادهایی را در نظر آوریم که با وجود نیاز مبرم به آنها، هنوز به وجود نیامده اند. مثلاً با وجودی که سوء استفاده های کارفرمایی وجود دارد، هنوز اتحادیه هایی که از منافع استخدام شدگان حمایت کنند، به وجود نیامده باشند.

از نظر اسملسر، فقدان ادغام و همسازی در میان ساختارهای تمایز یافته، به پیدایش آشفتگی های اجتماعی می انجامد. این آشفتگی ها می تواند در هر یک از اشکال مختلف تحریک مسالمت آمیز، خشونت سیاسی، ناسیونالیسم، انقلاب یا جنگ چریکی تجلی یابد. کسانی که در جریان تمایز ساختاری دچار جابجایی های اجتماعی شده اند، احتمال مشارکتشان در چنین آشفتگی هایی بیشتر است. به عنوان مثال در مناطق روستایی جهان سوم، تولید برای بازار جهانی موجب به وجود آمدن گروههایی از دهقانان فقر زده شده است که در جامعه محلی خود نیز دچار جابجایی گشته اند. از نظر اسملسر این گروهها هستند که اغلب، داوطلبین پیوستن به حزب کمونیست را تشکیل می دهند.

اسملسر با استفاده از چارچوب تمایز ساختاری، مشکلات ادغام و همسازی و آشفتگی های اجتماعی، نشان می دهد که نوسازی لزوماً فرایندی یکنواخت و موزون نیست. این چارچوب، توجه ما را به بررسی مسائل ناشی از ادغام و همسازی و همین طور اختلالات اجتماعی که در کشورهای جهان سوم معمول است، جلب می کند.

 

مدرنیسم و آموزش و پرورش

در دوره ای کسب مهارت و دانش عموماً به عنوان نوعی سرگرمی تلقی  می شد، ولی امروزه رشد ذهنی، توانمندی تفکر عقلانی، توانایی اختراع و اکتشاف، وضع قانون و شناسایی آن به عنوان کلید رشد و توسعه تلقی می شوند. به گونه ای که در جوامع صنعتی آموزش و پرورش به عنوان مؤلفه ی اساسی برای رشد اقتصادی مطرح است. چرا که آموزش و پرورش در درجه اول مهارتها و نگرشهای لازم را برای رشد و توسعه اقتصادی موجب می شود و در درجه دوم قابلیت های لازم را برای سازگاری و انعطاف در برابر رویکردهای جدید و درگیر شدن با تغییرات تکنولوژیکی، اجتماعی و فرهنگی فراهم می سازد.

در میان کشورهای صنعتی جهان کشور ژاپن به عنوان نمونه بارزی مطرح است که با استفاده از تعلیم و تربیت توانسته در ساختارهای اجتماعی، اقتصادی و فنی خود بالاترین میزان تغییر و تحول را ایجاد کند. ژاپن برخلاف کشورهای اروپایی در زمینه صنعتی شدن فرآیند تلاش و تجربه طولانی ای را تجربه نکرده است، بلکه با توسعه ناگهانی نظام تعلیم و تربیت خود و استفاده از جهان به عنوان دانشگاه عمومی توانست به این درجه از رشد صنعتی دست یابد. ژاپن بعد از قرن هفدهم آموزش و پرورش را عامل اساسی رشد اقتصادی خود قرار داده، در حالی که در کشوری مانند انگلستان بعد از مراحلی از صنعتی شدن به این مسأله توجه می شود. در ادبیات توسعه اقتصادی پرداختن به آموزش به عنوان نوعی سرمایه گذاری تلقی می شود. آنچنان که گفته شد این نظر که سرمایه گذاری در سرمایه انسانی موجب افزایش رشد اقتصادی می شود در واقع به زمان آدام اسمیت[9] و اقتصاددانان کلاسیک که تأکید بر اهمیت سرمایه گذاری در زمینه مهارتهای انسانی داشتند، باز می گردد در دهه 1960 شولتز و دنیسون (1962) نشان دادند که آموزش به طور مستقیم از طریق اصلاح مهارتها به ظرفیتهای تولیدی نیروی کار به رشد درآمد ملی کمک می کند. این یافته مهم منجر به تحقیقات گسترده در زمینه ارزش اقتصادی سرمایه گذاری در امر آموزش شد.

همچنین گفته شده نیروی انسانی متخصص و تحصیل کرده، نقش تعیین کننده ای در توسعه یک جامعه دارد. این نقش تا حدی است که یکی از دانشمندان اقتصاد و توسعه، منابع انسانی متخصص و ماهر را دارایی اصلی یک جامعه که توانمندی آن را معین می نماید دانسته است. چنانچه جامعه ای از نظر نیروی انسانی متخصص غنی باشد به دنبال آن سایر امکانات توسعه نیز توسط نیروی انسانی به وجود می آید. ولی اگر جامعه از نظر نیروی انسانی متخصص فقیر باشد سایر امکانات مادی نمی تواند کمک زیادی به توسعه جامعه بنماید.»

بنابراین رشد نهادهای آموزشی و علمی زمینه ساز مشارکت بیشتر مردم در تحولات اجتماعی و اقتصادی است و در مردم نوعی قابلیت و تحرک ذهنی ایجاد می کند که باورهای مناسب توسعه انسانی را پذیرفته و درونی می سازد، زیرا حفظ و توسعه علم به وسیله نظام آموزشی ای تأمین می شود که تخصص کافی و همراهی با علوم رو به رشد همان دوره را دارد. همان طور که بن دیوید[10] (1960) بیان کرده، نهادهای آموزشی جدیدی که به منظور پیشرفت علم ایجاد شده بود، در فرانسه و در اوایل قرن نوزدهم و اندکی بعد در آلمان، نقش مهمی را در رسیدن به هدف مذکور ایفا نمود. همه کشورهای در حال مدرنیزه شدن در سالهای اخیر، از روسیه گرفته تا کشورهای آفریقایی ضعیف و کوچک، شدیداً نظامهای آموزشی شان را برای بهبود بخشیدن به علم  در همه سطوح آموزشی تقویت کرده اند.[11]

به بیان پل هریسون[12] سرمایه گذاری برای پرورش انسان به همان اندازه ای بازده دارد که سرمایه گذاری برای ساختن ماشین. کارگر سالمی که از تغذیه خوب برخوردار است بسیار بیشتر از هزینه ای که صرف تغذیه و بهداشتش می شود، تولید می کند. اگر به کارگر کشاورز اصول صحیح کشاورزی آموخته شده باشد بازده کار او بیشتر می شود. اگر نظام آموزشی برای بخش صنعت نیروی کار ماهر در سطوح مختلف تربیت کند،^ صنعت سریع تر رشد می کند. آموزش عملی و مناسب بیش از هر عامل دیگر انسان را قادر به تغییر محیط خود می سازد.[13]

ملاحظه می شود که ارتباطی مستقیم بین آموزش و پرورش و میزان کارایی و ابعاد مختلف توسعه وجود دارد. آنچنان که تحقیقات بانک جهانی نشان داده است «اگر یک کشاورز دوره چهار ساله ابتدایی را گذارنده باشد، بهره دهی متوسط وی 7/8 درصد بیشتر از کشاورزی است که هیچ گونه آموزشی ندارد.»[14]

آنچنان که گفته شد، آموزش نه تنها ارتباط مستقیمی با کارایی و رشد اقتصاد دارد، بلکه بر سایر ابعاد توسعه نیز تأثیرگذار است. چون در قسمت اعظم دنیا ارتباط متقابل زیادی بین سطح فرهنگ و میزان توسعه سیاسی وجود دارد و همین امر نشان می دهد که اگر قرار باشد کشوری توسعه پیدا کند باید بخش عمده ای از منابع خود را به امر آموزش و پرورش اختصاص دهد. هر چه درآمد عمومی بیشتر باشد. مشکلات تَأمین این نیاز کمتر خواهد بود. اما هزینه های آموزشی چند بعد اقتصادی دارد. برخلاف پولی که صرف ارضای خواسته های مادی جمعیت می شود، وجوهی که به مصرف آموزش می رسد همیشه ثبات سیاسی را به بار نمی آورد. آموزش به احتمال قوی خیلی سریع تر از آن خواسته ها و توقعاتی را در مردم ایجاد می کند که کشور باید ظرفیت برآوردن آنها را داشته باشد. در این حالت، توسعه اقتصادی که آموزش انبوه را میسر می سازد، خواسته ها را برطرف و نیازهای سیاسی را جذب نمی کند، بلکه بر نیروهای بی ثبات کننده سیاسی برخاسته از تحرک اجتماعی می افزاید.

هانتینگتن  دریافته است که فراگرد آموزش به احتمال زیاد از نظر سیاسی بی ثبات کننده است، اما نتیجه پایانی این فراگرد ایجاد جمعیتی ماهر و با سواد خواهد بود که برای توسعه ضرورت اساسی دارد. وی این تناقض را با ذکر این نکته برطرف می سازد که ضربه توقعات و خواسته های فزاینده ناشی از اختصاص منابع اقتصادی به امر آموزش باید به وسیله نهادهای مناسب و نیرومند سیاسی جذب شود.»[15]

با چنین تأثیرگذاری است که از دهه 1950 به بعد آموزش و پرورش به عنوان بستری مناسب برای نیل به توسعه و ایجاد تغییر و تحول در جامعه مطرح می شود و اقتصاددانان و سیاستمدران و برنامه ریزان اجتماعی و تربیتی، آموزش و پرورش را به عنوان رمز و کلید توسعه و تغییر اجتماعی پذیرفته و در این زمینه دلایل زیادی را نیز مطرح می کنند؛ از جمله اینکه گرفته می شود آموزش و پرورش برای کشورهای توسعه نیافته  عامل نهایی برای نوسازی و صنعتی شدن است و با توجه به این مسأله ارائه آموزش و پرورش عمومی برای کلیه افراد یک جامعه به عنوان هدف عمده برنامه ریزان توسعه مطرح می شود.» حتی رویکردی که بر توسعه انسانی تأکید می کند پنج عامل را به عنوان عوامل پایه و نیرودهنده توسعه مطرح می کند که از میان این پنج عامل یکی از آنها آموزش و پرورش می باشد. این عوامل پنجگانه عبارتند از: 1-آموزش و پرورش 2-تندرستی و تغذیه  3-محیط زیست سالم   4- اشتغال    5-آزادیهای سیاسی و اقتصادی.

 

مدرنیسم و رسانه های گروهی

همانند دولت و دخالت آن و صنعت شناخت و توسعه آگاهی، رسانه های گروهی در جهت ایجاد جنبشهای جدید اجتماعی نقش زیادی ایفا کرده اند. نیروهای سیاسی، مشی خود را در قالبهای گوناگونی به جز حزب به منصه ظهور می رسانند که مطبوعات و سایر رسانه های گروهی از مهم ترین آنها هستند. این نشریات و وسایل نقش ویژه ای در اضمحلال ساخت تمرکزگرای قدرت دارند.

پوشش رسانه گروهی و همه گیری آن که به تکنولوژی ارتباطی مربوط است، باعث شده است که جنبشهای جدید اجتماعی نیروی سیاسی و اجتماعی مهمی در جهت تغییرات اجتماعی به شمار آیند. رسانه ها تکیه گاه اصلی جنبش های اجتماعی هستند.

از دیگر سو استراتژی های داخلی رهبری و سازمان نیز تحت تأثیر این رسانه ها هستند. در بعضی مواقع حتی خود این رسانه همانند انسانها و نیروی اجتماعی تبدیل به جنبش می شوند (Gitlin, 1980: 153) جنبشهای اجتماعی به وسیله رسانه های گروهی به جهاتی تحت تأثیر بوده و شکل می گیرند. فعالان در جنبش از نقش رسانه در شکل بخشی آنها به افکار عمومی آگاهند. آنها همچنین از اهمیت خودشان در ساختن و شکل دادن به وقایع و نیز جذب توجهات عمومی آگاه هستند.

رسانه های گروهی مشروعیت ایجاد می کنند و در جهت جذب افکار عمومی برای پیروی از سیاستهای دولت و افزایش توانایی نفوذ آن نقش مهمی دارند. بنابراین جنبشهای جدید اجتماعی بایستی نحوه کارکرد و کاربرد رسانه ها را بیاموزند و از دیگر سو رسانه ها حق استفاده و عدم استفاده از جنبش را دارند. خصوصیت اصلی سیاست مدرن پایداری آن است؛ زیرا جنبه عمومی دا رند و رسانه های گروهی به عنوان تولید کنندگان بخشی از این سیاست و مفسرین آن مهم هستند. رسانه های گروهی هم به جهت شکل و هم به جهت ارزشهایی که آنها ایجاد می کنند جذاب هستند.

رسانه ها به جهت اینکه می توانند رهبری و عوامل مهم جنبش را برجسته سازند نقش مهمی در شکل گیری جنبشهای جدید اجتماعی داشته اند. به عنوان مثال لاو وماریسون نشان داده اند که چگونه رسانه ها و توجه رسانه ای باعث تأثیر مهم در تاکتیکها و اهداف سازمانهای محیط زیست در انگلستان شده اند (lowe & morsion, 1985: 75-90).

هیچ جنبش اجتماعی خارج از چهارچوب دولت مدرن و نیز بیرون از توجهات رسانه ای شکل نمی گیرد . به همین جهت جنبشهای اجتماعی به وسیله عواملی که  توسط مدرنیته شکل گرفته است ایجاد می شوند. بنابراین مدرنیته در پیدایی و ظهور جنبشهای جدید اجتماعی و چگونگی آن نقش مهمی را بازی می کند و از طرفی این جنبشها خود بر روی عناصر مدرنیته تأثیر می گذارند و نقش مهمی در شناخت مدرنیته دارند.

جنبشهای جدید اجتماعی بر روی دو مسأله عمده تمرکز دارند، یکی مسأله آگاهی و روشن بینی و دیگری مسأله رهایی که در تغییرات اجتماعی مدنظر هستند. به دیگر سخن این جنبشها بر روی زندگی افراد تأثیر می گذارند (Berton, 1984, 31) . برتون معتقد است که جنبشهای اجتماعی هم از جهت عینی و ابزاری و هم از جهت ذهنی امروزه دارای قدرت شده اند. از جهت واقعیت عینی تغییر به شرایط ساختاری که بر روی جهت گیری قدرت در جامعه و منابع آن می پردازد، تأثیر می گذارند و از جهت ذهنی آگاهی، روشن بینی و ادراک شخصی اهمیت پیدا می کنند.

حاملان جنبشهای جدید اجتماعی طبقات تحصیل کرده و دارای آگاهی و اطلاعات می باشند و این مسأله باعث می شود که جنبشهای جدید اجتماعی بیشتر متکی به تکنولوژی جدید ارتباطی شوند که انقلاب الکترونیکی امکان ایجاد آنها را مهیا ساخته است؛ زیرا این وسایل امکان گفتگو و ایجاد روابط جدیدی را بین افراد فراهم ساخته است.

فیشر و کینگ معتقدند که «امروزه مفهوم اجتماعی در جهان نو، دیگر جغرافیایی نیست بلکه از زمان و مکان فراتر می رود و شامل تمام گروههایی که منافع مشترکی را تعقیب می کنند می گردد». (Fisher & King, 1994: 18). به عبارتی اجتماع به یک زمان و مکان خاص محدود نبوده و این د و عنصر نزدیک و کوتاه شده اند. تکنولوژی ارتباطی باعث می شود که اجتماعات ارتباطی شکل گیرد که ارتباط بین مردم را تسهیل می سازد. انحصار دانش رسمی به وسیله نخبگان با استفاده از این تکنولوژی شکسته می شود و مردمان عادی از طریق اینترنت و خطوط اینترنتی که در سراسر جامعه پراکنده شده است به اطلاعات کافی و سودمند و آگاهی بخش دست پیدا می کنند. جنبش های جدید اجتماعی امروزه بر تکنولوژی ارتباطی و اینترنت و کامپیوتر تکیه دارند.

ویدئو، کامپیوتر، سی دی ها و  دیسکتهای تصویری و صوتی و سایر وسایل ارتباط امروزه اهمیت به سزایی در ایجاد جامعه ارتباطی پیدا کرده اند که خلق جنبشهای جدید اجتماعی را تسهیل می کنند.

کاربرد مفهوم جامعه ارتباطی به جای جامعه جغرافیایی اجازه می دهد که در تغییرات اجتماعی تمرکز به سوی ارتباطات پیچیده که زندگی سیاسی و اجتماعی را شکل می دهند صورت گیرد در هر صورت به نظر می رسد مشارکت در جنبشهای اجتماعی جدید بازتاب کنش متقابل تعدادی از عوامل است؛ در یک سطح بیانگر حضور مسایل عینی مانند کم بها دادن به محیط، مسأله زنان، سردی و بی روحی جوامع صنعتی که این عوامل دخالت مردم برای حل مشکل را ضروری می سازد و از دیگر سو چون فعالیت سیاسی مستقل برای افراد مشکل به نظر می رسد، از اینرو حضور شبکه های اجتماعی یا سازمانهای سیاسی که بتوانند اعمال افراد را هماهنگ سازند زمینه ظهور می یابند و امروزه این اعمال در جوامع مدرن از طریق جنبش اجتماعی صورت می گیرد.

 

مدرنیسم و خانواده

در طی دهه های 1950 و 1960 که فرضیه جامعه صنعتی، به منزله محدوده ای برای تحلیل اجتماعی، نگرشی برتر به شمار می رفت، برداشت خاصی از توسعه خانواده، در آثار مربوط به جامعه شناسی رواج یافت. شرح کلی برداشت از این قرار است که خانواده تا قبل از روزگار صنعتی شدن، توسط یک سلسله روابط خویشاوندی، کاملاً محصور شده (خانواده گسترده)، و کانون تولید اقتصادی بود. در مراحل ایجاد جامعه صنعتی خانواده هنوز مرکز تولیدی به شمار می رفت و عاملی برای فروپاشی خانواده گسترده بوده و روابط خویشاوندی را آن قدر محدود کرد که به دنبالش «خانواده هسته ای» روی کار آمد؛ این خانواده متشکل از پدر و مادر و فرزندان بود. تالکوت پارسنز، دیدگاه یک مشاهده گر را این گونه حکایت می کند که «خانواده» نسبت به گذشته به پدیده ای بسیار اختصاصی تر تبدیل شده است، خیلی بیشتر از آن چیزی که در جوامع شناخته شده قبلی موجود بوده است. اکثر نویسندگان طرفدار این دیدگاه، حتی پارسنز، از اهمیت بقای خانواده (و ازدواج) در جامعه کنونی، جانانه طرفداری کرده اند. هنوز هم خانواد هسته ای، محیط اصلی تولید نسل و حتی فراتر از قبل، منبع حمایت عاطفی و خشنودی اعضای آن به شمار می رود. طی سالهای اخیر، چنین دیدگاهی به قدری مورد مخالفت واقع شد که واقعاً درباره خانواده یکی از عرصه های تحلیل اجتماعی به حساب می آید که به واسطه گرایش ها و شاخه تبدیل هایی که در طی دهه گذشته به واسطه بروز تحولات همزمان دگرگونی های زیادی را متحمل شده است.

 

مدرنیسم و دین:

دین چیست؟

دین یک معنای محدود و یک معنای وسیع دارد. معنای وسیع که افرادی مثل دورکیم نیز بر آن تأکید می کنند، اعتقاد به یک سلسله امور مقدس و تسلیم شدن به ارزش های خاصی است که امور غیر مقدس را از آن جدا می کند. بنابراین افرادی مثل دورکیم، عصر جدید را نیز عصر ایمان جدید می دانند و نظریه هایی مثل مارکسیسم، لیبرالیسم، سوسیالیسم و حتی فاشیسم و نازیسم را نوعی دین تلقی می کنند. به نظر آنان دین در این معنا از ایدئولوژی جدا نیست، منتها یک نظام فکری است که بیرون از نظام های مابعدالطبیعه با یک سلسله روابط عقلانی و منطقی به هم پیوند خورده و جهان بینی خاصی را به وجود آورده است. این یک معنای بسیار وسیع و باز از دین و نشان دهنده آن است که از دیدگاه جامعه شناسان، دین های مختلفی وجود دارد که بعضی از آنها را انسانها جعل کرده و نسبت به آن اعتقاد آفریده اند.

در نتیجه ابتدا باید پرسید که منظور کدام دین است؟ آیا دین در معنای اخص آن- یعنی ادیان اعتقادی ما که وابسته به وحی است- مورد نظر است یا در معنای جامعه شناسی آن. معنای اسلامی دین، بسیار مشخص، محدود و روشن است و در برگیرنده اعتقاد به توحید، معاد، نبوت و در بینش شیعه، ایمان به عدل و امامت و دل دادن، عشق ورزیدن و پذیرفتن اصول اعتقادی ناشی از وحی، به طور مطلق است، در حالی که در معنای دیگر، دین شامل تاریخ ادیان و جامعه شناسی است که هر گونه اعتقاد به امور مقدس اعم از الهی و غیر الهی را در بر می گیرد. عده ای تلاش کرده اند تا چیزی به نام جوهر دین را استخراج کنند و بگویند برای همه ادیان یک تعریف حداقل وجود دارد و آن اعتقاد به دنیایی معنوی با سمبل ها و رمزهای گوناگون است. اما این تعریف باعث شده که گاهی دین با مسلک های دیگر- حتی جادو و امثال آن- اشتباه گرفته شود، زیرا در عالم جادوگری نیز اعتقاد به نوعی جهان غیبی و موجوداتی که خارج از دسترس حس انسان است، وجود دارد، و به همین دلیل اولین جامعه شناسان دینی که درباره اقوام ابتدایی مطالعه می کردند، تفاوت زیادی بین دین و جادو قائل نبودند، در حالی که باید توجه داشت که این نوع از دین که به جادو پیوسته است، تنها شامل ادیان ابتدایی است و هیچ ارتباطی به ادیان توحیدی ندارد، به ویژه که ادیان توحیدی به صراحت، دنیای جادوگری را پلید دانسته و با آن به مبارزه و معارضه پرداخته اند و فاصله خود را به طور واضح با آن حفظ کرده اند. به هر حال اگر بخواهیم دین را به لحاظ اسلامی تعریف کنیم و معنای منحصر به فرد آن را بیان کنیم باید به آیاتی چون «ان الدین عندالله الاسلام» و «الذین یومنون بالغیب و یقیمون الصلاه و یوتون الزکوه» نظر کنیم، که دین حقیقی را اسلام می داند و سایر ادیان را مشمول دین حقیقی نمی داند، که البته این بستگی به اعتقادی دارد که ما با ایمان آن را ابراز می داریم و برای پیروان سایر ادیان ملاک عمل نیست. بنابراین، حداقل در ادیان توحیدی، سه مسأله رکن دین را تشکیل می دهد که عبارتند از: اعتقاد به مابعدالطبیعه- اعتقادی که از حدود حس و ادراک بشر عادی خارج است- اعتقاد به خدای واحد، توحید، و پیام آوری رسولان (نبوت)، و اعتقاد به معاد، یعنی بازگشت به روز واپسین و دست یافتن به نتایج اعمال که در آینده دور یا نزدیک اتفاق خواهد افتاد و تنها از طریق اعتقاد و ایمان به غیب و مابعدالطبیعه می توان آن را پذیرفت. و این نوع تعریف را باید از خود دین گرفت، و نمی توان از زبان جامعه شناسی آن را بیان کرد. جامعه شناس اگر تعریفی از دین ارائه دهد، بیشتر رفتارهای دینی را مد نظر قرار می دهد، یعنی رفتارها و مراسم دینی افرادی که معتقد به دینی معین هستند. سرو کار او بیشتر با رفتارهای دینی است یعنی آنچه از افراد دین دار بروز می کند، اعم از عبادات، مناسک، اخلاقیات، روابط اجتماعی، اقتصادی، حکومتی و ... .

به طور خلاصه یک تعریف حداقل از دین وجود دارد که تمامی ادیان را در بر می گیرد و آن اعتقاد به مسائل معنوی است، و یک تعریف حداکثر که ادیان توحیدی و اعتقادات متقن و پابرجا را در قالب اصول اعتقادی در بر می گیرد و باید این دو تعریف را از یکدیگر تفکیک کرد. البته بین این دو تعریف، تعاریف متعدد دیگری نیز از زبان مردم شناسان، جامعه شناسان، مورخان ادیان، فلاسفه و الهیون بیان می شود.

آیا مقتضای نوگرایی و تجدد طلبی انسان و جامعه لزوماً این است که دین هم نو شود و لباس تجدد بپوشد و همپای آدمیان نوگرا و همپای زمان و زمینیان تحول بپذیرد. درباره جایگاه دین در دنیای مدرن به طور کلی دو دیدگاه کلان وجود دارد: یکی نگاه سنت گرایانه و دیگری نگاه تجدد گرایانه. سنت گرایان در برابر موج تجدد خواهی به اشکال گوناگون در ادوار تاریخ، موضع انتقادی اتخاذ کرده و آن را به مثابه تهدیدی علیه هویت دینی و فرهنگی خود تلقی نموده اند، ولی نمی توان گفت: موضع سنت گرایان همواره در برابر تجدد طلبان یکسان بوده است، بلکه در طول تاریخ مواجهه دین و سنت با طیف های گوناگونی از سنت گرایان و تجدد گرایان مواجهیم. در یک نگاه کلی، می توان طیف های سنت گرایان و تجدد طلبان را در چهار گروه عمده تقسیم بندی کرد:

الف) سنت گرایان افراطی و بنیاد گرا

ب) سنت گرایان میانه رو

ج) تجدد گرایان افراطی

د) تجدد گرایان میانه رو

با این وصف، اصل مواجهه و چالش دین و مدرنیته امری جدی و غیر قابل انکار است زیرا این مسئله هم از نظر تاریخی، یک مسئله عینی و تاریخی به شمار می رود، و هم از جنبه نظری مورد چالش و نزاع دین داران و تجدد گرایان است.

تجدد گرایان مولفه های بنیادین تمدن جدید و الزامات آن را پذیرفته اند و هیچ مانعی را در برابر خود بر نمی تابند، حتی در برخی موارد، دین را مانع تجدد و مقتضیات آن می شمارند. در مقابل، سنت گرایان، مبانی و اهداف و غایات مدرنیته و الزامات آن را نمی پذیرند ولی در بسیاری از موارد، از دستاوردهای علمی و ابزاری مدرنیته استقبال و استفاده می کنند.

فیلسوفان مدرن، «پیشرفت» را یک اقدام انسانی می دانند که مستلزم به کارگیری عقل انسانی برای ایجاد دنیای بهتری است که متناسب با نیازهای بشری باشد. نوسازی و نوگرایی و آرمان پیشرفت و عقلانیت از مولفه های اساسی مدرنیته اند. از نظر آنان برای همه انسانها و جوامع بشری، یک راه بیشتر برای پیشرفت وجود ندارد و آن پیروی از عقلانیت و الگوی مدرنیته ی غرب است، یعنی همان عقلانیت خود بنیاد و سکولار که داعیه ی جهان شمولی و فرامرزی دارد.

عقلانیت در غرب، معطوف به اندیشه و عمل انسان خود بنیاد است. عقل از نظر فیلسوفان غربی به معنای راسیونالیسیتی آن مورد نظر است. این نوع عقل گرایی بر توانایی های بی شمار عقل تأکید دارد و عقل بشری را تنها ملاک و معیار برای محاسبه و پیش بینی اشیاء و امور تلقی می کند و عقل منقطع از وحی و شهود را مبنای جهان شناسی و معرفت شناسی خود می شمارد. عقلانیت در غرب، به صورت تحقق علمی و عینی مدرنیته تجسم یافته است. به تعبیر ماکس وبر، «مفهوم اصلی و کلیدی در مدرنیته، خرد باوری و عقلانیت است.»

طبق تفسیر ماکس وبر، «عقلانیت» به معنای تکیه بر توانایی ها و قابلیت ها و ظرفیت های اندیشه بشری به نحوی مستقل از سنت و اسطوره و مبانی هستی شناسانه و وجود شناسانه متافیزیکی است.

انسان بما هو انسان دنیوی، خود باید بر اساس اندیشه و فکر و اراده ی خود، آرمان ها و خواسته ها و رفتارهای خود را تنظیم و تدبیر کند و نیازی به تعالیم وحیانی و ارزش های پیشین و سنت و اسطوره ندارد. به نظر او، لازمه ی عقلانیت علمی، انفکاک دانش از ارزش های قدسی است.

از نظر ماکس وبر، مهمترین و بنیادی ترین دستاورد عقلانیت غربی این است که عقلانیت، ابزاری است در جهت رفاه مادی و آسایش و تنعم بیشتر بشر و لازمه ی آن افسون زدایی و قداست زدایی از طبیعت و انسان است. عقلانی شدن فرهنگ غربی به تفکیک و تمایز در حوزه های ارزش نیز منجر شده است. ماکس وبر همانند هگل، جریان مدرنیته را به عنوان تحول در جهان بینی های کل گرای دینی می داند و کارکردهای دین را در این دوران محدود به نظر می آورد. وی عقلانی شدن فرهنگ را به معنای خصوصی شدن گستره ی ایمان و درونی شدن اخلاقیات می شمارد.

عقل مدرن با دور شدن از هویت و جایگاه اصلی خود، به عقلی جزئی نگر، طبیعت گرا و بریده از خدا و عالم، مابعدالطبیعه و مبانی موقت شهودی مبدل شده. عقل مدرن وظیفه و کارکرد اصلی خود را محدود به امور تجربی و مشاهده پذیر و امور حسی ساخت.

عقلانیت حاکم بر غرب، در قالب صورت علمی به شکل مدرنیته تجسم یافته است و می کوشد تا به مطالعه و محاسبه ی ابعاد کمی و فیزیکی عالم بپردازد و با نگاه ابزاری به همه چیز، حتی انسان های دیگر، همه ی امکانات طبیعی و غیر طبیعی را در خدمت نفسانیت بشری قرار دهد.

علم جدید با رهایی از قید سنت و متافیزیک، بر مبنای عقل جدید و روش تجربی شکل گرفت. فیلسوفان عصر روشنگری کوشیدند تا از تفسیر دینی جهان که متکی به وحی و الهیات مسیحیت بود، دست بردارند و روش های علوم تجربی را در همه ی حوزه های علوم طبیعی و انسانی حاکم سازند.

این ادعا که تنها علم تجربی می تواند تبیینی قابل اطمینان از پدیده های  این عالم به ما ارائه کند و علم است که می تواند مظهر عقلانیت شمرده شود و هیچ روش دیگری غیر از علم نمی تواند ادعای اثبات حقیقت عینی را داشته باشد و قبول این پیش فرض که روش علمی تنها روش قابل اعتماد است، چنین نتیجه ای القاء کرد که آنچه در دسترس علم نیست و یا از روش علوم تجربی استفاده نمی کند، معرفتی قابل اعتماد نیست.

 

مدرنیسم و گروه همالان

بدیهی است که توسعه و نوسازی و دگرگونی، علاوه بر شرایط مناسب و لازم، تبعاتی نیز خواهد داشت. از این رو، روابط درونی خانواده (نگرش اعضای خانواده به یکدیگر و مسائل اجتماعی و مناسبات میان اعضاء) تغییرات فاحشی داشته که شناخت این تغییرات و منشأ آنها بسیار حائز اهمیت است.

از آنجا که در جامعه مدرن افراد بیشتر رسانه هایی چون اینترنت و فیلم را به کار می گیرند، ناگذیر ارزشهایشان نیز به سوی ارزش های مدرن خواهد رفت. به گونه یی که از تأثیر خانواده کاسته شده و نقش گروه همالان افزایش می یابد.

یکی از مهمترین گروه های مرجع جوانان، گروه همالان و دوستان است. در دوره جوانی، گروه دوستی نقش مهمی در الگوپذیری و شکل گیری شخصیت جوانان ایفا می کند. دوران جوانی اقتضائات خاص خود را دارد. میل به نوگرایی، تمایل به استقلال، مد گرایی، تمایل به مطرح کردن و ابراز خود، الگو گرفتن و افزایش ارتباط با همسالان و ... از ویژگی های دوران جوانی است.

چت روم ها یا تالارهای گفتگو به عنوان یکی از پر طرفدارترین امکانات اینترنتی، شرایط جدیدی را پیرامون کاربران خود قرار داده و مرزهای تازه ای در شکل گیری خرده فرهنگ ها، ارزش ها و هویت جوانان پدید آورده اند. گمنامی، سرعت ارتباطات و سیال بودن آن پیامدهای گسترده ای در روابط جنسیتی و الگوهای ارتباطی و دوست یابی جوانان بر جای می گذارد. تداخل طبقه با جنسیت و جغرافیا می تواند فضای آزاد کننده ای را برای دسته ای از جوانان پدید آورده و مرزبندی های رایج جنسیتی و اجتماعی را در فرهنگ جوانان کم رنگ سازد. ارتباطات اینترنتی در محیط های چت، ضمن آنکه تقویت کننده روابط غیر وابسته به زمان و مکان گردیده است، به محملی برای جستجو و ارضای کنجکاوی جوانان نیز تبدیل شده است. چت روم ها تکنیک ها و امکاناتی را در اختیار فرد می گذارد که به آن ها امکان می دهد تا تصویری مطلوب و قابل پذیرش از خود ارائه کنند.

در گذشته هویت افراد و روابطشان با دیگران وابسته به فضای ماده ای بود که در آن زندگی می کردند و مکان عنصری تعیین کننده بود.

اما در حال حاضر بواسطه ظهور تکنولوژی های نوین اطلاعاتی و ارتباطی، محدودیت های زمان و مکان از بین رفته و فرد دیگر به مکان محلی و بومی خود وابسته نیست، بلکه می تواند مرزهای جغرافیایی را طی کند و با جهان بزرگتری در ارتباط باشد. تکنولوژی های جدید بر زندگی جوانان نیز بی تأثیر نبوده اند.

به نظر دورکیم جامعه یک موجود زنده است و افراد به مثابه یافته هایی هستند که اعضای این جامعه را تشکیل داده و به صورت یک موجود زنده از نظر همبستگی اجتماعی متحول می شوند. جوامع به طور مستمر از حالت ابتدایی و ساده به حالت مدرن و پیچیده سیر می کنند و در هر مرحله همبستگی های قبلی فرو می پاشند و همبستگی های جدیدی جای آن ها را می گیرد.

فهرست منابع:

ازکیا، مصطفی، (1381)، جامعه شناسی توسعه، نشر کلمه، چاپ چهارم.

الوین. ی. سو (1388)، تغییرات اجتماعی و توسعه، ترجمه محمود حبیبی مظاهری، پژوهشکده مطالعات راهبردی، چاپ چهارم.

توسلی، غلامعباس، (1386)، جستارهایی در جامعه شناسی معاصر، حکایت قلم نوین، چاپ دوم.

گیدنز، آنتونی، (1385)، درآمدی انتقادی بر جامعه شناسی، ترجمه لیلا پیروزمند، انتشارات فردوس، چاپ اول.

Berton, m (1984): relating competenc, jurnall of progressive human services 4: 27-45.

Fisher, king (1994) community organization and new social movement, jurnal of progressive haman services, 5: 5-23.

Giltlin, todd (1980): the whole world watching, Berkeley: university of California press.

Lowe, pand morison (1984): bad news or good news: environmental politics and the media the sociological review, 32: 75-9.

http://tebyan-zn.ir/news-Article/R

www.noormags.com

www.armandolily.ir

 

 

[ دوشنبه بیست و هفتم بهمن ۱۳۹۳ ] [ 11:34 ] [ فاطمی ]

[ دوشنبه بیست و هفتم بهمن ۱۳۹۳ ] [ 11:8 ] [ فاطمی ]
.: Weblog Themes By themzha :.

درباره وبلاگ
امکانات وب